previous next

Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics


Verum opportune, dum meminimus aquatilium animalium, ad curam pervenimus piscium, quorum reditum quamvis alienissimum agricultoribus putem (quid enim tam contrarium est, quam terrenum fluido?), tamen non omittam: nam et harum studia rerum maiores nostri celebraverunt, adeo quidem, ut etiam dulcibus aquis marinos clauderent 4 pisces, atque eadem cura mugilem scarumque 5 nutrirent, qua nunc muraena et lupus educatur. [2] Magni enim aestimabat vetus illa Romuli et Numae rustica progenies, si urbanae vitae comparetur villatica, nulla parte copiarum defici. Quamobrem 1 2 3 4 [p. 402] non solum piscinas, quas ipsi construxerant, frequentabant: sed etiam quos rerum natura lacus fecerat, convectis marinis seminibus replebant. Inde Velinus, inde etiam Sabatinus, item Volsiniensis, et Ciminius lupos auratasque procreaverunt, ac si qua sunt alia piscium genera dulcis undae tolerantia. [3] Mox istam curam sequens aetas abolevit, et lautitiae locupletum maria ipsa Neptunumque clauserunt, ut 5iam tum avorum 6memoria circumferretur Marcii Philippi velut urbanissimum, quod erat luxuriosi 7factum atque dictum. Nam is forte Casini cum apud hospitem cenaret, appositumque e vicino flumine lupum degustasset atque expuisset, improbum factum dicto prosecutus: Peream, inquit, nisi piscem [4] putavi. Hoc igitur periurium multorum subtiliorem fecit gulam, doctaque et erudita palata fastidire docuit fiuvialem lupum, nisi quem Tiberis adverso torrente defatigasset. Itaque Terentius Varro: Nullus est, inquit, hoc saeculo nebulo,8ac minthon,9qui non iam dicat, nihil sua interesse, utrum eiusmodi [5] piscibus, an ranis frequens habeat vivarium. Ac tamen iisdem temporibus, quibus hanc memorabat Varro luxuriem, maxime laudabatur severitas Catonis, qui nihilo minus et ipse tutor Luculli grandi aere 10 11 12 13 14 [p. 404] sestertium15milium quadringentorum piscinas pupilli sui venditabat. Iam enim celebres erant deliciae popinales, cum ad mare deferrentur 16vivaria, quorum studiosissimi, velut ante devictarum gentium Numantinus et Isauricus, ita Sergius Orata, et Licinius Muraena captorum piscium laetabantur vocabulis. [6] Sed quoniam sic mores occalluere, non ut haec usitata, verum ut maxime laudabilia et honesta iudicarentur,nos quoque ne videamur tot seculorum seri castigatores, hunc etiam quaestum villaticum patrisfamilias demonstrabimus. Qui sive insulas,17sive maritimos agros mercatus,18propter exilitatem soli, quae plerumque litori vicina est, fructus terrae percipere non [7] poterit,19ex mari reditum constituat. Huius autem rei quasi primordium est, naturam loci contemplari, quo piscinas facere constitueris. Non enim omnibus litoribus omne genus piscium haberi potest. Limosa regio planum educat piscem, velut soleam, rhombum, passerem. Eadem quoque maxime idonea est conchyliis:20purpurarum muricibus, tum concharum [8] ostreis,21pectunculis, balanis, vel sphondylis.22At arenosi gurgites planos quidem non pessime,23sed 24 25 26 27 28 29 30 31 32 [p. 406] pelagios melius pascunt, ut auratas ac dentices, Punicasque et indigenas umbras: verum conchyliis minus apti. Rursus optime saxosum mare nominis sui pisces nutrit, qui scilicet, quod in petris stabulentur, saxatiles dicti sunt, ut merulae turdique, nec minus [9] melanuri. Atque ut litorum sic et fretorum differentias nosse oportet, ne nos alienigenae pisces decipiant. Non enim omni mari potest omnis esse, ut helops, qui Pamphilio profundo nec alio pascitur: ut Atlantico faber, qui et generosissimis piscibus adnumeratur, in nostro Gadium municipio eumque prisca consuetudine 33zeum appellamus: ut scarus, qui totius Asiae Graeciaeque litoribus Sicilia tenus frequentissimus exit, nunquam in Ligusticum, nec [10] per Gallias enavit ad Hibericum mare. Itaque ne si capti quidem perferantur in nostra vivaria, diuturni queant possideri. Sola ex pretiosis piscibus muraena, quamvis Tartesii Carpathiique pelagi, quod est ultimum, vernacula,34quovis hospes freto peregrinum mare sustinet. Sed iam de situ piscinarum dicendum est.

1 festucae ac: fetu SA.

2 vivariis S: aviariis Aac.

3 consuevere libero om. SA.

4 dulcibus aquis marinos clauderent edd.: dulcibus aquibus a fluviatilis cludent SA: duabus aquis fluviales clauderent a: dulcibus aquis fluviales clauderent c.

5

6

7

8

9

10 ut edd.: et ac: om. SA.

11 avorum ac: quorum SA.

12 luxuriosi scripsi: luxuriose SAa: luxuriosissime c.

13 nebulus ac: nebullus SA.

14 minthon ac: mintho SA. a The Lago di Piedi di Luco in Umbria. b The Lago Braeciano about 35 miles N.W. of Rome. c The Lago di Bolseno about 70 miles N.W. of Rome. d The Lago di Vico near Viturbo about 45 miles N.W. of Rome.

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24 sestertium Aac: sestertiis S.

25 defertur SA: deferantur ac.

26 insulas ac: in insula SA.

27 mercatus a: mercatur SA.

28 precipere non potuerit ac: percipuerit ut SA.

29 conchiliis ac: conciliis SA.

30 Warmington: muricibus et ostreis, purpurarumque tum concharum prior. edd.

31 pectunculi, balani vel sphondili codd.

32 pessime a: spessime S: spissime A: proxime c. a Scipio Africanus Minor. b P. Servilius Vatia. c According to Pliny, IX. § 168, Sergius Orata established the first oyster-beds at Baiae near Naples.

33

34

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 United States License.

An XML version of this text is available for download, with the additional restriction that you offer Perseus any modifications you make. Perseus provides credit for all accepted changes, storing new additions in a versioning system.

hide References (6 total)
load Vocabulary Tool
hide Display Preferences
Greek Display:
Arabic Display:
View by Default:
Browse Bar: