Ab urbe condita, books 21-30, textual notes Titus Livius (Livy) Perseus Project, Tufts University Gregory Crane Prepared under the supervision of Lisa Cerrato William Merrill Elli Mylonas David Smith The National Endowment for the Humanities Trustees of Tufts University Medford, MA Perseus Project

This text may be freely distributed, subject to the following restrictions:

You credit Perseus, as follows, whenever you use the document: Text provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu/hopper/. You leave this availability statement intact. You use it for non-commercial purposes only. You offer Perseus any modifications you make. Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman curavit Guilelmus Weissenborn editio altera auam curavit Mauritius Mueller Pars II. Libri XXI-XXX. Editio Stereotypica Titus Livius W. Weissenborn H. J. Müller Leipzig Teubner 1884 2 Latin English German Greek 2006/7/19 Gregory Craneed. Libri XXI—XXIII. Scripturae ed. Luchs. (Berol. MDCCCLXXXVIII) a nostra discrepantis index.

(Siciliam .. concessam codd. Siciliam concedere, quod absolute non recte dici ait Madv. ed. praef., non offendit, cf. 37, 31, 5 concessi maris).

in Hasdrubalis locum h. dubia res fuit, quin* praerogativa militaris, qua .. appellatus erat,* favor pl. sequebatur] Lacunam post quin Weiss., post erat Madv. statuit, possis etiam post quin et qua. Huius loci mutilati nondum probabilis emen- datio inventa est. In progr. Stendal. 1866 p. 1 sq. dubitanter proposui: in Hasdr. locum haud dubia res fuit, quin prae<tor succederet, quem dixisset prae>rogativa militaris, quam <quia vel quoniam> iuvenis .. sequebatur In hoc l. emendando acrioribus remediis opus est.

(iungendoque M1. Gron. coni. vincendoque, Weiss. iungendoque <proxima quaeque> vel <ulteriora>. Fort. scribendum: iungendoque <cetera> tractus eqs., quod facile inter ve et tra intercidere potuit. Cetera i. e. alias omnes gentes, ulteriores, quae inter tunc domitas et fines Saguntinorum incolebant; has metu se Car- thaginiensibus adiuncturas sperabat, cf. § 4 metu perculsae minores civitates .. imperium accepere).

et ex parte altera] Wölfflin, cf. H. J. Müller Jahresber. 1888 p. 112.

（cum HJM ibid. 1890 p. 210 malim scribere est pro et: tunc relata de integro res ad senatum est; alii . . censebant.)

（pro cadentem coni. Nyhoff concidit; sed non est, cur mutetur, cf. 30, 18, 13. 42, 15, 10.）

（Codd. coepti sunt. Locum a multis iam tentatum nuper G. Heraeus progr. Offenb. 1892 p. 7 not. emendaturus erat scribendo sane pro sunt. Nonne fuit: oppidani ad. . obeunda, <simul> multif. distineri coepti sunt, non sufficiebant? Antea Hannibal urbem tripertito ad- gressus erat (c. 7, 5); tunc pluribus partibus (c. 8, 2) admoveri arietes coepti. Quoad trifariam distinebantur, sufficiebant; simulac multifariam distineri coepti sunt, non sufficiebant. Cacophonia, quam dicunt, simul multifariam apud Livium non offendit, cf. 6, 19, 7 simul multitudo, v. Weiss. ad 3, 19, 7; HJM append. ad 21, 26, 6.）

dii hominesque] Madv. Illud est in codd. Vide, ne post aequus iudex interciderit participiumn velut disceptans. Luchs putat vicerunt corruptum esse ex vindicarunt.

antiquae] Lov. 5. Illud est in CM; cf. HJM Jahresber. 1888 p. 111.

(alia vincantur codd. Alii alia coniecerunt. C. Heraeus ilia. P. R. Müller: alvi (alvus= cibi et potionis receptaculum Cic. nat. d. 2, 54, 136). Fames Sagunti instabat, cf. c. 11, 12.）

(abire e finibus Fügner.) |

tramisisse] P2.

（pro aptae Fügner vult aptatae; illud defendit G. Heraeus progr. Offenbach. 1892 p. 9.）

(Onusam M. Müller. CM Omissam.) |

praecipitatus] Gron. praecipitatus CM. praecipitat Madv.

(apparuit Glar. cum apparuit CM; in archetypo codd. CM videtur fuisse com apparuit, librarii manu, qui falso comparuit — quod tamen similiter de personis usurpatur, velut 33, 48, 10 — scripserat. Coni. Novakii usquam apparuit non opus est.）

（pro eorum ipsorum Büttner coni. Volcarum ipsorum.)

ex loco edito] Fügner, cf. Jahresber. XVp. 16 not. ex loco edito Clericus. ex prodito CM. Alii ex praedicto, e loco ex praedicto similia. Loci corrupti vera emendatio nondum inventa esse videtur.）

dexteris] C. Luterbacher.

(timentem CM. Fügner temptantem.)

minore ab fratre] HJM Jahresber. XIV p. 113. minore ab fratre ‘nescio quis post Vallam’ Luchs. CM: minor erat fratre.

reiecta] Wölfflin. disceptationem delegare magis Livianum est.

ab iniquitate] ab Luchs tollendum censet.

ab lapsu] C. a lapsu M; cf. HJM Jahresber. 1889 p. 12.

erat lubrica glacie] cum H. Sauppio dedi via lubrica, cum HJM inclusi giacie. CM ut a lubrica glacie.

(valles apricosque quosdam colles Weiss. C1: valles apricos quosqam colles. Loci corrupti vel lacunosi probabilis emendatio nondum exstat; in quosqam fort. latet aquososque, cf. 9, 2, 7. 29, 31, 9 mons aquosus. Dubitanter propono: valles apricas aquososque colles habent.)

(prope haud iniuria displicet Weiss. rivosque et prope Madv.）

Taurini Galli] Madv. taurinis ne galli C1M2. Taurini Galli s.

(proximae genti Wölffin, HJM expungendum censent.）

iunxissetque] Weiss. iunxisset CM. iunxissetque s.

transcendes autem dico?] Madv.

(accipient P. Fügner scribendum censet accipiet.)

(contemptu <mortis telu>m Stroth. contemptum P. contemptu <mortis incitamentu>m duce Valla Frigell. contemptu <mortis inritamentu>m Fügner.）

die] C2. die PC1; cf. Neue lat. Formenl. 12 379.

(adlocutus <est> et coni. Luterbacher.）

qui . . intenderent] s. Madv. ed 4; intenderent P. | (Lilybaeum teneri apparatu belli verumn esse non potest. Weiss. et Sauppio praeeuntibus scribendum censeo Lilybaeum tueri <instructum omni vel ingenti> apparatu belli. | (ad naves deferrent s, an naves def. P; cf. 42, 63, 11.）

(uno Sigonio et Gron. et Crévierio iure suspectum videtur.) | (s minutus. P1 et minutus. P2 eminutus. Heerw. aeger et minutus. Drak. comminutus. Madv. admonitus. Frigell animi minutus. Loci corrupti probabilis emen- datio nondum exstat.）

pugna sequentes cedentesque cum ad] Madv. secutus (transposito inter) dedi pugna inter seq. cedentesque; cumque ad. P: pugna sequentesque cū que ad. Alii alia coni. | (hostium Romanos P. Luchs coni.: hostium numerus quia cecidit, penes Romanos, in quo postpositum quia displicet. Fuitne cumque .. aequassent certamen, maior tamen hostium iactura esset, penes Romanos .. fuit? cf. c. 59, 9; cum non concessivum, sed historicum esse putaverim.）

a destinato] Madv., cf. HJM Jahresber. XIV p. 113. ad destinatū P.

ceteramque levem] alteram Luchsii coni. praetuli levem<que aliam>. P: levem. Glar. et Heusinger <ac> levem.

（Luchs coni. recipere animos <potuerunt>; si mutandum est, malim sese movere (= erunt) ac recepere animos. Recepere iam ed. Mediol. 1505.）

(in foro boario s; om. P in. Luterb.: e foro boario, cf. HJM append. ad edit. Weidm., Jahresber. 1888 p. 98.

（<cum> candida veste Wesenb.; vid. quae dixi in annal. Fleckeisen. 1869 p. 340 sqq.）

habuerat, invisus etiam patribus ob] HJM. Paulo ante (§ 2) Luterb. scripturus erat constituerat memory pro consilium erat memori, quod est in P.

(videre Alsch. viderent P; vid. Luchs Em. I, 5.）

tenuerat] Ruperti. tenuerat P.

sortes] HIJM. | sortes sua sponte adtenuatas unamque excidisse] Fleck- eisen. | ita scriptam] HJM.

lunaeque] Drak.

primum donum fulmen] Pluygers Mnem. IX, 13.

(Romanum in circa P. Romanum in <stativis> circa coni. Luchs.）

ab Veis] Fügner. Vid. HJM Jahresber. XV p. 11 sq. abvelis P1 abueios P2.

(labsum P. prolapsum coni. HJM.）

(dissenserant a consule Mehler. Fort. dissenserant in consilio.)

insurgunt] s. insurgunt Madv. adinsurgunt P.）

ex saltu] HJM Jahresb. 1888 p. 97.

redeuntis fili] fili, quod est in P, del. HJM, cf. Valer. Max. 9, 12, 2.

（post v. esse HJM censet excidisse credere vel dicere vel censere aut esse mutandum esse in censere.)

(haud s. Weiss. postea. haud minue P. haud sane Weiss. olim. haud satis Pauly. haud nimis s. haud <maximae> minime Madv. [haud] minus Luterb.）

etiam atque etiam, promissa] Gron. Madv. ed. 2. 3. 4. ut etiam etque (atque P2) etiam P. monitos, ut etiam atque etiam <viderent vel curarent, ut> promissa Novak.）

lenti] Drechsler. lenti s. laetis P.

quae] s. q P. Weiss. quae .. sunt glossema esse censet, cf. 5, 48, 3.

Fabius pariter] pariter, quod iam Gron. suspectum videbatur et HJM spurium esse censet, uncis includere non dubitavi. J. Gron. coni. acriter.

voluntate fuit] P2. fuit voluntate fuit P1.

（Fort. Liv. scripsit: id armentum accensis <in> cornibus <sarmentis> ad montis ageret.)

(accensis cornibus armenta falso repetita videntur ex corruptis verbis accensis cornibus, adiectum- que armenta, cum ad concitentur subintelligendi sint boves （§ 1), cf. HJM Jahresber. XIX p. 37.）

(et ad naves P. et [ad] naves HJM. ‘ac naves ex usu Liviano exspectes’ Luchs.）

(e terrarum P. e terra ed. vet. e terra del. Bisschop. Fort. e terra latronum, magis ut latrones e terra fugientes quam ut in pugnam euntes, i. e. milites.）

qui Hiberum accolunt] Gron., qui et Hiberum accolunt proposuit. ad Iberum incolunt ed Mog. hiberum incolunt P.

(uerius Gron. ueprius P. Novak. delendum cens. dixerim.)

(pars exercitus aberat P., del. Schelius et Sanctius. iam fame P. del. Crév. Alii verba pars exerc. aberat ut genuina post paucitate transposuerunt. Madv. scr. pars .. aberat et iam ea et post tanta collocavit. Probabilis emendatio nondum exstat.）

de iis] s. iis P.

et in ducendo hello sedulo] Frigell. et in due. bello sedulo s, Luchs, Madv. in ducendo bello ac sedulo P. in ducendo bello rectum esse non potest, cum nusquam apud Livium exstet ducere bellum, sed trahere b.: praeterea offendit in; tamen veri similius est haec verba emendanda esse quam omnino delenda. Dubitanter propono: et <de> indu<stria trah>endo bello ac sedulo. <consulto> ac sedulo coni. Wesenberg.

provincia] cum HJM et Wölffl. delevi.

ut primum] Luter- bach., cf. 3, 50, 4. 26,18,10; scriberem vestigia cod. secutus ut vero iam, ut 1, 29, 4, si quid antea iam commemoratum esset, quod Varroni animos faceret. ut primum Periz. utrum P. Possis etiam: ut <luc>rum ex eo g. quaestus, pecunia a patre relicta, animos ... Rubenius proposuerat: Iuveni lucrum ..., an pecunia...

alio] ed. Mog. Madv. alio P.

(crescente vel accrescente (a(/p. ei)r. apud Liv. 1, 54, 2) vel ut crescente s. aut crescente P. increscente Wölffl. HJM; sed increscit certamen semel apud Liv. invenitur 10, 5, 2, crescit saepius.）

inferiore loco] cum Madv. dedi ex inf. loc., cf. 8, 32, 2. 45, 39, 2. 44, 5, 3. inferiore loco non invenio apud Liv.）

non celerius] non del. Lipsius, cf. Plut. Fab. 12. non . temeritatem? Krauss. coll. 5, 53, 8.

magis quam honoratus <sum>] Weiss. Illud est in s. magis quam oneratus P.

(tertia add. Lenz. tum Luterb. tanta HJM.）

adeoque inopia est coactus] Gron. Burmann. Illud est in P. C. Heraeus coni. adeoque inopia est coartatus. Coartare apud Livium non invenio.

(sese <esse> Wesenb. se <es>se HJM.）

vellet, obsides] ad suppl. Fügner.

(pugnari <prospere> praeeunte Harantio Riemann. depugnari HJM.）

esse, eum populum] esse, populum <eum> HJM, Luterb. et populum Gron. esset populum P.

in adversandum] Füyner, cf. HJM Jahresber. XV p. 51.

septem] septemque coni. Luchs.

tamen se] Luterb., qui postea scripsit <ta>men se<cum>. HJM scribendum censet: tamen eum, vel delendum se.

(regis <legatis> Luchs. regis P. regiis Bitschofski, HJM.）

(ad* navium Gron., qui centum viginti supplet. quinquaginta Luterb. ad navium <centum> scr. Böttcher.）

(qui dux Haupt, Weiss. quodnequi P. Probabilis emendatio nondum inventa est.）

(sua sponte Luchs. id sua sponte P. Fort. inde sua sponte.)

et cum illo] ex incerta Riemanni coni. dedi <cum tu> cum illo.

(dignitas deesset Madv. fort. rectius, cf. 30, 30, 28 parum dignitatis in legatione erat.)

(ac procursu P. a procursu C. Heraeus, fort. rectius.）

（<consules> imperitare coni. Luchs. imperitare <duces> R. Oehler.）

（loci corrupti probabilis emendatio nondum inventa est. eos verum esse non posse iam Ruperti intellexit. Novak del. censet: apud eos prava indulgentia, C. Heraeus: prava indulgentia, quamquam haec glossema non sapiunt. Intercidisse potius videtur enuntiationis pars. Dubitanter propono: suam primum apud e<ffrenat>os prava indulgentia, <deinde et collegae> (similiter iam Novak） maiestatem.)

atque ipsas] in add. HJM, ad Fügner.

(auxilio dubium est. C. Hachtmann coni. vexillo.)

（P. R. Müller scribend. censet: mallem (sc. id), quam vinctos mihi traderet, vern. serm.: ‘das ist mir noch lieber, als wenn er sie mir gefesselt iiberlieferte’; cf. Plut. 16 tou=to ma=llon e)boulo/mhn h)\ ei) dedeme/nous pare/labon.）

ad sescentos] Richter progr. Oldenb. 1850 p. 4. P: DC. LI, 5 inluxit, ad.. insistunt] insistunt non adiecto infinitivo verum esse non potest; puto intercidisse ire (cf. 35, 11, 3 redire institit) quod, H. J. Muellero suadente, post inluxit posui. Madv. coni. exeunt.

(et ante pediti delendwm censet Luchs.）

cum duobus <consulibus>] Luterbacher. cum duobus P. cum duobus <consulibus> Gron. cum <consulibus> duobus Hertz.

classe] <a> classe e coni. Luchs.

compertae et] et del. Döring, Luterb.

inclinare <cerneret> animos] scripsi: inclinarent animos (sc. patres). P: inclinaret animos, cf. 40, 5, 6 consilia belli, ad quae iam sua sponte animum inclinasset (Philippus).

(in foro ac P. comitio supplendumn censui in progr. Stendal. 1866 p. 4.）

sineret suppl. Luchs.

(abalienati iure civium notat C. Heraeus, fort. recte, abhorrent enim haec verba ab usu Liv.).

populi: Atellani] Campani inter- cidisse coni. Weiss., <Campani>, Atellani Luterb.

（Luchs adnot.: ‘in senatu nihil expectaveris’).

quos] Fügner, cf. Jahresber. XVp. 51.

(nescio an praeferenda sit Madv. coni. praetermis<suri> erant. neque praetermiserant neque praetermiserunt convent cum addito haud sine causa.)

（pro illa in s legitur alia, fort. rectius propter insequens nam.)

（‘quae cum ita sint, non dubito, in in verbis cod. misere corruptis varieque a viris doctis temp- tatis filius perhola vinum potui latere filius perlici ad vinum potuit Heerwagen recte suspicatus sit, quam emendationem litteris ad Weissenbornium datis olim ab auctore significatam postea Maur. Müller et Harant (Em. p. 92) invenerunt.’ Gu. Heraeus quaest. crit. p. 109.)

gratia simus .. fuimus, futuri] Luchs. adnot. ad h. l.

eum postulare] Fügner, v. Jahresb. XV p. 51.

indignus ea] Luchs. adn.

Bruttiorum, quae deficiebant] HJM Z. f. Gymn. 38, 604. Bruttiorum quaeq. deficiebant P.

（‘mentionem numerumque peditum intercidisse coll. cap. 32, 5 suspicatus Drakenb. <viginti peditum> quatuor suppl. quatuor <et viginti peditum,> quatuor Heusinger, quattuor <et viginti milia peditum, tria> HJM. || <multa> talenta s <mille quingenta> tal. Muretus certum numerum desiderans. <mille> tal. Gron. <mille> argenti tal. Alsch., qui praeterea talenta <D> dictatorque coni. || in dictator nomen propr. latere primus monuit Fischer progr. Speier 1840 p. 9 sq. et in prima littera d numerum talentorum Weissenborn, qui D Bostarque coniecit, DC Bostarque vel D Carthaloque Madvig. M Bostarque Wesenberg. MD Carthaloque Riemnann.’ Luchs.）

secunda simulando] Gron.

(omnem iure Kochio suspectum videtur, qui coni. ostendit.)

（post vi, vel post principibus vel adortus vel oppugnare adortus vel adgressus vel sim. intercidisse coni. Luchs; possis etiam temptasset.)

（non dubito, quin Luchs iure coni. Gron. quo quemque receperit; sed admodum durum est dicere quo quemque hospitia. . tulit. Fuitne: quo quemque hospit<ii fiduc>ia . . impetus tulit? cf. 42, 38, 8.）

（‘ea quam recepi orationis distinctione in § 3 receperat flagitari observavit Heu- singer; mihi potius in illis ad portas esset vitium latere videtur; alii distinguunt iuverit, cum et infra spectaret. Marcellus’, Luchs. Si scripscris: ut nemo inde sociorum rem Romanam fortius ac fidelius iuverit, cum Hannibal ad portas esset .. plebesque . . spectaret. Marcellus eqs., illud inde supervacaneum erit.）

(staret Weiss. iret P. Luchs.: ‘videntur quaedam intercidisse velut <pugnae intenta esset, Nolani ex>irent’.)

impedimentis [data] recepi Luchsii coniecturam: impedimentis <praesidio> data, cf. 44, 38, 6 pars militum praesidio impedimentis relicta erat; altera coni. eius custodiae minus placebat, praesertim cum alibi Liv. custodiam cum genitivo coniungere soleat.

(tunc Rupert. uincentibus P; possis etiam tunc dimicantibus.)

(legionesque nimis accipi P. Loci corrupti vel lacunosi non- dum probabilis emendatio exstat.) | ne quiet .. oreretur motus] HJM Jahresber. XIX p. 30 sq. ne quis tam propinquis . . orerecurrunt P.

non solum inopiam <patrum>] HJM Jahresber. XI p. 116.

tempus hoc sedulo] hoc auct. Luchs. delevi.

ne multum quidem] multum non est ferendum; quare Kochii coni., etsi dubitans, recepi.

（nescio an Riemann recte scripserit et <mortuo> M. Aemilio Lepido.)

essent pridie]. Recte Gron. adnotat inepte dici ut pridie (illius diei) cives essent. Quare Wesenb. secutus scripsi essent <ex> pridie, cf. 45, 3, 2 in . . pridie.

in eam, in quam] Luchs recte supplendum censet civitatem, in.

et T. Otacilius] Fügner del. et, v. Jahresber. XVp. 51.

（fort. demonstrat, quae loca. . teneant, <edocet>, cf. HJM Jahresber. XV p. 14.）

(ad firmandam fidem regis non est Livianum; quare alii alia temptarunt: Madv.: ad . .firmandum fide; Weiss.: ad <rem> .. firmandam fide; HJM: ad <id> .. firmandum fide; P. R. Müller: ad .. firmandam fide <rem>. Possis etiam: ad.. firmandam fide <societate>m, cf. 29, 4, 4 mittique legationes .. firmandae societatis causa et 42, 5, 12 huius reconciliationis . . fides . . firmata est.)

adducti cum <is>] Fügner, v. Jahresber. XV p. 51.

(et pactae et pactis P1. Fort. de pactis.)

in consulatu] praeeunte ex parte Luchsio scripsi priore consulatu, v. 3, 1, 2. 10, 15, 12; 19, 7. 21, 63, 12. 22, 40, 3. 27, 34, 13, cf. 29, 11, 14 primo c. 3, 1, 2 secundo c. In priore (primo, secundo) c. non inveni, sed in consulatu non addito numero: 10, 8, 5. 39, 41, 1. 40, 37, 9. 41, 12, 10. 42, 32, 3. 45, 17, 2.

dein prodigiis] Fügner et HJM, Jahresber. XV p. 20.

(captivos|que P. Luchs coni. captivos <obsides>que, cf. § 6, HJM: <obsides> captivosque.)

<vento> aestuque suo] Fügner, v. Jahresber. XV p. 51.

| his] Madv.

（Fort. praesidiumque <adieceris> simul nobis vel simul nobis <adieceris> et Nolae ademeris, cf. 30, 30, 21 non tantum . . gloriae adieceris, quantum dempseris. Luchs: addideris, cf. 2, 56, 16 non vim . . adempturum, sed consilium viribus additurum.)

（in nam Poenorum .. quinquaginta vitium subesse apparet; probabilis emendatio nondum exstat. Harantii coni. Poenorum .. <centum> ceciderunt, baud plus quam triginta Romani. Imber haud displicet.）

（in enim minor res est hic periri (P） videtur vestram latere, quod Luchs quoque ad vim virtutemque desiderat; fort. Liv. scripserat en in minore re (Madv.) vestram hic experiri.)

quam vera sit] e Luchsii coni. dedi <quae> quam vera sit.

 Stendaliae mense Novembri 1893. Mauritius Müller. Libri XXIV et XXV. Scripturae ed. Weidmann. (Berol. MDCCCLXXX) a nostra, quae a. 1881 prodiit, discrepantis index.

muros portas] edd. vett. Vid. quae de hoc aliisque librorum XXIV—XXVI locis disputavi in Fleckeis. annal. 1881 p. 673—691.

agros urbem] edd. vett., cf. M. Mueller ib. p. 673.

propalam] vulg., cf. M. Mueller p. 673. P prolatam.

arx procul eis <erat>] Salmasius.

（De ea tum arce vid. M. Mueller. p. 673.）

impetraverant ab Hanni- bale] vulg.P impetraverantetadhannibale.

suscipiunt. tum funus] tum, quod in P deest, omisi.

ulli] Madv., cf. 1, 48,9.

<addit nonnullos> ab] M. Mueller p. 674.

structi armatique] edd. vett. Madv. Em.2 335 not. Milites structi armatique non invenitur apud Livium.

obtinente <ea> etiam velut pacato mari, quibus <opus non erat>] M. Mueller, cf. p. 674 sq.

suadeo <oro>que] suadeo <moneo>que prae- eunte Alschefsk. scripsi mutato verborum ordine, v. p. 675, cf. Heerdegen 'Untersuchungen zur lat. Semasiologie III p. 54 not.

util<ia clades>] cum Hertzio scr. mutato verb. ord.

iniit] P.

ipsi comitia habenti] P.

aut in <eo> exemplum] M. Mueller p. 675.

impetu] P.

quod mi- rabile est, quia rarum] Lipsius.

Luceriam] J. H. Vossius.

<diei> quod relicum <erat>] cum Gronov. et H. J. Müller. scr. mutato verb. ordine.

<cladem agitasse de Italia deserenda>] M. Mueller p. 676, cf. Lov. 3. 9 (fort. pro tamerci scribendum acerbitati, cf. 4, 28, 8. 27, 11, 14.）

convenire] P. | hortarique censores, ut] Madvig.

a praetore] P.

haec aliis locis] Alanus Em. I, 36, cf. c. 39, 1.

aut ducis, sed ad] excidisse videtur substantivum, fortasse lenitate, cf. § 15.

temptandum. <ita>que] Gronov. M. Mueller, cf. quae de h. l. dixip. 676.

reddat] Madv.Em.2 p. 3.38.

sumere] scripsi parare (addito sibi) e coni., nescio cuius, in Weissenborn. ed. III commemorata; v. M. Mueller p. 676 sq.

animisque cum se <monerent illi>, ne tempus tererent] M. Mueller, cf. p. 677.

et <intenti> trahendae rei esse] M. Mueller, v. p. 677.

<Roma>nae] M. Mueller, P aliae; cf. 28, 42, 6.

fuissent, suae] P.

Megara, in<de> ipsi] Madvig. P mecaramipsi.

Epicyden <adesse> pervasit] M. Mueller praeeunte Weissenbornio, omisso omnes, v. p. 677 sq.

ad omnia] Böttcher.

fuisset, Archimedes. is erat] vulg.

quae propius subibant] P.

rediit] p.

classis <praefecto>] verborum ordinem mutavi, v. p. 678.

vi rati agendum] Alschefsk., Valla.

eam <noxiam> parentes sanxisse] cum Weissenb. dedi, mutato verborum ordine: eam parents <noxam> sanxisse, quod noxam ante sanx- excidisse magis veresimile est. Noxa (i. e.poena) saepius apud Livium, quam noxia.

convocatis suis] codd. recc. Drak., v. quae dixi in Fleckeis. ann. p. 678 sq.

sensim ac plures] M. Mueller, v. p. 679.

etiam] edd. vett.

Galli plerique] P. | iique] Madvig. P sique.

octo et quinquaginta] P.

<et ex privatis> P. Madvig.; v. p. 679 sq.

his comitiis] Madvig., v. observationem meam p. 679 sq.

<cum> legione una] P. | praeerat, Picenum] Weissenborn.

visas] P.

<hoc> documentum] Madvigium secutus scripsi, mutato verborum ordine: <id> documentum.

<aut> ut novi concilientur] (v. M. Mueller p. 680.) Ex P retinui et, quod h. l. idem esse videtur atque et potius, vel potius, cf. 28, 16, 11 et Weissenb. ad. 28, 25, 1. Si mutandum est, possis scribere atque etiam, cf. 3, 46, 9. ib. documentum etiam] M. Mueller, v.p. 680.

desperata .. res .. visura sit] Madvig.

venerunt. Arpi] M. Mueller, v. p. 680.

sex milia] P.

vico, cum templis] Weissenborn, M. Mueller, v. p. 680.

congregata vasta ac temeraria] M. Mueller, v. quae dixi in Fleckeis. annal. 1869 p. 339.

（Recte Madvig. vidit in verbis cod. P relatanumidis inesse numerum; fort. totidem.

traiceret. <sed> Masinissa] M. Mueller, cf. Weissenborn ed. III.

congii ... dati <quinquageni>] Hertz.

in Ital<ia> iam] Pal. 3., v. Madv. Em.2 354.

vixerimus] P.

prodita plaesidio Carthaginiensium fore] M. Mueller in Fleckeis. annal. 1881. p. 681.

ordine] P, v. ad 2, 37, 8 ed. meae Lips. 1878.

earn dubitationem] Crev., cf. M. Mueller p. 681.

prosequerentur] codd. pauci recc., cf. M. Mueller ibid.

ceterae] P.

his] P.

agrestibus externis] M. Mueller p. 681 sq.

ac multa pernicie] P.

proxima forte erat] M. Mueller p. 682 (P proximeportaehostiumerat).

revocando <remorando>que] M. Mueller ibid.

vires sanguis] cod. Hav., cf. M. Mueller ibid.

in <fi> de <alii manendum>, alii] M. Mueller p. 683.

（de ob id v. M. Mueller ibid.）

locum <angustum; eo cum> paucis] M. Mueller.

（De <et> id pignus .. ferre v. M. Mueller ibid.）

haec si] Cobet; in P. deest si.

abiit] P.

rediit] P.

re, duas <haud> amplius horas constante, done dux stetit, Romana acie] M. Mueller p. 684 sq.

<in eoque et Puteolis — id oppidum> ante] M. Mueller p. 685 sq.

secum ferrent] Weiss. P secūinferrent.

ceperant partem <muri>] Madv.

liber erat] vulg. Sed cum teste Luchsio (v. H. J. Maeller in annal. societ. philol. Berolin. VII p. 45) in P sit liber erat, sic scriptum oportuit.

<corripuerat; nam Romani> M. Mueller p. 686.

<intra> obsidionem] codd. recc. P neobsidione.

etiam re sensistis. Locus nondum est sanatus. Fort. latet etiam re<centia> sensistis, cf. c. 24, 13. 26, 32. 3. 27, 9, 6.

ad [Nasum et] accipiendam] Madvig.

difficilis] P. De hoc loco v. quae dixi in Fleckeis. annal. p. 686 sq.

<si se>] Weiss.

（De iam praesagientibus vid. M. Mueller p. 687.）

(De tuto v. M. Mueller ibid.）

<e> proelio] Weiss., cf. 8, 23, 13. 10, 42, 7. 25, 38, 17. 37, 28, 2. 41, 18, 11. 42, 65, 5.

trudibus igitur cum] Madv. P traditisdibicum.

fuit, quia] P.

discurrunt ad portas] M. Mueller p. 688.

hinc] P.

 Libri XXVI—XXX. Scripturae ed. Luchsianae a nostra discrepantis index.*)

esset. postquam] cum Kochio (Progr. Brandenb. R. A. 1860 p. 10) scripsi mutato verborum ordine, vid. quae de h. l. dixi in Fleckeis. annal. p. 688.

（De aptissimus v. ibid.）

（De praemissis nā|que, quod est in P, v. ibid.）

invenio] P m. 1, v. ibid.

audenda <subeunda>que] Alschefsk. Ordinem mutavi, v. 22, 14, 14; 53, 7. cf. 3, 2, 11; semel (35, 31, 12) agere et conari.

quam allatum erat ** <dis> cursu] praeeunte ex parte Weissenbornio cum H. J. Mueller scripsi quam <quod> allatum erat, <con>cursus, v. M. Mueller p. 689.

<per Samnium Apuliamque> et] Weiss.

proconsulum] s.

solum] P, v. M. Mueller p. 689 sq.

（De inexpiabilis v. M. Mueller p. 690.）

in carcerem <condar>] M. Mueller ibid.

proconsulum] s. P procos.

Fulvi] P, v. M. Mueller ibid.

(Potest etiam in archetyp. fuisse saltum, cf. adnot. ad II, 65, 4 ed. meae Lips. 1878.)

fraus. cum esset] Harant emend. et adnot. ad T. Liv. Paris. 1880 p. 123 sq. ib. exteiplo] P.

Veturia et Veturiam] Madvig.

scansa sint] M. Mueller p. 690 sq.

ubi ad] P2.

adscriberentque] Weissenb., cf. 6, 20, 13. *) Omissis praeter ea, quae ad orthographiam, q. v., pertinent, formis quoque eiusdem vocis leviter discrepantibus. Pro adscriberent Livius dixisset inscriberent, cf. 4, 10, 6. 23,19,8.

litterae Laevino] praeeunte ex parte Weissenb. scripsi: litterae <interea> Laevino.

crimina ementita] Ussing, v. quae de h. l. in Fleckeis. annal. p. 691 et in Indic. Gotting. 1880 p. 1463 dixi. Fuitne crimina <ad suam inv>idiam ficta? cf. c. 32, 5. （P criminaeditaficta)

<speciem> praebuit clarissimarum urbium excidio celeberrimis] Ulr. Koehler. M. Mueller. De v. dolere v. 29, 1, 10.

post advers <issimas secund>ae] Hertz. M. Mueller in Fleckeis. annal. l. c.

<orantes> et obsecrantes] Lacunae signum posui, quod Livius semper dicit orare atque obsecrare. V. Heerdegen in libro 'Untersuchungen zur lat. Semasiologie' III p. 54 not. ib. pollicens hoc] P potensoc. Verbi corrupti nondum probabilis emendatio inventa.

sciretque] Gronov.

<calamitas>] supplevi malum, cf. 39, 16, 2.

effecit] P.

uti] Wölfflin.

dicionem] P.

eo<quingentos> secum armatos] Gronov. Crevier.

hostis] M. Mueller p. 691. Peuntis.

tum] P.

（De cuiusque vid. M. Mueller ibid. P cuique.)

quinquereme] H. J. Mueller. Forma ab- lativi in e exiens semel invenitur 42, 48, 6 cum quinquereme una

pugnantium] Friedersdorff. M. Mlueller. De hoc aliisque librorum XXVII—XXX locis vid. quae disputavi in Fleckeis. annals. 1884 p. 185—192.

in Fulvi] M. Mueller ibid.

multi Romanorum cecidissent] P, cf. M. Mueller ibid.

habuit, ubi] S, cf. M. Mueller ibid.

res Africae] P.

dictatorem diceret] P.

sed ii] P aliique codd. praeter ge.

(Ab Tarracone cum V a b g F et Luchsio scripsi, quod haec forma ante t usitatior.）

Cora] Madv. op. acad. I p. 268 ex 29,15, 5.

Ostiae lacus] P. Luterbacher. (R F hostium), cf. 26, 42, 8 in ostio sinus; et § 3: cruentam etiam fluxisse aquam Albanam (i. e. rivum ex lacu Albano deductum, 5, 16, 9, cf. Weissenb. ad 27, 11, 3.) Praeterquam quod ostium lacus de caelo tactum est, etiam cruenta fluxit aqua eius.

destitui] VR(FL) r. Weissenb.

tum conferta] VRFr. Madv. Wesenb.

forte] s (Pl que). M. Mueller p. 186.

Livius] Unger in Philolog. 1881 p. 186, cf. 26, 39. 27, 7 et 27, 22, 9.

illi loco] PFrl.

ingens argenti vis] Pf, cf. M. Mueller p. 186. ib. signa, tabulae] Alsch., cf. M. ueller ibid.

（De quae adferrent vera esse cf. M. Mueller ibid.）

opificum numero incluso. cum iis] Weissenb. M. Mueller, cf. quae ibid. de h. l. exposui.

hostes] SL.

tacite] VabdeL, cf. M. Mueller in indic. Gotting. 1880 p. 1457.

educatum] s (P edictum).

（De lectione cod. P. decernerent cf. quae dixi in Fleckeis. annal. l. c.）

（De ut scriberent consulibus permissum cf M. Mueller ibid.）

caperentur] VRFL, cf. Luchs praef. p. LXXVIII et 4, 7, 6; 45,4. 34, 26,4; 27,3. 39, 16, 13. — 2, 50, 3.

(involare, quod Madv. scripsit, non est Livianum.）

（E coni. Dukeri cum Luchsio tempus uncis inclusi, cf. 5, 16, 6. 30, 16, 13. 31, 18, 7. 44, 31, 10. 45, 44, 6, quamquam et bidui tempus apud Livium invenitur 26, 35, 8. 29, 5, 7. 34, 17, 10. 37, 32, 10. 38, 37, 10.）

（Etiam cavisset, quod est in P, Livio usitatum, cf. 36, 7, 14. 34, 17, 8. 30, 4, 7.）

（Fuitne gestae rei <memoriam> ordine (i. e. ‘der Reihe nach, eine nach der andern’) edit? cf. 3, 50, 4. 24, 24, 6. 42, 25, 2; 5. 39, 14, 3 cet.) ib. laudatione] Wesenb. Harant.

（Dubitari tamen potest, an Livius scripse- rit ut binae, cum in P sit utunae, quod esse ortum ex utuinae i. e. ut binae, quam ex uinae (Luchs praef. p. CXXXIII) vere- similius est, cf. 25, 32, 7. 36, 2, 11. 40, 18, 8.）

et 3 Minturnis ... Minturnenses] P, cf. 43, 13, 3 cod. Vindob. ib. tactam] P.

natum esse infantem] P, cf. M. Mueller in indict. Gotting. 1880 p. 1461 et 28, 11, 6.31, 12,8.

Minturnensis] P, vid. ad c. XXXVII, 2.

（De ordine verborum luce prima cf. M. Mueller in Fleckeis. annal. 1884 p. 187.)

ad Hannibalem missi] P.

nec <abscedere> ab signis] Praeeunte Weissenb. lacunam explevi: <abire>, ordine verborum mutato, cf. M. Mueller p. 187.

errorem volvens] M. Mueller p. 187 sq.

regendi spem incidissent] M. Mueller in indic. Gotting. 1880 p. 1460.

abnuentis taedio laborem] PRF. Non est, cur mutetur; abnuere (sc. pugnare vel imperata facere) dictum, ut Sall. Jug. 68, 3, cf. Liv. 28, 21, 4.

tum enim vero] P, cf. M. Mueller in Fleckeis. annal. 1884 p. 188.

legati — erant] Harant, cf. Frieders- dorff ad h. l.

Silanus ratus] PF.

in unum locum] P. Semper apud Livium invenitur colligere in unum, non: in unum locum: 9, 43, 17. 21, 5, 16. 31, 45, 14. 32, 12, 8. 37, 24, 4. 42, 8, 1.

caesa] Madv.

triginta—transmiserunt] Ussing.

peltatis] s.

nisi quod verbum rediit, ex quo ab Demetriade Scotussam penderet, supplevi, Mad- vigium et Luchsium in ordine verborum componendo secutus sum.

omissis rebus] SVRFL, cf. 5, 51, 4. Sed ne haec quidem lectio satisfacit; scriberem externis, cf. 45, 32, 1, si codd. addicerent.

audit] Rhenan. (S audita). ib. Aegiumque] S V. Rhenan. ib. (Oxeas, quod Crev. scripsit, genuinum esse non potest, quod Oxeae insulae extra Rhium promunturium sitae sunt. Latet in uaeas (PL) vel phoceas (RV) nomen urbis maritimae Phocensium vel Locrensium vel Boeotorum.）

multo sudore manasse] PFf, vid. observationem meam in indic. Gotting. 1880 p. 1461.

noctis eius] PFf, cf. M. Mueller ibid.

（Cum S4 Luchsium secutus scripsi hostium acie (P acie hostium), quod hic verborum ordo triciens fere apud Livium et in omnibus qui- dem decadibus, acies hostium quater et nisi in prima decade (6, 13, 4. 7, 33, 10. 9, 13, 5; 35, 1) nusquam invenitur.）

signa cornibus incucurrerunt] Madv. 1882.

nam] Weissenb.

cederet] Madvig 1882. De proximus hostem cf. 29, 7, 6. 35, 27, 9.

acceptis] Weissenb. accipitis, quod est in P1, ortum videtur ex accitis.

（Cum SVR Luchsium se- cutus omisi autem, quod PFr exhibent, quia asyndeton, q. d., usitatius est, quamquam ne autem quidem additum abhorret ab usu Liviano, cf. 35, 10, 3. 36, 43, 6. 39, 40, 3. 42, 60, 1.）

（Recte Luchsius aliter non ex V recepit, v. 2, 56, 15, cf. 30, 20, 4.）

defecerant] S.

admonebant alios] Sigon.

subeuntibus, qua] Alschefsk. P subeuntibus s. c. tr. Cf. quae dixi de h. l. in Indic. Gotting. 1880 p. 1456.

servorum ** qui] Fulv. Ursin., cf. 24, 15, 7 ex ergastulo militem.

egredi moenibus] Weissenb. Lectio dubia. P egredipossetmoe- nibus. VRFL egredi. Iam in archetypo codd. P et S lectio corrupta vel lacunosa fuisse videtur, cuius vestigia in v. utegredi posset (P) remanserunt. Inter egredi et moenibus haec fere verba excidisse opinor: integris praesertim (integris omissum esse potest propter utegredi; possetm corruptum ex praesertim per compendium scripto), ut Livius in hunc fere formam scripsisse videatur: ne egredi, <integris> praesertim moenibus, auderent.

ordine ullo] P.

atque haec tamen hostium iratorum... ** iure belli] M. Mueller in Fleckeis. annal. 1884 p. 188 sq.

（Lectio cod. S ac probatur his locis: 25, 38, 6; 7. 8, 6, 14; 15.）

（<per> partes, quod Gronov. scripsit, nusquam apud Livium inveni.）

unde orta culpa] P, cf. 5, 17, 7. 21, 10, 9; aliter se habent loci 27, 13, 11. 31,29,16.

ut... videres] P.

nobis, — absit] Ussingius.

dum me non] Madv. Em.2 p. 252 adn. Weissenb.

vi- vendo iam] P.

intendas, egregiam] Halmius Sitzungsber. der Bayer. Acad. 1869 II p. 584 not. 5.

potentissimos] P.

sese] P.

igitur hic] P2.

si] Gronov. (P est).

quem**. L. Veturius] Verba, quae excidisse videntur, ex coni. Weissenb. explevi.

traiecturum esse] P.

et inconditam] P.

Car- thagini] P1.

Scipio, ut] PF.

Apolloni] S. Vid. quae de hoc l. disputavi in Indic. Gotting. 1880 p. 1455.

per dictatorem habita] P.

Cora] S. Th. Mommsen. V. ad 27, 9, 7.

ni] PHRF.

molliter] R.

[hunc ... consult] Luchsio hanc paragraphum tribus de causis spuriam esse iudicanti (praef. p. LXVII) non adsentior. In pronomine hunc nullam esse offensionem docent hi loci: 4,13,8; 16, 3. Scriptoris mentioni additur certi libri numerus etiam 45, 25, 3, cf. Perioch. 49. Praeterea Madvigius recte monere videtur, licetLicini mentio aliquid admirationis habeat, vix intelligi posse, quis librarius aut homo doctus huiusmodi rem ex obscuri scriptoris vetustis annalibus depromptamn codicis Liviani margini adscripserit.

permitteret] PF, cf. 36, 1, 8.

（De hoc l. vid. quae dixi in Fleckeis. annal. 1884 p. 189 sq., ubi scribendum esse conieci ingenti ad incrementa gloriae <momento>.

hi] PbF.

non modo verbis] P.

vulgata] M. Mueller in Indic. Gotting. 1880p. 1463. Libri: repleta.

condemnati erant] Pf.

sententia, <eam promeret>, seu] Weissenb. Madv. ed. II.

flamma hausit] P.

confusus] Rhenan.

ibi tribus**] Madv. Em. p. 425. Addidi est, cf. 42, 50, 1: ibi aliquamdiu diversis sententiis certatum est.

lacerati quidem omnes pontes] scripsi: lacerati <primi> quidem ordinis pontes. Libri variant: in P est omnes pontes, in V omni ex ponte se, in H omni sponte se. Vid. quae disputavi in Fleckeis. annal. 1884 p. 190.

stare ac pavere] M. Mueller ibid. p. 190 sq PF stare ac propere; H stare ac propere (ex prospere).

non est — mihi crede] P

induratus... [ac] ne] Madv.

ut permixtus] M. Mueller in Fleckeis. annal. IC p. 340, cf. 44, 35, 12. P utrempermixtus.

celeritate subterlabentem] praeeunte ex parte Weissen- bornio M. Mueller in Indic. Gotting 1880 p. 1459. P superlabentem.

aperta erat] P.

imperatore] auctore Creverio uncis inclusi. Libri imperator.

（Recte Luch- sius Putschii coniecturam recepit, cf. 29, 1, 8; 10.）

nunquam] P.

<demeris>] Madv.

impotenti Masinissae futuro] BC.

et ante aciem et in proelio] M. Mueller in Fleckeis. annal. 1884 p. 191., cf. Madv. praef. p. XIII. Libri: et in proelio et ante aciem.

Saturnalibus primis] Verba spuria esse inter vv. dd. constat.

ipsi haud perplexum] M. Mueller ibid. Cneqipsimite.

videri fecisse] BC.

gravius ** quam] Codd. Madvig. Leo.

dein] CVbFL.

ceperunt] Leo in Mus. Rhen. XXXV, 2 p. 243. Lectio dubia.

 Stendaliae mense Aprili a. 1884. Mauritius Müller.