previous next

Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics

Ásmundur hærulangur setti Bjargi, mikið og reisulegt, og hafði mannmargt með sér. Hann var vinsæll maður.

Þessi voru börn þeirra Ásdísar. Atli var elstur. Hann var gegn maður og gæfur, hægur og hógvær. Við hann líkaði hverjum manni vel. Annan son áttu þau er Grettir var kallaður. Hann var mjög ódæll í uppvexti sínum, fátalaður og óþýður, bellinn bæði í orðum og tiltektum. Ekki hafði hann ástríki mikið af Ásmundi föður sínum en móðir hans unni honum mikið. Grettir Ásmundarson var fríður maður sýnum, breiðleitur og skammleitur, rauðhærður og næsta freknóttur, ekki bráðger meðan hann var á barnsaldri. Þórdís hét dóttir Ásmundar er síðan átti Glúmur son Óspaks Kjallakssonar af Skriðinsenni. Rannveig hét önnur dóttir Ásmundar. Hana átti Gamli Þórhallsson Vínlendings. Þau bjuggu á Melum í Hrútafirði. Þeirra son var Grímur. Sonur Glúms og Þórdísar Ásmundardóttur var Óspakur, er deildi við Odd Ófeigsson sem segir í Bandamanna sögu.

Grettir óx upp Bjargi þar til er hann var tíu vetra gamall. Hann tók þá heldur við gangast. Ásmundur bað hann starfa nokkuð. Grettir sagði sér það eigi mundu vera vel hent og spurði þó hvað hann skyldi gera.

Ásmundur svarar: "Þú skalt gæta heimgása minna."

Grettir svarar og mælti: "Lítið verk og löðurmannlegt."

Ásmundur svarar: "Leys þú þetta vel af hendi og mun þá batna með okkur."

Síðan tók Grettir við heimgásunum. Þær voru fimm tigir og með kjúklingar margir. Eigi leið langt áður honum þóttu þær heldur bágrækar en kjúklingar seinfærir. Honum gerði mjög hermt við þessu því hann var lítill skapdeildarmaður. Nokkuru síðar fundu förumenn kjúklinga dauða úti og heimgæs vængbrotnar. Þetta var um haustið. Ásmundi líkaði stórilla og spurði hvort Grettir hefði drepið fuglana.

Hann glotti og svarar:

Það geri eg víst, er vetrar,
vind eg háls á kjúklingum.
Enn þótt eldri finnist
einn ber eg af sérhverri.

"Og skaltu eigi lengur af þeim bera," sagði Ásmundur.

"Vinur er annars er ills varnar, sagði Grettir.

"Fást mun þér verk annað," sagði Ásmundur.

"Fleira veit er fleira reynir," sagði Grettir, "en hvað skal eg gera?"

Ásmundur svarar: "Þú skalt strjúka bak mitt við elda sem eg læt jafnan gera."

"Heitt mun það um hönd," sagði Grettir, "en þó er verkið löðurmannlegt."

Fór svo fram um hríð Grettir heldur þessum starfa. Tekur hausta. Gerðist Ásmundur heitfengur mjög og eggjar Gretti strjúka fast bak sitt.

Það var háttur í þann tíma eldaskálar voru stórir á bæjum. Sátu menn þar við langelda á öftnum. Þar voru borð sett fyrir menn og síðan sváfu menn upp frá eldunum. Konur unnu þar á daginn.

Það var eitt kveld Grettir skyldi hrífa bak Ásmundar karl mælti: " muntu verða af þér draga slenið, mannskræfan," segir hann.

Grettir segir: "Illt er eggja óbilgjarnan."

Ásmundur mælti: "Aldrei er dugur í þér."

Grettir sér hvar stóðu ullkambar í setinu, tekur upp kambinn og lætur ganga ofan eftir baki Ásmundar. Hann hljóp upp og varð óður við og vildi ljósta Gretti með staf sínum en hann skaust undan. Þá kom húsfreyja og spurði hvað þeir áttust við.

Grettir kvað þá vísu þessa:

Mik vill menja stökkvir,
mjög kenni eg þess, brenna,
hodda grund, á höndum,
höfugt ráð er það báðum.
Læt eg á hringa hreyti,
hör-Gerðr, tekið verða
görr, eg gildra sára
gögl, óskornum nöglum.

Illa þótti húsfreyju er Grettir hafði þetta til tekið og kvað hann ekki fyrirleitinn verða mundu. Ekki batnaði frændsemi þeirra Ásmundar við þetta.

Nokkuru stundu síðar talaði Ásmundur til Grettir skyldi geyma hrossa hans. Grettir kvað sér það betra þykja en bakeldagerðin.

"Þá skaltu svo fara," sagði Ásmundur, "sem eg býð þér. Hryssu á eg bleikálótta er eg kalla Kengálu. Hún er svo vís um veðráttu og vatnagang það mun aldrei bresta þá mun hríð eftir koma ef hún vill eigi á jörð ganga. Þá skaltu byrgja í húsi hrossin en halda þeim norður á hálsinn þegar er vetur leggur á. Þætti mér þurfa þú leystir þetta verk betur af hendi en þau tvö sem áður hefi eg skipað þér."

Grettir svarar: "Þetta er kalt verk og karlmannlegt. En illt þykir mér treysta merinni því það veit eg öngvan fyrr gert hafa."

tekur Grettir við hrossageymslunni og leið svo fram yfir jól. Þá gerði á kulda mikla með snjóvum og illt til jarða. Grettir var lítt settur klæðum en maður lítt harðnaður. Tók hann kala en Kengála stóð á þar sem mest var svæðið í hverju illviðri. Aldrei kom hún svo snemma í haga hún mundi heim ganga fyrir dagsetur. Grettir hugsar þá hann skal gera eitthvert það bellibragð Kengálu yrði goldið fyrir útiganginn.

Það var einn morgun snemma Grettir kom til hrossahúss, lýkur upp og stóð Kengála fyrir stalli því þótt hrossum væri fóður gefið, þeim er með henni voru, þá hafði hún það ein. fór Grettir upp á bak henni. Hann hafði hvassan hníf í hendi og rekur á um þverar herðar Kengálu og lætur svo ganga aftur tveim megin hryggjar. Hrossið bregður hart við því það var feitt og fælið, eys svo hófarnir brustu í veggjunum. Grettir féll af baki og er hann komst á fætur leitar hann til bakferðar. Er þeirra viðureign hin snarpasta og svo lýkur hann flær af henni alla baklengjuna aftur á lend, rekur síðan út hrossin og til haga. Ekki vildi Kengála bíta nema til baksins. En er skammt var af hádegi bregður hún við og hleypur heim til húss.

Grettir byrgir húsið og gengur heim. Ásmundur spyr hvar hrossin væru. Grettir kveðst geymt hafa í húsi eftir vanda. Ásmundur segir þá mundi skammt til hríðar er hrossin vildu eigi á standa í þvílíku veðri.

Grettir segir: "Skýst þeim mörgum vísdómurinn er betri von er ."

Líður af nóttin og kom eigi hríðin. Rekur Grettir hrossin og þolir Kengála ekki í haga. Undarlegt þótti Ásmundi það en veðráttu brá eigi úr því sem áður hafði verið.

Hinn þriðja morgun fór Ásmundur til hrossanna og Kengálu og mælti: "Illa þykir mér hrossin við hafa orðið jafngóðum vetri en þú munt síst bregðast bakinu Bleikála."

"Verður það er varir," sagði Grettir, "og svo hitt er eigi varir."

Ásmundur strauk bakið á hrossinu og fylgdi þar húðin. Honum þótti undarlegt því svo var orðið og kvað Grettir þessu valda mundu. Grettir glotti og svaraði öngu.

Bóndi fór heim og var málóði mjög. Hann gekk til eldaskála og heyrði húsfreyja mælti: "Vel skyldi reynst hafa hrossageymslan frænda míns."

Ásmundur kvað vísu:

Fyrst hefir flegna trausta,
fær prettað mig, Grettir,
fljóð eru flest hin prúðu
fullmálug, Kengálu.
Víst mun venja flestar
vitr drengr af sér lengi,
hróðr nemi hrings hin fríða
Hlín, kvaðningar mínar.

Húsfreyja svarar: "Eigi veit eg hvort mér þykir meir frá móti þú skipar honum jafnan starfa eða hitt hann leysir alla einn veg af hendi."

" skal og um enda gert fyrir það," sagði Ásmundur, "en hafa skal hann viðurgerning því verra."

"Telji þá hvorigir á aðra," sagði Grettir og svo fór fram um stund. Ásmundur lét drepa Kengálu.

Mörg bernskubrögð gerði Grettir, þau sem eigi eru í sögu sett. Hann gerðist mikill vexti. Ekki vissu menn gjörla afl Grettis því hann var óglíminn. Orti hann jafnan vísur og kviðlinga og þótti heldur níðskár. Ekki lagðist hann í eldaskála og var fátalaður lengstum.

load focus English (Eiríkr Magnússon and William Morris, 1869)
load Vocabulary Tool
hide Display Preferences
Greek Display:
Arabic Display:
View by Default:
Browse Bar: