previous next

Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics

42. "externa et nimis antiqua repeto. Africa eadem ista et M. Atilius, insigne utriusque fortunae exemplum, nobis documento sint. [2] ne tibi, P. Corneli, cum ex alto Africam conspexeris, ludus [p. 170] et iocus fuisse Hispaniae tuae videbuntur. quid1 enim simile? [3] pacato mari praeter2 oram Italiae Galliaeque vectus Emporias in urbem sociorum classem adpulisti; expositos milites per tutissima omnia ad socios et amicos populi Romani Tarraconem duxisti; [4] ab Tarracone deinde iter per praesidia Romana; circa Hiberum exercitus patris patruique tui post amissos imperatores ferociores calamitate ipsa facti, [5?] et dux tumultuarius quidem ille L. Marcius et militari suffragio ad tempus lectus, ceterum, si nobilitas ac iusti honores adornarent, claris imperatoribus qualibet arte belli par; oppugnata per summum otium Carthago nullo trium Punicorum exercituum socios defendente; [6] ceteraneque ea elevonullo tamen modo Africo bello comparanda, ubi non portus ullus classi nostrae apertus, non ager pacatus, non civitas socia, non rex amicus, non consistendi usquam locus, non3 procedendi; [7] quacumque circumspexeris, hostilia omnia atque infesta. "An Syphaci Numidisque credis? satis sit semel creditum; non semper temeritas est felix, et fraus fidem in parvis sibi praestruit, ut, cum operae pretium sit, cum mercede magna fallat. [8] non hostes patrem patruumque tuum armis prius quam Celtiberi socii fraude circumvenerunt; nec tibi ipsi a Magone [p. 172] et Hasdrubale, hostium ducibus, quantum ab Indibili4 et Mandonio in fidem acceptis periculi fuit. [9] Numidis tu credere potes, defectionem militum tuorum expertus? et Syphax et Masinissa se quam Carthaginienses malunt potentis5 in Africa esse, Carthaginienses quam quemquam alium. [10] nunc illos aemulatio inter se6 et omnes causae certaminum acuunt, quia procul externus metus est; ostende Romana arma et exercitum alienigenam; iam7 velut ad commune restinguendum incendium concurrent. [11] aliter eidem illi Carthaginienses Hispaniam defenderunt, aliter moenia patriae, templa deum, aras et focos defendent, cum euntes in proelium pavida prosequetur coniunx et parvi liberi occursabunt.

[12] "quid porro, si satis confisi Carthaginienses consensu Africae, fide sociorum regum, moenibus suis, cum tuo exercitusque tui praesidio nudatam Italiam viderint, ultro ipsi novum exercitum in Italiam aut ex Africa miserint, [13?] aut Magonem, quem a Baliaribus classe transmissa iam praeter oram Ligurum Alpinorum vectari constat, Hannibali se coniungere iusserint? [14] nempe in eodem terrore erimus in quo nuper fuimus, cum Hasdrubal in Italiam transcendit, quem tu, qui non solum Carthaginem sed omnem Africam exercitu tuo es clausurus, e manibus tuis in Italiam emisisti. [15] victum a te dices; eo quidem minus [p. 174] vellemet id tua, non rei publicae solum causa8 iter datum victo in Italiam esse. patere nos omnia quae prospera tibi ac populi Romani imperio evenere tuo consilio adsignare, adversa casibus incertis belli et fortunae delegare:9 [16] quo melior fortiorque es, eo magis talem praesidem sibi patria10 atque universe Italia retinet. non potes ne ipse quidem dissimulare, ubi Hannibal sit, ibi caput atque arcem huius belli esse, quippe qui prae te feras eam tibi causam traiciendi in Africam11 esse ut Hannibalem eo trahas. [17] sive hic igitur12 sive illic, cum Hannibale est tibi futura res.

utrum tandem ergo firmior eris in Africa solus an hic tuo conlegaeque tui13 exercitu coniuncto? ne Claudius quidem et Livius consules tam recenti exemplo quantum id intersit documento sunt? quid? [18] Hannibalem utrum tandem extremus angulus agri Bruttii, frustra iam diu poscentem ab domo auxilia, an propinqua Carthago et tota socia Africa potentiorem armis virisque faciet? [19] quod istud consilium est, ibi malle decernere ubi tuae dimidio minores copiae sint, hostium multo maiores, quam ubi duobus exercitibus adversus unum tot proeliis et tam diuturna ac gravi militia fessum pugnandum sit? [20] quam compar consilium tuum parentis tui consilio sit reputa. ille consul profectus in Hispaniam, ut [p. 176] Hannibali ab Alpibus descendenti occurreret, in14 Italiam ex provincia rediit: tu, cum Hannibal in Italia sit, relinquere Italiam paras, non quia rei publicae id15 utile, sed quia tibi16 amplum et gloriosum censes esse, [21?] sicut cum provincia et exercitu relicto sine lege, sine senatus consulto duabus navibus populi Romani imperator fortunam publicam et maiestatem imperii, quae tum in tuo capite periclitabantur, commisisti. [22] ego17 P. Cornelium rei publicae nobisque, non sibi ipsi privatim creatum consulem existimo, exercitusque ad custodiam urbis atque Italiae scriptos esse, non quos regio more per superbiam consules quo terrarum velint traiciant.”

1 A.U.C. 549

2 praeter x Aldus, Froben, Eds.: per P(1)NJK.

3 consistendi usquam locus, non A3N3JK Eds.: om. P(1)N.

4 A.U.C. 549

5 potentis (or -es) P(1)n Aldus, Eds.: -tissimos A3JK Froben 2, Conway.

6 se P(1)N: sese A3N3JK Aldus, Froben.

7 iam A3N3JK Aldus, Froben: om. P(1)N.

8 A.U.C. 549

9 delegare Gronovius, Eds. (cf. XXI. xlvi. 10): legare P(1)n Aldus, Froben: relegare SpA3JK Conway.

10 patria, after this A3N3JK Conway have tua.

11 traiciendi in Africam A3N3JK Aldus, Froben, Eds.: om. P(1)N, one line.

12 hic igitur P1d Eds.: igitur P(3): igitur hic cl? M3ANJK Luchs, Conway.

13 tui CM4DAVN6 Aldus, Eds.: tut P (with obscure correction) and R: tute MBAN: om. Sp?N3JK Froben 2,Conway.

14 A.U.C. 549

15 id P(1)NJK Eds.: om. Conway.

16 tibi P(1)n Aldus, Eds.: tibi id A3N3JK Conway.

17 Ego, after this A3JK have p.c. or patres conscripti (retained by Alschefski, Conway); and so after P. Cornelium Aldus.

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 United States License.

An XML version of this text is available for download, with the additional restriction that you offer Perseus any modifications you make. Perseus provides credit for all accepted changes, storing new additions in a versioning system.

load focus Notes (W. Weissenborn, H. J. Müller, 1884)
load focus Summary (Latin, W. Weissenborn, H. J. Müller, 1884)
load focus Summary (Latin, Frank Gardener Moore, Professor Emeritus in Columbia University, 1949)
load focus Summary (English, Frank Gardener Moore, Professor Emeritus in Columbia University, 1949)
load focus English (Cyrus Evans, 1850)
load focus English (Frank Gardener Moore, Professor Emeritus in Columbia University, 1949)
load focus Latin (W. Weissenborn, H. J. Müller, 1884)
load focus Latin (Robert Seymour Conway, Stephen Keymer Johnson, 1935)
load focus English (Rev. Canon Roberts, 1912)
hide References (28 total)
  • Commentary references to this page (9):
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 31-32, commentary, 31.11
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 31-32, commentary, 31.48
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 33-34, commentary, 34.58
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 35-38, commentary, 37.47
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 35-38, commentary, 37.47
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 39-40, commentary, 40.8
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 41-42, commentary, 41.7
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, books 43-44, commentary, 44.9
    • Titus Livius (Livy), Ab urbe condita libri, erklärt von M. Weissenborn, book 45, commentary, 45.31
  • Cross-references to this page (3):
  • Cross-references in general dictionaries to this page (16):
load Vocabulary Tool
hide Display Preferences
Greek Display:
Arabic Display:
View by Default:
Browse Bar: