Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics


1.

Si quis erit, Medices, de me qui forte requirat,
Cur tibi, quo nihil hac maius in urbe viget,
Cur tibi, quo Tuscis gravius nihil extat in oris,
Haec pede iuncta levi carmina danda putem,
5Hac ego me monitum dicam ratione, quod essem
Saepius expertus, mitis, ut ante, fores.
Nam, cum, quae lusi, placida tibi fronte recorder
Membra velut sparsim lecta fuisse prius,
Haec sperare queam, nuper quae corpus, in unum
10Legimus, haec eadem nunc placitura tibi,
Non quod et ingenium referat mea Musa supremum
Aut sapiant vates carmina nostra bonos,
Sed quia summa movet tua te clementia tantum,
Duxeris ut, Medices, haec tibi digna legi,
15Quae sint parva licet tenerosve querantur amores
Et referant, quicquid prima iuventa tulit,
Me tamen invenies inter leve carmen et ausum,
Qualia Vergilio facta canenda forent.
Saepe tibi occurret quoniam pater ipse legendus,
20Saepe tibi patruus, saepe legendus avus,
Te quoque, Laurenti, numeris spectabis in istis,
Nomine ni fugiant scripta notata tuo.
In quibus ingenium si forte requiris et artem
Verbaque sunt factis inferiora tuis,
25Te tamen, o Medices, semper Medicumque penates
Perspicies tanta me coluisse fide,
Quanta nemo queat me nunc superare tuorum:
Sic dabit una mihi summa tropaea fides.


2. ad librum

Postquam, parve liber, properas vitare latebras
Et cupis in lucem protinus ire novam,
I modo, sed, tutos si vis habitare penates,
I, liber, i, magnos expete, parve, Lares,
5Hic tu semper eris cunctos quia tutus in annos
Tutaque debilitas hic tua semper erit.
Hoc tibi praestabit Medices Laurentius, est qui
Civibus una salus, qui decus omne, suis.
Nanque, ubi te sumet vultu bonus ille sereno,
10Ut legat indoctas, parve libelle, manus,
Nusquam te caries morsu corrodet acuto,
Nusquam longa dies eviolare queat,
Non tibi non imber, non et Iovis ira nocebit,
Fulmine cuncta licet corruat ille suo.
15Sic tu peste, liber, vives securus ab omni,
Etruscae Medices dum pater urbis erit.


3. ad Laurentium Medicen

Cum teneri prima veniant tibi sorte libelli,
Obvia turba sit ut non odiosa, precor,
Neve putes illis vitium, si sumere primi
Ante salutandi munera prima velint.
5Illi, quicquid agunt domini, mandata facessunt
Et sunt officii causa futura boni.
Nam, cum sint primi, primis quos scripsimus annis,
Dum lusit numeris prima iuventa suis,
Hos ita digessi, teneris ut amoribus ad te
10Visendum, Medices, sors data prima foret,
Ut tibi, cum coeptis sis ultima meta futurus,
Laurenti, nostris, haec quoque prima darem.
Quae, si quando leges, quoniam tibi, multa supersunt,
Quae te non vacuum pectus habere sinant,
15Pone supercilium, Tuscas quo maximus urbes
Nunc regis et patriae das pia iura tuae.
Quaque iocos spectas cura graviore solutus,
Hac, te, nostra legas carmina fronte, rogo.


4. ad Marsilium Ficinum de gravi Amoris oppressione

Quid mirare, meo cur sit modo pallor in ore,
Cur faciem macies occupet usque meam?
Nescis, heu, nescis, ut me meus urgeat error
Utque Cupidineus vexet, amice, furor.
5Nam si parva tibi veniat scintilla caloris,
Qui mihi perpetua conterit ossa face,
Cur fruar, heu, potius, certe miraberis, aura
Curve queam tantis sic superesse malis
Curque tot ignotas possim tolerare sagittas
10Totque pharetrati vulnera cruda dei,
Praesertim, cum nulla mihi sit causa querendi,
Tam novus unde queat se minuisse dolor.
Nanque solet, maesto si fundat ab ore querelas,
Qui dolet a luctu corda levare gravi,
15Ista sed a domina nunc est mihi dempta facultas,
Ne miser, heu, querulis utar, amice, sonis.
Nam licet hinc capiam tot nunc, Ficine, dolores,
Quod capit Enceladus, dum gravis Aetna premit,
Quod capit aut Tityus, cui saepe renascitur ingens,
20Heu, iecur, ut gravius viscera pascat avis.
Non tamen egregio, mea, nunc sinis, Alba, nitore,
Es mihi, quo superas visa praeire deas.
Non sinis hos forma tantos solata labores,
Hinc eat in nostros ulla querela modos.
25Nam, dum conspicio, crines ut nodat in aurum,
Alligat ut flavas candida victa comas
Utque supercilium tenuem curvatur in arcum,
Unde nitent dominae lumina nigra meae,
Lumina, quae solem praecedens Lucifer almus
30Non certet radiis aequiperare suis,
Nullas, crede mihi, licet effudisse querelas
Nullaque legitimi causa doloris adest.
Nam modo quid referam, niveos ut vincat olores,
Qui color, Alba, tuus lactea colla notat.
35Mittat ebur nimium splendens licet Indica tellus,
Non tamen ad dentes splendeat, Alba, tuos,
Labraque si certent Sarrani muricis ostro,
Cedat cumque suo murice victa Tyros.
Sed neque iam Charitum melius canit ulla sororum,
40Mollius in numerum non movet ulla pedes.
Haec sed parva mei pars est, Ficine, furoris,
Sunt maiora, quibus me capit asper Amor:
Est decus, est verax servati fama pudoris,
Qua nuribus Tuscis tendit in astra prior.
45Illa quidem novit divinae Pallados artes,
Libera vel quicquid nosse puella cupit.
Illa colit Phoebum, doctas colit illa sorores
Et fidibus mulcet numina tanta bonis.
Adde, quod inde sales, quos et Venus aurea tractat,
50Quosve iocos dicunt, pulcher Iule, tuos.
Hanc tu si videas tractantem seria, dicas:
Haec est, quae fertur de capite orta Iovis.
Haec igitur quotiens animo mecum ipse voluto
Aut veniunt oculis obiicienda meis,
55Impellunt mentem subito rapiuntque labantem
Atque ita me stupidum nocte dieque tenent,
Ut licet Aetnaeos subeam miser ille labores,
Durius aut si quid pectora nostra premit,
Non tamen illa sinunt tristes iactare querelas
60Neve sinunt lachrimas fundere, amice, novas.
Sunt quia causa mihi dominae praeconia formae,
Ne doleam, sed me iure perisse putem,
Inferior cum sim ducibus, quos Troia iacentes
Viderit, atque Helenae pulchra sit Alba magis.
65Sic, mihi, quod reliquis datur ut medicina doloris,
Ut peream, gravius nostra puella vetat.


5. ad Albam

Nunc blandi flores, quos candida protulit aestas,
Frigoribus languent quilibet ecce novis.
Gutture non liquido carmen modo cantat hirundo,
Territa sed nostros iam fugit ipsa Lares.
5Nunc sata nunc rigidis aquilonibus aspera torpent,
Frondibus arboreis nunc suus extat honos.
Nunc horret gelidis concretus nubibus aer,
Nunc riget algenti terra perusta nive.
Nunc Veneris ponunt animantia cuncta furorem
10Nec iuvat in furias ulla venire novas
Idaliasque tenet iam nunc Venus aurea sedes
Et tepidum mavult nunc habitare nemus.
At crudelis Amor nostro non cessat ab igne
Comburens facibus tristia corda malis
15Nec gelidae possunt Arcturi sidere noctes
Flammarum vires extenuare graves.
Ipse licet Boreas glacie praecinctus et acri
Frigore concretas sistere cogat aquas,
Non tamen hunc adeo poterit sedare calorem,
20Urat ut, heu, miserum me minus asper Amor.
Alba, tuum quid nunc talem male perdis amantem?
Ossa quid in cinerem versa videre cupis?
Non tibi sic omnes forma praestare puellas
Concedunt pensis mollia fata suis,
25Duritia cupias ut saevas vincere tigres,
Durius aut si quid gignere terra potest.
Si miserum credis tot posse incendia ferre
Hic, ubi vere novo cedere coepit hiems,
Falleris et fidum frustra revocabis amicum,
30Ignis edax cum me verterit in cinerem.


6. ad Albam

Nescio, quae miseros insania verset amantes,
Dum calet adverso tempore flamma nimis
Vere novo rigidi per lucida sidera Martis,
Cum nitidos Titan aureus urget equos,
5Cum gravis ignoto fervescit terra calore
Concipiens alvo quaeque futura suo.
Tunc ovis insano Veneris compulsa furore
In grege lanigero quaeritat usque marem
Atque Cupidinea nimium face tacta capella
10Fertur ad optatum blandula coniugium,
Horrida, quae sensit, pharetrati vulnus Amoris,
Ex rigida mitis facta leaena venit.
Tunc ardens, longas ponit philomela querelas
Demulcens blandis florea rura modis.
15Denique: vel pontus vel, quae tenet aspera dumis,
Silva vel aetheream quae coluere domum,
Concipiunt aegro rabidos in corde furores,
Intus et ardori dant alimenta suo.
At, postquam variis spoliatur frondibus annus,
20Squalet et autumni frigore terra novo,
Nullus Amor facibus rabidis animantia laedit,
Perdit enim vires pristina flamma suas.
In me, saeve puer, quid nunc tua vulnera restant?
In me quid geminas concutis usque faces?
25Credere quis possit, quanto magis ipsa propinquat
Horrenti veniens aspera bruma gelu,
Aegrius hoc nostris ignis furit inde medullis,
Urit et assidua tristia membra face?
Hunc mihi tamque gravem poterunt quae pellere morbum,
30Alba, quis ardori sit modus inde meo,
Si mihi, quae reliquis prodest, medicina misello
Officit et morbos auget acerba graves?


7. invehitur in Cupidinem

Ergo semper erunt mihi tristia tempora vitae
Nec veniet misero laetior ulla dies?
En crudelis Amor miseros ita torruit artus.
Ut prope iam fiant membra perusta cinis,
5Nec contentus eo, Parthus quot torquet in hostes,
Tot modo me iaculis fixit acerbus Amor.
Amplius at nostro nequeas de sanguine, magnus
Quem calor exhausit, pellere, dire, sitim,
Amplius atque famem nequeas explere malignam,
10Nil quia tam restat, ni levis umbra, mei,
Visceribus nam tu nimium crudelis amantum
Pasceris, ut rabidae, pectora dura, ferae,
E quibus es genitus, quoniam crudelia quaeris,
Errat enim, qui te iam putat esse deum.
15At queror, heu, frustra, cum sit mihi nulla potestas,
Sedibus ut valeam fata movere suis.
Tendimus incassum Parcis obstare severis,
Flectere quas nulla condicione datur,
Cum mihi nascenti dederint ea fila sorores,
20Ut miser inde gravi semper Amore premar.
Alba, venis nostro tristissima causa dolori,
Heu, nimis in tantis facta superba malis,
Et me, quem Musae dulces capere ante solebant,
Compellis turpi vivere nequitia.
25Nec me delectat, quicquid fuit ante pudicum,
Casta nec, heu, capiti ponere serta iuvat.
Omnia lascivo nos indulgere furori
Cogis et arbitrio cuncta movere tuo.
Nam modo, quod tristes macies tenuaverit artus,
30Arida quodque tegat vix sua membra cutis,
Haec mihi, si sapiam, iam pridem optanda misello
Debilitas fuerat corpore tanta meo.
Nam quo maiores vires, maiora supersunt
Supplicia et gravius fortia membra premunt.
35Adde, quod, insano cum tandem victus amore
Tam duro cogar succubuisse iugo,
Spiritus has tristis melius deponere sedes
Possit: erit mortis sic mihi causa levis.


8. ad Amerigum Corsinum

Insultas nimium, teneros dum ludis amores,
Sicque putas voto posse favere tuo,
Si versu cupiens placidam exorare puellam
Aonio credas scribere digna choro.
5Nanque levis primum blandis replet omnia verbis
Et vacuas mentes leniter afflat Amor,
Blandior et dulci perfundit corda veneno,
Nec venit hic Musis cura molesta piis.
Sed, si forte gravi pergat saevire sagitta
10Et nimis accensas inferat inde faces,
Tunc te non solitus risus, sed dira misellum
Circunstent saevi tela cruenta ducis,
Qui, te cum duro transfixerit improbus arcu,
Iniiciet collo vincula quanta tuo
15Et sua captivum iurare in verba superbus
Coget et invitum castra nefanda sequi.
Illic lascivos miserum puer ille furores
Imbuet et nullo vindice liber eris.
Nam te non Musae, non carminis auctor Apollo
20Tam gravibus poterunt eripuisse malis.
Spiritus ille sacer, vatum qui pectora mulcet,
Deseret aligeri regna pudenda dei.
Nec te Pieridum numeros cecinisse iuvabit
Amplius; infelix carmina nulla canes.
25Exemplo monet, ecce, sacra qui voce per aevum
Quique novem cithara mulcet, Apollo, deas.
Phoebus enim duri stimulis agitatus Amoris
Dicitur aethereas deseruisse domos
Neve gregem puduit divum pavisse sub antris;
30Pastor erat, caeli qui modo rector erat.
Creditur ex illo chordas siluisse canoras
Tempore nec sanctos concinuisse modos.
Si sapies igitur tantis edocte periclis,
Parces te duro credere velle deo.


9. ad Laurentium Medicen in Lauram Petrarcae

Cum tibi nobilitas vitae sit iuncta modestae,
Cum sit in excelso pectore simplicitas,
Cum gravis aspectus sit, mens animusque benignus,
Cum tibi condita sit gravitate lepos,
5Qui, deus, est reliquis late fulgentior astris,
In te congessit, quicquid honoris habet,
Atque ita tot dignam fecit te, diva, supremis
Laudibus et tantum iunxit ab arte decus,
Ut, bene si quis eas cupiat memorare poeta,
10Quamvis divinus, non queat ille tamen.
Tu sis pulchra licet formaque insignis honesta,
Te tamen ornatus non minor artis habet.
Abs te quin etiam gestus, pulcherrima, talis
Gignitur, ipsa tacens ut videare loqui.
15Nescio, luminibusque tuis quae causa sit, ut nox
Clara sit et, cum vis, sit sine luce dies,
Cumque voles, facies, mel ut videatur amarum,
Dulce sit utque, mihi triste quod ante fuit.


10. ad Albam

Este procul, lyrici versus, procul esto puellis
Conveniens blandis, turba iocosa, modis,
Nam mihi nunc elegi duros meditantur amores,
Conveniunt lachrimis carmina maesta meis.
5Ter sol immensum radiis iam circuit orbem
Et geminis novies luna recurrit equis,
Ex quo tam tristes urunt mea pectora curae,
Improbus et nullo tempore cessat Amor.
Qualis Amor Phoebum tenuit, cum pectore telum
10Senserat, heu, iaculis plus valuisse suis,
Cum Daphnem blandus totiens humilisque precari
Sustinuit, caeli qui modo rector erat.
Me miserum quantis iuvat obiectare periclis,
Dum puto me dominam flectere posse meam,
15Ante tua, ah, quotiens crudelia limina demens
Postibus immeritis florea serta dedi?
Carmina quot surdae cecini male grata puellae?
Lingua quot argutos est modulata sonos?
Interea, dum te fidum deludis amantem
20Irridesque meos, dura puella, modos,
Abs te non aestus rapidi me vellere possunt
Octipedis cancri sole tenente domum.
Languentes urit gravior dum Sirius agros,
Assideo duras ianitor ante fores.
25At postquam tristi concreta est sidere tellus
Brumaque nimboso torruit arva gelu,
Quid referam, tunc me quotiens Aurora quadrigis
Vidit in horrenti procubuisse nive?
Si quis in hac fessos coepit tum somnus ocellos,
30Pervigil en tristi corde resurgit Amor
Nec sinit heu, placidae tandem dare membra quieti,
Dum furiis agitant me mea visa malis.
Nam modo nec verbis gravibus ridere videris,
Improba, dum dicis quis Furor urget eum.
35Te modo in alterius videor spectare lacertis,
Ut dolor inde magis lumina nostra premat.
Heu, quas tunc lachrimas aut quantos edere planctus
Conspexit radiis Delia pulchra suis?
Sic mihi, quem tribuunt superi mortalibus aegris,
40In requiem torques corpora fessa, Sopor,
Ast, ubi terribili stimulis gravioribus actus
Excutior somno, me mage vexat Amor.
Sentio nam, quanto concretum frigore pectus
Haereat et quanta stent mea membra nive,
45Cum mihi frigentes tantus rigor occupet artus,
Ut nequeam surgens inde redire domum.
Sic ego do, gravius quod fit spectacula vulgo,
Et sum nequitiae causa pudenda meae.
Tu tamen haec oculis nimis, ah, nimis aspera siccis
50Conspicis in nostris facta proterva malis.
At, me si nulli possunt mutare labores,
Heu, quia nulla mei sit medicina mali,
Saltem, quod spernor, poterat suadere misello,
Ut fugerem tristes, Alba superba, minas.
55Et quid agis? Caram reprehendere, Nalde, puellam
Desine, nanque tibi mitior illa foret.
Sed tua Saturnus subvertit vota malignus
Disiungens radiis astra propinqua malis.
Nam iungi poteras Marti, Cytherea, furenti,
60Obstet ni veteris stella maligna dei.
Quin etiam Titan, Phrixei vellera signi
Dum subit et Martem comprimit orbe ferum,
Efficit, ut nostri ne tu, Venus aurea, possis
Monstratrix Marti concubuisse tuo.
65Nam bona Gradivus monstrat dum vota puellae,
Combustas vires perdidit ille suas.
Quid mirer solem cupidos seducere amantes?
Sunt haec invidiae crimina prisca suae.
Liquerat informem quondam Cytherea maritum,
70Iret in amplexus ut dea pulchra novos.
Hanc deus aspiciens, qui conspicit omnia, Phoebus
Invidit sorti, Mars violente, tuae.
Ergo, ubi purpureo posuisti membra cubili,
Instruit insidias Lemnius arte graves;
75Nam tenues adeo laqueos deduxit in orbem,
Ne Venus iniectos sentiat esse dolos.
Post haec caelicolas spectatum, Phoebe vocasti,
Fabula ne caelo notior ulla foret.
Improbe, quid faceres, nisi saeva Cupidinis arma
80Tu quoque sensisses victus Amore gravi.
Exhausta nam cum Pythonem paene pharetra
Fixisses iaculis, Phoebe superbe, tuis,
Tunc insultantem nimium puer ille repressit,
Iussit et in castris aera merere suis.
85Nec te prima tui defendit regia caeli,
Saturne, aut quod tu vel loca prima tenes,
Tu quanquam nimiumque senex nimiumque verendus
Aegro sensisti fervere corde faces
Teque hominum patrem iussit divumque parentem
90Philaris in monstrum condere, dive, novum.
Testis adest Chiron stupri monumenta nefandi
Semivir aetherei semine natus equi.
Sed vos, si tantum potuistis ferre laborem
Ac timet aeternos mors temerare deos,
95Parcite mortali saevos augere furores,
Frangeret haec humeros sarcina tanta meos.


11. ad Ugolinum Verinum

Cum legerem tristis maestas, Verine, querelas,
Quas tua te cogit fundere flamma graves,
Hei mihi, quod sensi refricari pectore vulnus,
Heu, quantas gelido fervere corde faces,
5Nanque meo similis me nunc tua cura furori
Torquet et in mentem saeva puella redit.
Haec simul imperium rapit improba, non sinit usquam,
Praeripiat partes nostra Thalia suas.
Nam me Musa meos quanquam miserata labores
10Demere servitio nititur ipsa gravi,
Non tamen haec fastus deponit dura superbos,
Sed superos temnens usque proterva venit.
Non igitur possum solatia ferre petenti,
Haud mihi cum morbi sit medicina mei.
15At modo, quod superest, postquam mihi caetera desunt,
Nec licet, heu, votis posse favere tuis,
Nunc precibus Venerem tundam, nunc thure Sabaeo,
Ut tibi par subeat cara puella iugum,
Vel te, si solito pergit saevire tenore,
20Tam dura miserum solvere lege velit.


12. ad irrisorem amantum

Te moneo, quisquis miseros deludis amantes,
Desine, vindictae nam gravis ultor adest:
Ultor adest iaculisque ferox facibusque Cupido,
Quem timet et magni regia summa poli.
5Nanque, mihi stimulus, memini, cum nullus inesset
Cum foret in vacuo pectore nullus amor,
Ridebam, si quis duro male captus Amore
Passus erat Veneris subdere colla iugo.
Saepeque dilectam cupidum vidisse puellam
10Detinui, dominae dum studet ille suae,
Nescius, ah demens, maneat quae poena nocentem,
Puniat ut Veneris mox ea facta puer.
Nam me pro meritis, video, pro talibus ausis
Fixit arundinea cuspide durus Amor,
15Durus Amor, qualem sensit, quo tempore laetos
Admeti, Phoebus, pavit, Apollo, greges.
Sic modo, qui liber miseros ridere solebam,
Nunc agit arbitrio pulchra puella suo.
Haec facit, ut macies cunctos tenuaverit artus
20Et mea sic teneat pallidus ora color,
Ut, quos nunc videam dulci tabuisse veneno,
Hos lachrimans dicam, contigit asper Amor.
Ergo nullus erit posthac mihi laesus amator
Bellaque cum tanto nulla gerenda deo,
25Ne modo, cum sit opus simili mihi saepe favore,
Officiant causae verba superba meae.


13. ad Albam

Alba petit nemus umbriferum sub sidere cancri,
Se lavet ut vitreis aurea fontis aquis,
Cuius in adventu videas gestire napaeas
Et pede quae madido fluminis alta colunt.
5Quam timeo, dum rus sine me, mea cura, revisis,
Dum petis umbriferum fronde virente nemus
Concubitum Panes ne nunc Satyrive procaces,
Turba, petant, nimium luxuriosa, tuum.
Quod tamen eveniat ne nunc, te, diva, rogamus,
10Quae ducis sanctos per iuga summa choros.
Intactam serves tribus hanc mihi, casta, diebus,
Dum redit urbanam cara puella domum.


14. ad Ugolinum Verinum

Quid iuvat, heu, verbis querulis augere dolorem,
Artius aut vinclo stringere colla gravi?
Quid iuvat insanum contra pugnare furorem,
Bracchia torrenti tendere quidve iuvat?
5Niteris incassum, luctando accenditur ignis
Et mage, dum quatitur, crescere flamma solet.
Quin, mare cum tumeat, velum si pandat in Austros
Navita praecipites, corruat ipsa ratis.
Cedendum est, possis ubi non subsistere contra;
10Multo fit levius, quod bene fertur onus.
Vidi ego iam stimulis tumida cervice iuvencos,
Dum iuga detractant, succubuisse magis.
Artius et duris contunditur ora lupatis,
Mitia si validus frena recuset equus.
15Sic, quicunque gravi miserove premuntur Amore,
Si renuant, tristes durius urget Amor.
Nanque reluctantes dura premit ille catena,
Supplicibus miseris vincla molesta levat.
Desine, si sapias, igitur, Verine, querelas
20Fundere et in flammas addere ligna tuas.


15. in carmen Petrarcae ad Renatum Pactium

Si potero vitae duros tolerare labores
Et tandem gravibus tot superesse malis,
Ut, quae nunc ita resplendent, tua lumina cernam
Languere atque annis cedere mobilibus
5Auricomumque caput flaccis albescere canis,
Ponere, quas vestes, laeta iuventa tulit,
Purpureos flores et serta relinquere, quae nunc
Dependent capiti, munera digna, tuo,
Et faciem roseam croceo pallere colore,
10Quae mihi, ne doleam, cuncta timenda facit,
Audebo saltem veteri compulsus Amore
Dicere, quae tulerim vulnera cruda miser,
Quique dies, referam, et menses et tempora duri
Quae dudum fuerint tristia servitii.
15Tempus erit placidis at si non lusibus aptum,
Cum veniet tardo curva senecta pede,
Nil tamen huic tanto solatia ferre dolori
Non poterit quanquam sera, sed apta tamen.


16. ad se ipsum

Qui miseros semper vexari dixit amantes,
Extitit augurio verior ille Iovis.
Nec Lyciae sortes, Clarii nec Apollinis antrum
Verius in vates fundere verba queunt.
5Si quis enim fratris suscepit morte dolorem
Seu nati doluit funere cruda pater,
Longa dies longos potuit depellere luctus
Aut potuit sapiens imposuisse modum.
At grave qui vulnus pharetrati sensit Amoris
10Et posuit duro colla premenda iugo,
Nil iuvet hunc, vel si longaevi Nestoris annos
Vel si Cumaeae saecula vatis agat.
Hoc miser experior, cum me nec longior aetas
Nec valet e morbo Musa levare gravi.
15Quartus ab undecimo iam tum me ceperat annus,
Degebam lustris tempora mensa tribus,
Cum nimis, ah, tenerum nec adhuc nil tale timentem
Improbus abduxit in sua regna deus.
Hinc me durus Amor nodis premit acer aenis,
20Nil pudet atque annos sic rapuisse novem.
Hinc mihi perpetuis urit mea pectora curis,
Vexat et ardenti membra perusta face.
Nunc scio, quid sit Amor; scio, quid sua triste minentur
Spicula, quae miseros poena nefanda premat,
25Ut miseros crudelis Amor depascitur artus,
Ut bibit e misero sanguine dira sitis.
Nunc scio, cur subito discedat corpore sanguis,
Ut rubor et subito spargitur inde genis.
Nunc scio, quae dominam nova sit mihi causa sequendi,
30Hanc tamen, heu, timeo dum reperire gravem,
Ut cupiens animus dilectae membra puellae
Intrat et ut sedes deserit ante suas.
Et novi, ut flores inter latet anguis, et inter,
Heu, lateat blandas spina molesta rosas.
35Nec fugit, heu, miserum, quae mentem, insania vertat,
Ut ratio furiis tollitur inde malis.
Haec scio, sed nimium tot me didicisse coegit
Improbus, heu, qui me tam male vexat, Amor.
Quam vellem potius divinae Pallados arti
40Aut Phoebi studiis invigilasse piis!
Haec mihi tam saevas potuissent demere curas,
Forsitan et tantis eripuisse malis.
Fallimur at miseri, divis dum fidimus ullis
Vanaque credulitas pectora nostra tenet.
45Nulla Cupidineum possunt vitare furorem
Numina, nam superis imperat ille deis.
Ille Iovem in plumas ardentem vertere cygni
Impulit et Ledae concubuisse suae.
Nec sua Mercurium iuvit facundia tantum,
50Posset ut e sacro pellere corde faces;
Hunc rapit Almeonis gnatae nova forma furentem,
Hinc extant gemini, pignora cara, Lares.
Nam modo quid referam Phoebi mala vulnera? quantus
Vexarit pueri pectora sancta furor?
55Te primum Daphne miserum Peneia fecit,
Compulit et currus deseruisse sacros;
Thessala te cupidum tellus placuisse puellae
Vidit in herbosa pascere valle pecus.
Quin Venus et nati crudelia vulnera sensit,
60Cum stupuit vultus, pulcher Adoni, tuos.
Ergo, si divos domitat puer ille supremos,
Iniicit et superis vincula saevus Amor,
Niteris, heu, frustra, cum sis mortalis, ab aegro,
Nalde, Cupidineas pellere corde faces.


17. ad Michaelem Cacciam

Cur tibi dilectam vis me laudare puellam,
Caccia, quid iussis cogis, amate, tuis?
Desine me gravibus totiens urgere querelis,
Non datur haec humeris sarcina digna meis.
5Haec ita nam superas aequat candore figuras,
Qua caperis, vates poscat ut illa bonos.
Nanque pharetratae si sumeret arma Dianae,
Nympharum veniat ducere digna choros.
Idalios habitet si candida Vaggia lucos,
10Visa Cupidinibus altera mater erit;
Accipiat manibus divinae Palladis hastam,
Credetur sacro nata Iovis capite;
Matris et incessus imitetur pulchra deorum,
Decipiet gressu lumina cuncta suo.
15Nam quid Castalias memorem superare puellas?
Iudice vel Phoebo doctius illa canit.
Nec vos Pieridum, Musae, gaudere triumphis
Convenit. En palma dignior illa venit.
Et mirer, si me scribentem talia sensus
20Deficit et medio lingua retenta sono est?
Hanc si Maeonius cuperet cecinisse puellam,
Incassum vires funderet ille suas.
Et si Tyndaridi fertur potuisse Lacaena
Carmine grandisono scribere digna satis,
25Non tamen istius laudes implesset Homerus,
Aequet cum superas ore micante deas.


18. ad Petrum Nigrum

Dulce mihi satis est, acri quod mente voluto,
Id licet assiduo corda dolore premat.
Dulcis et ille dies, quo pocula mixta veneno
Mixtaque tam tristi dulcia felle bibi.
5Dulceque sunt oculi, qui splendida lumina praebent,
Lumina tam nostris insidiosa bonis.
Dulce tui resonant pulcherrima verba loquentis,
Unde fit, ut stupeat sensus et ora mihi.
Dulce quidem gestus, qui maxima causa fuerunt,
10Dulcibus ut doleant pectora nostra malis.
Dulcis et hic error, vitam qui reddit amaram,
Qui mihi pro dulci tristia melle parat,
Ut neque tam dubiam possim depellere sortem
Tamque graves fati sustinuisse vices.
15Sic igitur dulci pereant mea membra veneno,
Convenit, haec dulci sint quia danda neci.
Nam, si causa venit suavis morientibus ulla,
Est opus, ut certe sit mihi dulce mori.


19. ad Petrum Campagnum

Lisia si cupido tibi nunc ita pulchra videtur,
Ut tibi sit visum pulchrius esse nihil,
Te curare decet, cuncti mirentur et ut te
Urbe tua videant doctius esse nihil.
5Quod modo si facies, veluti cupis, inde futurum
Polliceor, verbis tu, Petre, crede meis,
Ut, quantum Gallo convenit pulchra Lycoris,
Conveniat curae Lisia pulchra tuae.


20. in carmen Petrarcae ad Iohannem Cavalcantem

Permixtum gemmis aurum nitidisque lapillis
Canaque Puniceis lilia mixta rosis,
Qualia deberet squalentia reddere bruma
Arenti siccans florea rura gelu,
5Sunt mihi, sunt duri toto nunc corpore sentes,
Qui pectus figunt, ilia quique graves,
In lachrimis igitur vivam, brevioris et aevi,
Maximus interimit nam breve quisque dolor.
Sed tamen incuso speculum crudele misello,
10Cuius imaginibus facta superba venis.
Hoc iussit dominum verbis imponere finem,
Dum supplex pro me funderet ille preces,
Qui tacuit, postquam te nil aliunde petentem
Contentam propriis conspicit esse bonis.
15Hoc imis positus Lethaei fecerat oris,
Merserat et tardis navita tristis aquis,
Ex quo principium longi fluit usque doloris,
Nascitur et mortis causa nefanda meae.


21. ad Laurentium Strozam | de Mariettae sororis laudibus

Huc, precor, huc venias nitidis, intonse, capillis,
Huc, age, virgineas pectine finge comas,
Pallantis canitur Strozae dum candida proles,
Huc ades aurata, pulcher Apollo, lyra!
5Non minor hic labor est, quam si tua facta referrem,
Niterer aut laudes enumerare tuas.
Nanque ita formosos fulget Laurentius inter
Editus in Stroza nobilitate puer,
Ut tibi persimilis facie videatur et ore,
10Dignus ut aethereos, ductitet unus equos.
Nam, tibi si flavi pendent a fronte capilli,
Si premit auratas laurus amata comas,
Hic pariter niveos enutrit vertice crines,
Mox premet auricomum fronde virente caput.
15Si mulcet cithara Phoebus quaecunque canora
Producens numeris quaeque creanda suis,
Te quoque fama volat, Laurenti edocte, canendis
Versibus Aonios tot didicisse modos,
Ut possis, veniet cum mox tibi saevior aetas,
20Flectere vel numeris corda superba tuis.
Macte, puer, virtute tua, sic ibis ad astra,
Sic puer illustres exuperabis avos.
Nam si divino non es de semine natus
Neve potes patrem sorte referre Iovem,
25At possis geminos etiam memorare parentes,
Aequent ut magnos nobilitate viros.
Inde nepos cum sis equitis Pallantis avitae,
Nil est, quo sorti praeposuisse velis.
Fac tamen, haec desint; felix virtute sororis
30Et felix forma tu potes esse tuae.
Ah, quotiens vidi, peteret cum templa deorum
Inter matronas casta puella pias,
Viseret ut cupide populum concurrere Tuscum,
Undique per stratas dum ruit ille vias.
35Et vidi egregia te tantum, Strozia, forma
Divina patrias sorte praeire nurus,
Idalias quantum praestat Venus aurea matres
Aut nymphas quantum Cynthia pulchra suas.
Te quoque praecedens sese tulit ante Cupido
40Telaque nunc torquens nunc quatiensque faces.
Inde quot in miseros, heu, spicula iecit amantes,
Dum loca cuncta iubet, diva, patere tibi,
Dum facit, ut plebs ipsa frequens tibi cedat eunti,
Dum populi cuneos dividit ille graves?
45Illinc longa mora est, iuvenes quot fecit amare,
Dicere, quot senibus vulnera cruda dedit.
Hunc rapit auratus pendens a fronte capillus
Et quas innodat candida victa comas.
Hic stupet ardentes nimis admiratus ocellos,
50Qui possint geminos vincere Luciferos.
Candidulas videt ille genas rapiturque videndo
Datque Cupidineo colla premenda iugo.
Inde vir est si quis, dentes qui spectet eburnos,
Miratur, lapides ut superent Parios,
55Sic Florentini pariter iuvenesque senesque
Laudibus invigilant, Strozia pulchra, tuis
Neve tuam tantum mirantur, candida, formam,
Illa satis quamvis causa furoris erat,
Quam mores castos laudant vitamque pudicam,
60Qua nuribus Tuscis tendis in astra prior.
Iure quidem, nam tu superam, Marietta, Dianam
Moribus et forma sola referre potes,
Nunc velut ipse potest imitatus numina Phoebi
Frater Apollineum fronte referre decus.
65Ite igitur tantis insignes laudibus ambo,
Pergite, divinas sumat uterque vices,
Ut, Titan veluti splendens, velut aurea Phoebe
Stelliferi superant caetera signa poli,
Vos ita mortales reliquos superetis honore,
70Sitis et ut Strozae lumina bina domus.


22. ad se ipsum

Non sic errore exacto gavisus Ulixes,
Vidit ut optatae moenia Dulichiae,
Nec sic Aeneas portus intrasse quietos
Per mare, qua Tusci Thybridis unda fluit,
5Nec sic est Theseus monstro laetatus abacto,
Icarea caecos vicit ut arte dolos,
Nec sic Bellerophon diram domuisse Chimaeram
Talia victrici gaudia mente tulit,
Qualia nunc capio, tristi quod amore solutum
10Me modo libertas in sua iura tenet.
Quam grave servitium dominae fuit, improbus ex quo
Me miserum saeva cuspide fecit Amor.
Ex illo placida caruit mea vita quiete
Tempore, dum Furiis errat abacta malis.
15Nunc me sive deus voluit finire labores
Atque iugum longo demere servitio
Seu modo fata suum vertunt mutata tenorem,
Impediunt collum vincula nulla meum.
Non erit imperium dominae mihi triste verendum,
20Non erit illa mihi saepe verenda minax,
Amplius illa mihi leges nec ponet amaras,
Amplius in nostrum nec ruet illa caput.
Ergo duplex afflat me nunc sequiturque voluptas
Binaque sunt animo gaudia parta meo,
25Tum quia sim factus divino numine liber,
Qui modo servili condicione fui,
Tum quia Castalias liceat mihi visere nymphas,
Securo Musis invigilare piis,
Quarum praesidio tectus, dum vita manebit,
30Non linquam sacras sedulus usque fores,
Ne mihi si vager ulterius, vim rursus inermi
Inserat, heu, nimium saevus et asper Amor.


23. ad Musas

Pergite, Pierides, vestris stipatus ab armis
En Amor en victas porriget ipse manus
Nec poterit castas mollis tolerare phalanges,
Tam tenerum vincent signa pudica ducem.
5Nam modo, Castalias fugerem cum liber in oras,
Demissem collo cum fera vincla meo
Atque huc se ferret subito deus aliger, ut me
Cogeret invitum castra nefanda sequi,
Cuspidibus geminis quamvis armatus inermes
10Non tulit Aonias ille videre deas.
Nanque, ubi conspexit nivea cum veste Camenas
Ducere laurigeros per iuga summa choros,
Compressit primo gressum, tremefactus at inde
Non puduit turpi vertere terga fugae.
15Hostem vos igitur saevum modo tollite, Musae,
Dum licet atque metu turpiter arma cadunt.
Dumque alae cecidere deo dumque improbus arcum
Deserit et nullas dum tenet ille faces.
En agedum, facilem palmam nunc fortibus armis
20Ferte piis manibus, parta tropaea, domum.
Ah, quos ille rapax Nysae de vertice, cum iam
Inciperent docta iungere verba chely,
Et quos nascentes posses iam nosse poetas,
Improbus abduxit in sua regna puer!
25At, meritas, video, poenas dabis, improbe, nec te
Defendent tenera spicula iacta manu.
Quid tibi nunc prodest mortalia corda, quid altos
Caelicolas facibus corripuisse tuis?
Ecce venis gravibus tractus per colla catenis
30Et sequeris magni signa superba ducis.
Te modo, qui sacro modularis carmina plectro,
Vulneris illati nunc meminisse decet,
Ut, cum de victo sententia tristis habetur,
Damnet eum verbis quaeque Camena suis.


24. ad Albam

Liber eram et tristes meditabar ponere curas,
Hactenus intulerat quas mihi saevus Amor
Invitum rapiens sic me, velut ante Cupido,
In sua cum iussit castra redire gravis.
5Quid me, dire, tuas totiens sentire sagittas,
Quid cupis ignitas fervere in ossa faces?
Nonne satis fuerat, dum me mea pertulit aetas,
Saeve Cupido, tuas saepe tulisse minas?
Dum puer extiteram, nusquam tua signa reliqui
10Saucius inde miser vulnere saepe gravi.
Si quis nosse velit, videat, non una cicatrix
Cuspidibus signat pectora nostra tuis.
In me quid rursus ruis, improbe? Quae tibi, dum me
Sic rapis immeritum, gloria tanta venit?
15Intactos potes hoc melius tentare veneno;
Hinc tibi magnificus, dive, triumphus erit.
De me nullus honos veniet, si vincere tentas,
Qui tibi iam totiens praeda petita fui.
Hei mihi, quid prosunt Musae? quid noster Apollo?
20Quid iuvat aut sanctos concinuisse modos,
Si gravibus rapior sic nunc ego vinctus aenis
De sacro Phoebi Pieridumque sinu?
Quid tantum de me licuit tibi, saeve Cupido?
Musarum vates, non tua praeda sumus.
25Sic fons Castalius, sic me Parnasia rupes
Non tegit. Heu, superas nil facit ille deas.
At, si Pierides non me defendere possunt
Nec modo me Cirrhae protegit altus apex,
Aeternum cogar durae servire puellae,
30Cogar et in tristi vivere maestitia.
Ergo, si servus tibi sum miser usque futurus,
Vita nec, heu, melior condiciove manet,
Mitior aut saltem fias, te, diva, precamur,
Fiat et ut levius tam grave servitium.
35Te rogo, ne saevi tantum neu temne dolentem
Neve preces ride, cara puella, meas,
Sed, quaecunque tibi dicemus carmina voce,
Accipias placidis auribus illa, velim.
Munera nec spernas, licet haec sint parva, rogamus,
40Tradita, sed, qua sunt, hac, tibi, mente cape.
Aspera sis reliquis, tantum mihi blandior uni.
Alba, nec alterius, nostra sed esse velis.
Nam, si saeva fores nimium, si rursus, ut ante,
In nostrum rueres facta proterva caput,
45Non tanto possem fessus durare labori,
Sed miser ante diem mortuus, heu, caderem.
At tibi nostra tamen mors haec non esset honori,
Ut puto, perpetuae sed foret invidiae,
Cum te clamarent pueri iuvenesque senesque
50Omnibus in terris durius esse nihil,
Quod, me tam fidum totiens dum spernis amantem,
Funeris extiteris causa nefanda mei.


25. ad Albam

Mitior interdum tandem mea facta puella
Duritiem didicit ponere victa suam.
Nec frustra innumeras iactavi saepe querelas:
Flectitur en precibus, Alba benigna, meis.
5Iamque Cupidineas coepit sentire sagittas;
Iam sibi noster Amor mollia corda facit.
Hinc est, quod tremulas Veneris petit illa choreas
Atque cupit teneras implicuisse manus.
Hinc nec inornatos patitur pendere capillos,
10Hinc pullam gestit candida ferre togam.
Saepius hinc nobis, cum se ferat illa videndam,
Sunt data luminibus visa iocosa meis.
Sed nondum mihi sidereos advertit ocellos.
Aspice, si sapiat nostra puella satis.
15Nam, cum durus Amor iam torreat ossa, veretur,
Ne nimis ardentes suggerat ipsa faces.
At, quanto magis illa mihi contraxit habenas,
Durius hoc nobis imperat asper Amor.
Nam, dum, quae rutilos superant Hyperionis ortus,
20Lumina fixa solo, casta puella, geres,
Dum sic purpureum suffuderis ore pudorem,
Grandior hinc nostri causa furoris eris.


26. ad Braccium Martellum

Quid, Bracci, totiens graviter me impellere tentas,
Ut scribam laeto carmina laeta pede?
Desine me tantum monitis urgere severis,
Desine me verbis cogere, amate, tuis.
5Laetos laeta decent, me carae fata puellae
Aeterna cogunt vivere maestitia.
Nunc elegi, heu, nimium nostris sunt fletibus apti,
Nunc dolor inde gravis flebile carmen amat.
An ego non miseris obtundam cuncta querelis,
10An mihi non lachrimae fluminis instar eant,
Cum quae sola mihi tantum dilecta fuisset,
Unica nec quantum pignora mater amat?
Me miserum ante diem fato praerepta nefando
Liquerit in tantis Alba pudica malis.
15Sic, ubi mors nitidos extinxit tristis ocellos,
Luce magis solis qui nituere mihi,
Perpetuis lachrimans versabor, amice, tenebris
Et miser in luctu tempora longa teram,
Ut, Phaethontiadum fuerit quae fata sororum,
20Dum fratrem lugent nocte dieque pium,
Nunc eadem timeam nimium crudelia nobis,
Umbris dum dominae mittimus inferias,
Ast, hunc si quando possim sedare dolorem
Aut aliquem lachrimis imposuisse modum,
25Tunc ego non dubitem, quod vis, Martelle, quod urges,
Ludere iam totiens vota petita tibi.
Nanque canam, placidum sic sis habiturus amorem,
Annuat optatis sic Cytherea tuis,
Ut Florentinas praestet candore puellas,
30Quae sola ingenium est digna subire tuum,
Nec tantum tulerit quas nostri temporis aetas,
Sed facie priscas vincat ut illa nurus.
Ausim quin etiam formis praeferre dearum,
Vidit in Idaea quas male valle Paris,
35Nam, si visa foret superis haec mixta figuris,
Cum grave iudicium de tribus ille tulit,
Diceret hanc divas forma vicisse supremas,
Diceret et Veneri: Vinceris, alma Venus.
Aequo sic animo praeferri passa fuisset
40Iudicio cedens hanc dea quaeque sibi.
Ex quo non ira in spretas cecidisset acerba,
Iudice nec Phrygio numina laesa forent
Nec patriae turpis gravius nocuisset adulter,
Per mare dum munus exitiale petit,
45Non Helene Paridi nimium placuisset iniquo,
Dum ius hospitii frangeret ille sacri,
Nec Iuno in Teucros movisset bella Pelasgum,
Sed staret Priami regia celsa senis,
Hecuba nec miserae praeberet tristia vitae
50Exempla in rabido facta dolore canis.
Sic odio dignus quanto fuit ante malorum
Tam gravium Teucris causa nefanda Paris,
Egregiae tantum laudis Marietta tulisset
Non belli, at pacis causa futura bonae.


27. eulogium in Albam morientem

Vos igitur mortis causas praebetis acerbae,
Estis et exitio, rura molesta, gravi.
Non sic vos curvo coluit Saturnus aratro
Primus et in sterilem semina iecit humum,
5Ut miseros homines fato raperetis iniquo,
Viveret at vestris ut bene quisque bonis.
Vos modo tam saeva rapitis mihi morte puellam,
Dimidium vitae quae fuit una meae.
Nam, dum rura colit, prima est abrepta iuventa,
10Dum ruit in tenerum trabs inimica caput.
Quis labor, heu, fuerat, fugeret dum cara puella,
Labentem murum sustinuisse, Lares?
Quae vobis teneris hanc sic rapuisse sub annis,
Proh superi, ante diem gloria tanta venit?
15Alba, quid optatam vocitas, heu, saepe parentem,
Niteris aut verbis flectere fata piis?
Desine, non meritis Parcae precibusque moventur,
Sed legem servant numina saeva gravem.
Nam, dum forte cupis nimia pietate puellum
20Pellere ab extremis, Alba benigna, malis
Occidis infelix fato moritura severo,
Dum cadit in tenerum dira ruina caput.
Heu, quis tunc matri cernenti talia sensus,
Qualis in exangui corpore vita fuit.
25Candida cum natae morientia viderat ora,
Ferre nec extremo tempore posset opem.
Et, nisi quod subito stupuit devicta dolore
In medio linquens languida membra solo,
Non potuit tanto cernens superesse dolori,
30Sed fuit in natae morte casura parens.
Olim vos fateor, saevissima numina, Parcae,
Formosas odio corripuisse gravi,
Sed, quae maiori tandem vos crimine damnet,
Mortua iam pridem nulla puella fuit.
35Extitit haec nymphis quanto formosior una,
Etruscus nitidis quas lavat Arnus aquis,
Invidia tanto graviori vestra ferentur
In dominae exitium vulnera facta meae.
Si neque vos pietas movit neque casta puellae,
40Vita nec in turpi crimine facta rea,
Debuit at formae saltem movisse nitentis
Gratia, cessisset cui Cytherea libens.
Lumina, credo equidem, potuissent splendida silvis
Vel mediis rabidas perdomuisse feras;
45Purpureus poterat lapides pervincere duros
Candori nulla mixtus ab arte color.
Heu, quid non talis movissent ora puellae
Collaque brumali candidiora nive?
Vos lapides duro superatis pectore, Parcae,
50Durius aut si quid gignere terra potest,
Hanc quia vos saeva rapuistis morte puellam,
Qua nusquam vita dignior ulla fuit,
In qua consumpsit tantum natura laborem,
Ut mira summum fingeret arte decus,
55Ut, nisi quis casus nimis hanc rapuisset acerbam,
Frangeret aut plenas Parca maligna colos,
Vixisset, donec polus aurea sidera pascet,
Ardentes donec sol agitabit equos.
Testis erit corpus vita exhalante relictum
60Inficiens nulla candida membra nota.
Nona dies aderat crudeli funere rapta,
Cum iacuit gelido cara puella toro,
Cum venit absentis miseras ad coniugis aures
Uxorem fato succubuisse gravi.
65Ut rediit tandem rumore accitus amaro,
Sensit et in tristi condita busta solo,
Arserat impatiens uxoris membra pudicae
Visendi subito, qualiacunque forent.
Instabant cuncti graviter, ne vellet, amici,
70Flaccida iam longa membra videre mora;
Attamen e nigro promatur ut illa sepulchro,
Vicerunt miseri vota dolenda viri.
Ergo, ubi dimotus, qui cygnea colla tegebat,
Atque palam gelidus fecerat illa lapis,
75Qualia viventis patuerunt ora puellae
Candida nec turpi commaculata situ,
Ut, quisquis roseae longa post morte puellae
Viderit a nullo corpora laesa rogo,
Dixerit, heu, miserans: Durabunt talia semper
80Membra nec a longa conficienda die.
Quo magis hanc doleo crudeli funere raptam
Sic, Venus, ante diem te potuisse pati;
Nam, velut illa tuae fuerat par forma figurae,
Illa quidem meritis maxima forma tuis,
85Sic decuit longum servari semper in aevum,
Ne fieret saevae praeda cruenta neci.
An quoque te livor carpit, Venus aurea, divam
Et premit invidia pectora sancta gravi?
Sic est, heu, carae nocuit pia forma puellae,
90Invidia superas nec caruisse deas.


28. ad Annalenam feminam castissimam | carmen in elegiam subsequentem

Surge, liber, nigram tristis nunc indue vestem,
Nanque color lachrimis convenit ille tuis.
Vade, dolor si te iam nunc sinat ire nefandus,
Quem capis, atque Annae casta sacella pete.
5Tu tamen hic dubius ne sis aut inscius erres,
Huc iter ista tibi signa notanda dabunt.
Invenies pontem, qui tertius imminet undis,
Quas Arnus placidis in mare volvit aquis.
Quae surgunt Fesulis post haec suffulta columnis,
10Candida templa petes spirituamque domum.
Hunc a fronte locum, quo mitteris, inde videbis,
Est modo qui gradibus meta futura tuis.
Veneris huc postquam, primum prece numen adora,
Quod sibi praecipuum casta sacella colunt.
15Hinc ubi conversus pulsaveris ostia solers,
Quae tibi prima domus interioris erunt,
Ostia pulsanti custos reserabit amicus,
Nanque patet castis protinus ille locus.
Atria iam subiens cernes loca digna videri
20Plurima, te quorum non remoretur amor,
Quo minus Annalenam, liber, hanc, maestissime, visas,
Quae gravis accessus est tibi causa tui.
Vestales quanquam spectabis in ordine castas
Fundentes sacras in sua vota preces,
25Invenias licet ipse locum, qua parte fuisset
Haec tibi, quae lachrimas suggeret usque graves,
Sed puto, non facies, nam sunt graviora, fatemur,
Haec praecepta, damus quae tibi, parve liber.
Te nihil, heu, poterit, video, retinere ruentem,
30Quo minus hunc adeas inspiciasve locum,
Quo minus haec miseris implens loca questibus amens
Effundas querulis verba dolenda modis,
Parcius ista tamen linguis quia forte favendum
Est, ibi, tu facies parcius ista tamen.
35Cum dederis lachrimas nullis clamoribus actas,
Implerit tacitus cum tibi corda dolor,
Annalenam properans adeas dominamque salutes,
Si dare, qua careas, maeste, salute, queas.
Hanc ubi convenies sacrata in sede locatam,
40Quae tibi divini numinis instar erit,
Dic, quo consilio, quibus aut rationibus actus
Viseris hanc vel sit quae tibi causa viae.
Dic, age, sed vultu, qualem decet illius esse,
Qui miser in lachrimis tempora longa terat.
45Dic, liber, Albieram sic te doluisse cadentem,
Dum ruit, heu, fatis rapta puella malis,
Ut nihil acciderit quondam tibi tristius usquam
Nec sit, quod gravius pertimuisse queas,
Ut, Phaethontiadum fuerint quae dura sororum,
50Haec eadem possis fata timere, liber.
Cum tamen haec ita sint, non est minor ille, supremum
Sit quamvis, sapiens quem capit Anna, dolor.
Dicitur haec etiam lachrimas fudisse pudicas
Albitiae fato virginis acta gravi.
55Nec mirum, sic Anna piam dilexit alumnam,
Pignora sola velut Ansia mater amat.
Hanc ubi sis igitur sacro veneratus honore,
Insuper haec illi pauca, sed apta refer:
Non ego te, mater, iubeo deponere curas,
60Quas tam legitimo victa dolore geris,
Haec tantum facienda putes nunc, Anna, rogabo,
Quae facienda tamen sunt quoque visa mihi,
Ut tantum spatii tribuamus uterque dolori
Et tantus nostris sit modus ut lachrimis,
65Illius ut memores solitum servemus amorem,
Hanc ut uterque prius, nunc et uterque colat.
Tu precibus sacrum castis augebis honorem,
Est quem pro meritis nuper adepta suis,
Ast ego, quae totum fuerint celebranda per orbem,
70Illius in nomen carmina sancta canam.
Sic ea te superis melior duce fiet in oris,
Vivet et hic numeris aurea facta meis.


29. eulogium in Albieram Albitiam morientem | ad Sigismundum Stupham eius sponsum

Huc, quaecunque tenes Arni vada fluminis aut quae
Incolis Etruscas, nympha pudica, domos
Et quaecunque piae mores imitata Dianae
Prosequeris castos per iuga summa choros,
5Huc, precor, ut venias pectus percussa decorum
Et manibus maestas dilaniata comas.
Nanque Fluentinis formosior una puellis
Occidit, Albitiae fama decusque domus.
Occidit Albierae fato pia forma nefando,
10Cura patri misero, cura dolenda viro.
Nec fuit indignum, saevissima numina, Parcae,
Illius, heu, plenas sic lacerasse colos.
Vix haec infelix vitae tria lustra peregit,
Cum cecidit saevae facta rapina neci.
15Profuit Albitiae nil optima forma puellae,
Qua poterat superas urere pulchra deas.
Ah, quotiens dolitura nefas Venus aurea dixit:
Illa Cupidinibus altera mater erat.
Quid iuvat ingenium, variis quid lingua figuris?
20Pallada quid prodest mille referre modis?
Quidve