Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics


1. ad Laurentium Medicen virum clarum de libro, | quem paucis ante diebus ad eum scribens miserat

Cum, tibi quem dederam, caperem mihi forte libellum,
Laurenti, patria dum procul urbe manes:
E Medicum - exclamat - quo me deducis asylo?
Quo manus, heu, tantum me rapit ausa nefas?
5Aut igitur Pisas, quo se modo contulit heros,
Mittito, quo dominus maluit ire meus,
Aut ego te fugiens totam clamabo per urbem:
Non tuus, at Medicis sum liber usque mei!


2. de ingenti quodam munere a Laurentio Medice in eum collato

Quam magnus, Medices, iam sis, quam summus haberis
Omnibus in terris, hinc tueare licet,
Cum modo non tantum superes virtute togatos,
Insignes placidis quos tulit Arnus aquis,
5Sed quoque qui longos Romam duxere triumphos
In Capitolinam, templa vetusta, domum -
Ii, quia mortales ipsos vicere sub armis,
Quicquid et humana vincier arte potest -.
At, me dum tanto, Laurenti, munere donas,
10Rebus ut hoc possim consuluisse meis,
Per me vim fati duram superasse videris,
Vix ea cum summo sit superanda Iovi.


3. ad Angelum Politianum de Homero, quem hortatu | Laurentii Medicis in Latinam transfert linguam

Tu licet, ingenio dum sacrum vertis Homerum,
Macte puer, laudes promereare novas,
Te tamen, o vates, si quicquam credis amico,
Angele, promeritum palma secunda manet.
5Nam, velut in superis laus est quoque prima Tonantis,
Siquid ab imperio causa secunda facit,
Sic Medicis nostri laus est quoque prima iubentis
Carmen ut efficias: palma secunda tua est.


4. ad Nicolaum Michelozium Laurentii Medicis scribam

Sis quicquid tentas quanvis foeliciter ausus,
Sive facis carmen, seu pede liber eas,
Officiumque tuum cunctis spectetur amicis,
Laudibus et probitas sit tua digna novis:
5Non tamen est in te signum, si cuncta requiram,
Quod probet ingenium plus, Micheloze, tuum,
Quam quod te Medices legit magis omnibus unum,
Ut grave quicquid habet detegat ille tibi.


5. ad Laurentium Medicen | de Iulio Caesare ac de Livio historico

Caesar ut hos, breviter qui res quascunque notarunt,
Vicit et ingenio, vicit et arte viros,
Dum bene quae gessit pariter doctissimus idem
Descripsit brevibus singula quaeque notis:
5Sic Titus hos itidem superat certissimus auctor,
Qui verbis scribunt pluribus acta ducum,
Doctus in historiam redigit dum Livius amplam
Romanus quicquid gesserat ante pater.


6. de villa quam Laurentius Medices maximis | sumptibus in monte Chaiano aedificare instituit

Divitias fuerit licet admirata vetustas
In Crasso, summas dum cumularet opes;
Scipiadae quanvis animum mentemque benignam
Iactitet in patriam Martia Roma suam,
5Aut animo Caesar quam magno Iulius esset
Quam foret aut doctus saecla vetusta notent;
Si Mecenatem veteres cecinere Quirites,
Vatibus attulerat qui decus omne sacris,
Aedes Luculli stupuit si Tybris et amplis
10Atria porticibus structa sub urbe Remi:
Nos tamen haec, Medices, animo spectamus ab uno,
Dum capis ingenio singula quaeque tuo.
Nam, bene cum dederis reliquarum maxima rerum
Signa prius, numeris rite canenda novis,
15Condere quam cupias ostendis montibus arces,
Tu modo cum villas aedificare pares,
Laurenti, quales Lucullus struxerat olim,
Urbis et in morem surgere iussit opus.


7. epitaphium Finae Geminianensis puellae sanctissimae

Fina, colis sancte vitam dum, silvia virgo,
Scandis in aethereas, candida facta, domos.
Est animus certe superas revocatus in oras:
Corpus, quod superest, haec brevis urna capit.


8. de mausoleo, quod patri et patruo | Laurentius Medices faciundum locavit

Desinat Eneas celebrarier amplius, olim
Anchisen quanquam substulit ille patrem,
Ossa pia quanquam genitoris condidit urna
Atque patri, sapiens, annua sacra dedit,
5Ne ve sepulchra suis deducta per aera summum
Laudibus in caelum Cares, ut ante, ferant:
Ipse ducem sacro Phrigium quia vincis honore,
Inferias patruo dum facis atque patri.
Marmore praeterea quod surgit et aere polito,
10Iam nunc arte nova quod tibi constat, opus,
Laurenti, superat Cariam superatque laborem
Icareum, Medices dum capit urna sacros.


9. cur non ita frequenter visat Laurentium Medicen | ut antea consuerit

In te summus amor cum sic mihi crescat in horas,
Maius ut hoc, Medices, nil reperire queas,
Cur tamen hinc ego te visam minus, accipe causam,
Nec nisi vera puta quae tibi verba feram:
5Numen inest oculis, hominem sonat inde nec ipsum
Vox tua, perpetuis aequiperanda deis,
Unde fit ut nequeam, cum sim mortalis, honores
Ferre novos, superi quos tribuere tibi.
Sic ego quod cupio fugio tamen, ire nec ausim
10Huc, ubi sunt Medicae numina magna domus.


10. ad Laurentium Medicen de bello | quod Xistus pontifex maximus Tyfernatibus intulit

Iupiter ut dextra fulmen tenet ipse tricuspes,
Quo, bonus, e summa puniat arce dolos,
Sic tu fers pacem dextra bellumque sinistra,
Laurenti, Medicae fama decusque domus.
5Quae gerit at suavem Tuscis placidamve quietem
Civibus, illa manus nocte dieque patet;
Clauditur haec rursus, Martem quae continet acrem,
Ni fuerit causa pacis, aperta, bonae:
Accidit ut nuper, Latius cum forte sacerdos
10Fideret Etruscas laedere fraude domos.
Nam, simul ostendis, bellum qua clauditur ipsum,
Hostibus hanc, Medices, velle aperire manum,
Deponunt animos ponuntque ferocia corda,
Teque domum celeres ire volente parant.
15Sic, tu cum pacem dextra bellumque sinistra
Usque geras, patriae servit utrunque tuae.


11. de solemni die, quo divus Cosmus | frequenter ab omnibus celebratur

Ecce, dies Cosmi redeunt, redit actus in orbem
Cultus et a vestris qui fuit annus avis.
Huc bonus, anne, veni semper, Medicumque Penates
Laetius ut videas, huc bonus, anne, veni:
5Ut, cum ceptus honos, Medica tum stirpe videbas
In tota veluti grandius urbe nihil,
Hac sic stirpe, colet dum te Laurentius heros,
Conspicias toto maius in orbe nihil.


12. ad Laurentium Medicen febricitantem

Cum deus aspiceret veluti te sontica febris
Laedere, Laurenti, protinus ausa foret,
Increpat indignans scelus hoc, graviterque minatur,
A te ni saevas comprimat illa manus
5Id fore, quod, nimis imprudens Epimetheus ante
Quam male morborum vas aperiret, erat:
Febris ut angusto latitans et carcere caeco
Sit, tua ne, Medices, laedere menbra queat.


13. ad Laurentium Medicen intra cubiculum, | clausis hostiis, se continentem propter morbum

Cum nequeam lapides penetrare nec hostia clausa,
Sim quia mortali corpore pondus iners,
Hanc tibi mitto deam, Medices; nanque ire per omnes
Difficiles aditus, non onerosa, potest.
5Haec referet tibi prospiciens quae pulcher Apollo
Concinit aurata carmina sancta lyra.


14. ad Laurentium Medicen de foedere | cum Venetis atque cum duce Bebriaco percusso

Vivite, Tyrrheni, iam nunc foeliciter omnes,
Nam renovat Cosmi saecla priora nepos!
Hoc decus omne tuum, Laurenti, maxime rerum,
Haec tibi pro pacis munere palma datur!
5Tu Venetos nobis percusso foedere iungis,
Quod queat inter nos solvere nulla dies;
Anguigeroque duci, Medicum qui maximus hospes,
Consulis, ut statuat continuare fidem,
Ut tibi cogantur saevi parere tyramni,
10Ocia dum patriae tam dabis ampla, pater.


15. ad Octavianum Ubaldinum

Ubaldine, decus Phoebi, decus atque sororum,
Quas sacra Permessi fluminis unda lavat:
Scripsimus in fratrem quod nunc gravioribus ausis,
Carmen id, o princeps, te rogo, docte, legas.
5Lumine sed placido: nam, si Federicus, honori
Quae damus, haec frater sentiat esse tibi,
Non aliter quam si Phoebus probet illa, probabit,
Ducet et ingenio digna futura suo.


16. de liberalitate, qua usus est Iulianus Medices in eos, | qui in certamen equitum hastatorum illum sunt secuti

Cum modo quos, Medices, sumptus mecum ipse voluto
Feceris aut quantas fuderis, acer, opes;
Rursus et argenti quae pondera, rursus et auri
Omnibus, en, hilari sint data fronte tuis,
5Aut quas sericeas vestes, quae dona dedisti
Cuilibet, in pugnam qui comes ante fuit;
Aut, ubi, Iane, domum victricia signa tulisti,
Quam data sint multis munera multa viris,
Ut Macedum fueris priscos imitatus honores,
10Quos bonus in dando rex sibi nactus erat:
Te graviter doleo, cum sint ea maxima, summum
Scriptorem rebus non habuisse tuis.
Siquando dabitur ne grandia facta canentem
Me fortuna suis privet acerba bonis,
15Tunc me non humilem spectabis in arma poetam
Surgere et in Medices condere carmen avos.


17. de admiratione, quam legatus Venetus suscepit | de pulcherrima domus Medicae supellectile

Miratur Venetus thalami genialis honorem
Maximus, et vestes, vir memorande, tuas,
Miratur veterum effigies atque ora Quiritum
Quae, presso servans aere, vetusta tenes,
5Miratur pluteum tot magna volumina habentem
Priscorum, quot nunc nemo referre queat,
Miratur tabulas pictas, miratur et arma,
Tu quibus hanc urbem semper ab hoste tegas,
Miratur galeasque graves, miratur et enses
10Ordine dispositos in loca certa novo,
Octavi, decus egregium, miratur et oris
Effigiem, superest quae tibi pulchra domi:
Sed nihil, ut dixit, nihil est, si cuncta requiram,
Omnibus his Venetus quod probet ille magis,
15Quam mores faciles, quam mitia verba loquentis,
Quam probat ingenium mitius inde tuum,
Cum tibi, Laurenti, clementia summa nitescat,
Virtuti, Medices, gloria prima tuae.


18. in Amabilium obtrectatorem

Nuper, Amabili, nostras pervenit ad aures
Ut laceras verbis carmina nostra malis,
Quodque nimis Medicen laudem me carpis, ineptus,
Cum quae summa canam facta minora putes.
5Desine: nam tanti non te faciemus, ut usquam
Desistam Medicum tollere in astra decus.
Nam, quod et ad modulos iam pertinet, improbe, nostros,
Quos ais et numeris, stulte, carere bonis,
Non est quod doleam: nam, si mihi nullus adesset
10Ex his, qui graviter carmina nostra probant,
Sit satis id signi, quod sint haec optima, cum tu
Dixeris haec stulto displicuisse tibi.

19. ad Bernardum Bembum legatum Venetum | de libro, quem ille apud se diutius detinuerat

Dic mihi, quid tantum Veneta remoraris in aula,
Dic, qua, parve, mihi fretus es arte, liber,
Aut quae te tantum fiducia cepit, ut illic
Ponere iam sedes nunc meditere novas.
5Desine: privati non est domus illa, sed amplum
Legatum Veneti quae capit, ampla, ducis,
Cui dedit ut noscat divini aenigmata iuris
Iupiter atque artes Calliopea suas.
Adde huc egregios iuvenes, quibus altus Apollo
10Dictat inaurata carmina blanda lyra:
Hi ne forte tuas carpant, indocte, fabellas,
Si sapis, ergo domum, parve libelle, redi!


20. de Laurentii Medicis duorum falconum | alterius fuga, alterius morte

Quod tibi tam fortis liquidum petat aethera falco,
Ut sibi cum gruibus bella gerenda putet -:
Non te, Laurenti, dominum fugit ille benignum,
Nec fugit imperium mitius ille tuum,
5Sed fratrem duro quae nuper aquatica collo
Avis iniqua tulit, hanc det ut arte neci;
Nec contentus ea, quae fratri vulnus in alam
Confodit, in totum saeviet usque genus.
Post, ubi perdiderit gentem, pius ille, nefandam,
10In fratrem tantum quae fuit ausa nefas,
Falconis manes rediens geret, ultus, adempti
Hostibus a victis, parta trophaea, tibi.
Hinc, ferat ut domino solatia magna dolenti
Et tua, quae tuleris, danna rependat, ovans,
15Unus tot rapido praedas dabit ille volatu,
Quot simul ii fratres ante dedere duo.


21. de morte Contessinae infantis, Laurentii Medicis filiae

Audissem natae fatum cum moestus acerbum
Atque domum peterem tristior inde tuam,
Illius, o Medices, nota mihi maior imago,
Limine subsistens, talia voce dedit:
5Quod tibi querenti fuerat dicturus Apollo,
Hoc ego, Nalde, tibi nunc, dea facta, canam.
Instaret nobis aliquid cum triste futurum
Idque ratum faceret Parca maligna nimis,
Iupiter ingemuit Medicam vi laedier ulla
10Progeniem, cuius maximus auctor erat.
Cum tamen obstarent contra luctantia fata,
Nil quibus invitis Iupiter ipse potest,
Quod fuit, obtinuit, levius pro tempore dannum:
Ut caderem saevae facta rapina neci,
15Tot pater at magnus venerandaque mater in annos
Viveret, ut natos cernat uterque senes.
Dixit, et in verbo torquens vestigia: Patri,
Nalde, velim referas haec mea dicta. Vale!


22. de pisce a Laurentio Medice capto, qui tamen | comitis Laurentii prius piscantis bis filum hami abrupisset

Iret in antiquum Medices cum forte Mucellum,
Ut levet a cura membra soluta gravi,
Ac Sievem peteret Laurentius acer, ut illic
Fallaci pisces gutture figat acu,
5Qui comes astiterat vitreum proiecit in amnem
Fila, quibus pendens hamus aduncus erat.
Piscis at illa tamen cum bis fregisset ibidem
Abrumpens fati fila severa sui,
Hamos ore tulit binos, quos merserat undis
10Ille, prior Medici qui comes ibat ovans.
Increpat id summens alium Laurentius hamum
Magnus, ut in liquidas inde remittat aquas.
Mira canam, sed visa tamen: qui fata parantem
Bis quoque fugisset, piscis, iniqua prius,
15Hamum sponte subit, Medices, quem forte regebas,
Ecce, volens domino cedat ut ille tibi -
Cui quoque fors cunctos cedens tribuisset in annos
Quaelibet imperio rite movenda tuo! -
Detegat atque hamos in viscera caeca latentes.
20I nunc, et Medici furta tegenda puta!


23. ad Phoebum scribam Venetorum

Phoebe, decus Venetum, patriam qui legibus aequis
Instruis et monitis tollis in astra tuis:
Quam bene conveniunt quae nomina magna parentes
A puero iam tunc imposuere tibi.
5Nam, velut in superos Phoebus moderamen equorum
Suscipit et clarum conficit orbe diem,
Sic tu quod pater instituit Venetusque senatus
In lucem profers, Phoebe verende, novam,
Cum dux quas iubeat, patribus de more vocatis,
10Quasque, bonus, leges sanciat inde pias,
Has prius ingenio sic tu mediteris et arte,
Consiliis agitans quaeque futura bonis,
Ut modo non aliter Venetos splendescat in omnes
Lux tua per Latias maxima facta domos,
15Quam totum Phoebi lux se diffundat in orbem,
Qua nihil astrifero fulget ab axe magis.


24. ad Iulianum Medicen

Cum mihi quot meditor fortunae commoda desint,
Utque suis ea me privet iniqua bonis,
Tu, grave ne doleam, causa es: quia, quod negat illa,
Suggeris hoc opibus, Iane benigne, tuis.


25. ad Nicolaum Burgesium Senensem

Haec aqua, Burgesi, quae mentem et corpora sanat,
Ut reor, Aonio ducit ab amne caput.
Nam, velut Emonia qui se deus abluit unda
Corporis et curas ingeniique subit,
5Sic, ubi tot ciatos Burreo e fonte bibisti,
Libera quot morbis reddere membra valent,
Factus es hinc reliquis adeo sapientior unus,
Ut praecepta tuis vel dare summa queas.


26. ad Bartholomeum Scalam

Cessaris quanvis dudum conscribere carmen,
Usaque nec solito sit tua Musa pede,
Non tamen amisit studiumque artemque canendi,
Sed retinet veteres doctior illa modos.
5Nam, tu dum Tusci geris alto in corde Palati
Curas, dum patriae scribis et historias,
Haec et in Aonias sic est versata puellas,
Sic ibi cantantes est imitata deas,
Ut, cytharam nunc, ecce, novam dum, Scala, resumis,
10Pieria assiduos vincat in arte viros.


27. ad Bernardum Michelozium

Cum modo consulerem Musas, Bernarde, canenti
Quae tibi praecipue laus tribuenda foret,
Me dea, quae reliquis formosior una deabus,
Duxit in umbriferum, Calliopea, nemus. [undis
5Atque ibi: Quam lympham - dixit - superantibus
Et Aganippeo serpere fonte vides
Fluminis in morem, ni me modo pulcher Apollo
Decipit, est vates, qui tibi, Nalde, canit,
Qui tibi Pieria cecinit, Michelozius, arte
10Carmina, quae laudes sint habitura novas.
Cui si noster amor cunctos bene crescat in annos,
Si colat altrices nos, velut ante, suas,
Protinus Hesperias nomen sic fundet in oras,
Famaque per Latias sic erit aucta domos,
15Cernis ut hinc tota fluvium regione vagari,
Qui nemus hoc vitrea prorsus inundat aqua.


28. ad Bernardum Bembum legatum Venetum

Mittimus, e nostro nuper quae misit agello
Villicus, o princeps, persica poma tibi:
Quae sint pauca licet, tamen his quoque plura daturus
Sum, modo promissis manserit ille suis.


29. ad Bernardum Bembum legatum Venetum | de persicis ad eum missis, quae superfuerant

Armatus curva quanvis cum falce Priapus
Arbore servaret mitia poma super,
Non tamen hinc potuit nocturnos pellere fures,
Quo minus in media persica nocte petant.
5Et, nisi quod scelus hoc clamasset protinus ille:
Servantur Veneto qui rapis ista patri!
Omnia clam raperent. Tua sed reverentia, princeps,
Fecit, ut hi sinerent haec superesse tibi.


30. ad Bernardum Bembum legatum Venetum | de laudibus Francisci Petrarchae atque eius pudicitiae

Parcite, qui verbis Petrarcham extollere vultis,
Dicere, quae cecinit, vera fuisse minus.
Acrior humani quanto fuit ignis amoris
Aut quanto in dominam verior ardor erat,
5Acrius hoc tanto virtutem est ille secutus,
Sanctius ingenium praestitit inde suum,
Certando superans duro saeva Cupidinis arma
Ille pudicitiae summa trophaea tulit.
Maior enim virtus hostes superare protervos,
10Quam si, nihil efficiens, ocia lenta colas.


31. ad Bernardum Bembum legatum Venetum | de bucolicis a se in Laurentium Medicen scriptis

Bembe, Siracusio quae sunt mihi condita versu,
Haec rogo te placido lumine pauca legas,
Acer ut inspicias siquid valeamus, in altos
Dum saltus Medicas ductito pastor oves.
5Nam, si digna tuo censebis amore futura
Atque putes oculis illa legenda tuis,
Non ego mox dubitem consurgere in arma ducesque
Et canere altisono gesta notanda pede:
Iudice sic fiam tanto te, Bembe, superbus,
10Sic mihi cuncta dabit, te duce, Musa volens!


32. ad Bernardum Bembum legatum Venetum | de carminibus a se in Iulianum Medicen conscriptis

Cum miranda forent quae maxima Ianus in armis
Gessit et integram non habitura fidem,
Carmina mitto tibi, quibus haec memoramus in aevum
Singula, quae Medico sint bene gesta duce,
5Ut, quantum fidei gestis praestantia rerum
Eripit et vero quaeque minora facit,
Tantum voce tua, gravior cum testis adesses,
Omnibus his valeas addere, Bembe, fidem.
Rebus enim cunctis praesens cum forte fuisses,
10Legatus Veneta missus ab urbe, pater,
Atque prior fieres podio spectator ab alto
Quae Tusci duro bella tridente gerant,
Qualis et ornatus Medici, quae pompa subesset,
Ut nisi qui vidit credere ficta queat,
15Est tua quae gravitas possit ea gesta referre,
Maxima, Bembe, licet, vera fuisse tamen.
Nemoque tam sancto te quicquam teste negabit,
Haec putet at numeris vera fuisse tuis.


33. ad Bernardum Bembum legatum Venetum | de duobus argenteis vasculis, quae ad eum, | qui duos dono dedit libros ei antea, miserat

Quam sis magnificus dandis, quam magnus haberis
Muneribus, vel sit quam tibi larga manus,
Optima, Bembe pater, nuper documenta dedisti,
Omnibus illa quidem rite probanda bonis,
5Argento e solido pateras cum, Bembe, bilibres
Tradideris iuveni, qui tibi dona tulit,
Sed tam parva tamen, pars ut vigesima posset
Reddere pro meritis praemia certa suis.
Cum tibi donavit parvos ita, Bembe, libellos,
10Ut manus hos eadem summeret una duos,
Quam tamen hinc sapias licet aspectare volenti,
Quam modo Pieridum te novus ardor habet:
Nam, foret insignis geminorum nomine vatum
Cum liber, ac propria scriptus uterque manu,
15Illa facis tanti tam parva volumina, magno
Prorsus ut argenti pondere habenda putes.


34. ad Iohannem ...

Gratulor ingenio tot maxima facta gerenti,
Gratulor et studiis, dulcis amice, tuis,
Cum tibi pro meritis tribuat Florentia tantum,
Dum leges patria condis in urbe novas,
5Quantum Lacedemon tribuit bene grata Lycurgo,
Civibus ut sanxit iura tenenda suis.
Hac igitur memorandus eris pietate, Iohannes,
In patriam dum sol lucis habebit equos.


35. carmen Petrarchae in Latinos conversum numeros

Abstulit, heu, nullis parcens mors improba laurum,
Quae fuit aestivo mollis in umbra cane,
Languenti graviter suaves quae rursus odores
Miscuit, heu, fesso portus et aura mihi.
5Ac, veluti Phoebum tristi soror occulit umbra,
Tollitur ex oculis lux ita summa meis:
Hinc rogo me rapias, quae, mors, mihi danna tulisti;
Hei, mihi sic animum vexat acerbus amor!
Tu breve dormisti spatium, pulcherrima rerum;
10Nunc tamen, e somno libera facta, manes
Hic, ubi caelestes inter versata beatos
Te similem summi conspicis esse Iovis.
Sis licet at mentes inter celebrata supremas
Notior in superas inde futura domos:
15Hic tamen aethernum, siquid mea carmina possunt,
Dicetur toto nomen in orbe tuum.


36. in Simonettam morientem puellam pulcherrimam

Mortua candidior cum sis quam viva fuisses,
Pulchrior inque nigro cum videare rogo,
Te reor hinc stellas iam nunc petiisse volantem
Huc, ubi quam fuerat forma sit aucta magis.


37. ad Laurentium Medicen | carmen de laudibus Simonettae morientis scribentem

Extant signa quidem sis cur, Simonetta, nitenti
Iuncta polo, veluti qui cecinere ferunt.
Sed nihil est, vero quod nunc mage congruat ipsi,
Aut te divinam quod probet inde magis,
5Quam facit ingenio Medices Laurentius acri,
Dum caeleste tibi cantat in esse decus.
Nam, te cum videat superos habitare Penates
Et numerum nitidis addere syderibus,
Divinum sacro carmen tibi protulit ore,
10Ut tuus ex merito sic celebretur honos.


38. ad Bernardum Bembum de carminibus ad eum missis, | quae longe antea scripsisset

Bembe, quod a puero cepi modularier olim,
Carminis exemplum nunc ego mitto tibi.
Cuius et in primo spectabis, amice, libello
Quas amor in miseros ventilet usque faces;
5At liber inde dabit, fallor nisi, Bembe, secundus
Quicquid et in varios haec mea Musa canit;
Tertius hinc Medicum summos meditatus honores
Dicet Apollinea facta canenda lyra.
Ergo, siqua tui vatis tibi cura supersit,
10Te precor haec hilari singula fronte legas,
Ut tibi cui notum quae mens animusque futurus
Sit mihi Pieria bella referre tuba,
Haec quoque nosse queas teneris, Bernarde, sub annis,
Quae lusit numeris prima iuventa suis.


39. ad Bernardum Bembum de duabus epistolis, | quae versibus ad eum scripsit

En tibi bina, pater, quam Naldus, epistola, mittit
Naldius, ingenio non aliena tuo:
Altera, legitimum castumque notabit amorem,
Cuius inest Helenae maxima cura tuae,
5Altera quam caste te gesseris usque docebit,
Orator Veneta dum procul urbe manes.
Siqua meis aderit numeris tibi forte voluptas,
Pars decet uxori sit sua, Bembe, tuae:
Femina nam Venetas inter primaria cum sit,
10Castior Illyricas inter habenda nurus,
Convenit ut partes ex te cognoscat honoris,
Est quem carminibus nunc habitura meis.
Coniugis ergo piae si iura pudica movebunt,
Atque eris uxori par in amore pari,
15Es velut, ista leges Helenae, quaecunque fuerunt
De se, Bembe, mea scripta notata manu,
Ut sciat haec, nuribus quae sint praeconia castis
Laudis, et ingenio gaudeat illa suo.


40. ad Bernardum Bembum legatum Venetum | de eius a Florentina urbe discessu

Siquis erit, sortes hominum qui ducat iniquas,
Aut putet in terris qui nihil esse diu,
In te convertens oculos, Bernarde, videbit
Rebus in humanis longius esse nihil,
5Atque hunc, Socraticos monitus qui scripserat olim,
Vera quidem veris concinuisse modis,
Usque voluptati cum dixit inesse dolorem,
Triste quid ut semper subsequeretur eam.
Nam te quid Tusca iam pridem vidimus urbe
10Laetius aut quem nunc diligat illa magis?
Te pueri iuvenesque simul florensque senatus
Et colit et laudes tollit in astra tuas;
Teque domus Medicum summo dignata decore
Delitias patriae te putat esse tuae;
15Teque pii vates numen venerantur amicum,
Quisquis et Emonio mersit in amne caput,
Ut te legitimum meritis pro talibus in se
Iure suo vocitet quaeque Camena patrem:
Sed nihil ista iuvant, urbs te cum maxima rerum
20Iusserit in Venetos nunc remeare Lares.
Sic, cum summa, pater, de te sit sumpta voluptas,
Dum licet, atque tuo dum datur ore frui,
Sit dolor ipse gravis, quem nunc subeamus, oportet,
Discessu qui nos tam premit usque tuo.


41. ad Bernardum Bembum de periculo quod subiit | non procul ab urbe Florentina, dum honorificentissimo | Venetae legationis munere perfunctus in patriam rediret

Audieram veluti tu saeva pericla subisti,
Exciperet cum te quartus ab urbe lapis.
Nec mora; consului Tyrrheni oracula Panis,
Qui deus ex aditis hos dedit ore sonos:
5Moenia cum nollem tali privata decore
Tusca, quidem Bembus qualis in urbe fuit,
His iter in patriam manibus cum carperet acer
Disrupi subito frena fugacis equi,
Prorsus ut augurio graviori territus ille
10Mallet in Etruscas inde redire domos.
Haec ego: sed frustra! Nam, cum Laurentius acer
Traderet huic mulum, quo bene vectus erat,
Ausus, Nalde, fui, Medicum devinctus honore,
Amplius in Bembum non ego ferre manus.
15Sic abit is, liber, vel moenia tristia linquens,
A quibus, heu, lachrimas vidimus ire pias.


42. ad Petrum Mulinum legatum Venetum

Forsitan, ante, tuos me non celebrasse Penates
Miraris, decuit me velut ante, pater.
Desine mirari: non est tua culpa, benigno
Ingenio capias cum, Petre, quenque tuo;
5Hac quoque me culpa penitus caruisse necesse est,
Usque tuos cupiam cum celebrare Lares.
Est tua sed gravitas oris tibi tanta severi,
Deque tuo tantum provenit ore decus,
Dum quod Aristotelis tradit, quod docta vetustas
10Pellegis et quicquid dogmata prisca monent,
Ut neque philosophi gravitatem attingere possim,
Assuetus levibus, Petre verende, modis.
At, cum conspiciam, divino accensus amore
Ut summi cupias scandere summa poli,
15Ut teneas quicquid de se natura deorum
Tradidit et superas quis regat arte domos,
Horreo tum vero divinum attingere honorem
Protinus atque tuas inde subire fores.


43. ad Bernardum Bembum de febri quae eum statim, | ubi Venetias rediit, acrior invaserat

Audierant in te Lydae modo, Bembe, Camenae
Sontica quam graviter sit scelus ausa febris,
Hinc adeunt Phoebum, medicas qui tradidit artes,
Talibus ac faciunt talia verba modis:
5Phoebe, decus vatum, sanandi et corporis auctor -
Utraque nam, pater, est subdita cura tibi -,
Orator Tusca Musis comitantibus urbe
Ut Bembus rediit, pulcher Apollo, tenes,
Nec fugit in Venetos quot sint sua praestita cives,
10Quam bene se in patriam gesserit ille suam.
Cum tamen haec ita sint, in Bembum protinus ausa
Est febris ignitas torrida ferre manus.
Ergo, per currusque tuos lucemque tuam, te
Optima nunc petimus pharmaca quaeque feras.
15Expetit hoc virtus, ut morbo liber ab omni,
Usque valens patriae consulat ille suae.
Annuit, et dixit: Fiet quodcunque petistis,
Bembus Apollineae summat ut artis opem.


44. ad Laurentium Medicen de Cosmo eius avo

Ecce, dies rediens augusti primus adest, qui
Semper honoratus, semper acerbus erit,
Hoc quia nos Cosmo moestas sacravimus aras
Fudimus atque piis annua tura focis.
5Sancte pater patriae, Lydos, velut ante solebas,
Dum coleres terram, respice, Cosme, Lares:
Candidus a nobis pestem defende malignam
Atque gravem Tusca pellito ab urbe famem.
Quod satis efficies, magnum si, Cosme, nepotem
10Servabis, Latii qui decus omne soli.
Hoc duce non hostes unquam metuemus iniquos,
Sed bona tranquillae tempora pacis erunt;
Hoc duce dira lues Orcum trudetur ad imum,
Saevior Etruscos nec grave morbus aget,
15Quin aderit pleno semper bona copia cornu,
Latius ut fruges spargat amica novas.
Ducito, Laurenti, vatem tibi vera canentem,
Si verus monitis implet Apollo suis.


45. ad Laurentium Medicen

Siquid avo debes, siqua est reverentia patri
Debita, si Musis debitus extat honos,
Hos lege, quos versus Erato dictavit amanti:
Praescripsit monitis haec mihi diva suis,
5Ut canerem Cosmumque prius Petrumque parentem,
A te siqua petens obtinuisse velim.
Nam fore dicebat, sequerer si iussa monentis,
Ut legeres oculis carmina nostra bonis.
Cui cum paruerim, facias decet ista libenter:
10Est dea, quae de te vaticinata mihi.
Quod, nisi Cosmus avus, nisi me pater ipse iuvabit,
Proderit atque mihi nunc nisi Musa volens,
Laurenti, non est quod iam implorare queamus,
Ferre nec ulterius quod mihi possit opem.


46. ad Laurentium Medicen

Te rogo ne nostri quoquam tibi cura recedat,
Ne ve sinas zephiros verba tulisse mea.
Optima quaeque dies fugitat, nec Parca tenorem
Improba desistit continuare suum:
5Qui puer incepi Medicos celebrare Penates,
Albescit capiti tempus utrunque mihi.
Lustra quot, heu, iam tunc, quot praeteriere kalendae,
Quot mihi promissi praeteriere dies!
Si patiare, suis qui te coluere Camenis,
10Versibus ac Medicam qui cecinere domum,
Aut inhonoratos aut laudis egere merentes,
Hinc, tibi, Laurenti, gloria nulla venit.
Ergo nec expectes, spes o fidissima nostri,
Siquid es in vates exhibiturus opis,
15Dum premat aut fatum, caros aut inde necesse
Sit, male ne pereant, deseruisse Lares.


47. ad Laurentium Medicen

Mutius ut quondam, sacros qui tempserat ignes
Hic, ubi deceptam torruit ille manum,
Tercentos dixit Romae iurasse Quirites,
Linqueret ut Latiam Porsena victus humum:
5Sic modo, Laurenti, mea nunc epigrammata contra
Iurarunt qua te protinus arte petant,
Multorum donec, Medices, superatus ab uno,
De multis unum quae volet efficias.


48. in Matheum Palmerium

Siqua tui vatis Mathei cura tenet te,
Si, dea, promeritis es neque grata parum,
Hunc ne, Musa, sinas verbis lacerarier atris,
Ne ve sit ut linguis praeda futura malis.
5Aonas in montes quoniam deductus, ab antro
Hausit Apollineo, Phoebe, quod arte mones,
Scriberet historias illinc ut doctus et acri
Tempora digereret quaelibet acta nota,
Bellaque narraret, populus quae Tuscus in oris
10Parrasiis fausta maxima gessit ave,
Ut praecepta daret vitae civilis in omnes,
Civibus illa quidem rite tuenda bonis,
Denique vel quicquid memorat Cumea Sibylla,
Cui comes extiterat, dum nova facta canit.
15Adde huc quae Tusci fuerit sibi cura Palati,
Se bene pro patria gessit ut ille sua.
Invide, quid laceras igitur tot honesta ferentem
Undique Palmerium? Lingua maligna, tace!


49. ad Laurentium Medicen

Imperium multis tribuerunt fata supremum,
Saepe sed hi faciunt quod potuere minus,
Acrius ingenium desit quia viribus amplis,
Ut quod quisque valet non agat inde tamen.
5At modo cui rerum fato data summa potestas,
Cui datur ingenio vincere quenque tuo,
Ut quaecunque voles eadem pia fata sequantur -
Sic sapis, o Medices, omnia sicque potes -:
Te rogo, Laurenti, quae scis bona, quae potes, ante
10Quam nos Parca rapit, constituisse velis.


50. ad Laurentium Medicen

Multi multa ferunt, Laurenti, verba, sed illa
Prorsus ab ingenio sunt aliena meo,
Cum tibi, quos canimus versus, quae carmina, dicant,
Haec coepisse quidem taedia ferre sui.
5Quod nisi iam fieret, referunt potuisse moveri
Te, semel ut faceres saepe quod illa petunt:
Scilicet ut sedes patriis quoque vatibus ulla
Sit data, ne Musis longius erret honos.
Ast ego quae iactant verbis respondeo: Cum sis
10Pieridum tota solus in urbe pater,
Quae Musae dictant aut quae gravis auctor Apollo
Non debere quidem displicuisse tibi;
Quod tamen haud facias quae sis meditatus agenda,
Posse satis, Medices, te puto, velle nego,
15Cum non dum ratio permittat ut illa facessas,
Teque sit hanc praeter quod iuvet inde nihil.


51. ad Laurentium Medicen

Ut medicus, Medices Laurenti, summus haberis
Omnibus his, curam qui subiere tuam,
Sic rogo: cum validum corpus mihi feceris et cum
Tradideris quo me vivere posse putem,
5Hunc mihi, quem soliti fuerant dare rursus aliptae,
Des, bene qui validis debet inesse color.
Nec tamen expectes, ut nunc ego magnus Etrusca
Sim dominus per te factus in urbe petam:
Id peto, Laurenti, fieri tunc posse videri,
10Cum dabis, aut aptus cum tibi visus ero.


52. ad Andream Vendraminum Venetorum principem

Quanquam, summe pater, penitus quos diligis omnes,
Vendramine, viros gloria summa manet,
Attamen, e signis quoniam manifestius illud
Cernitur et quae mens sit tibi signa probant,
5Te rogo sic animus quam sit tuus optimus in me
Ostendas aliqua, dux, mihi, summe, nota,
Omnibus ut pateat quo me digneris honore,
Aut prope te teneat quem mea Musa locum.


53. Federigo duci Urbinati

Mecenas Caesarque, illis clementior unus,
Quos tulit antiqui terra beata Remi,
Dum fortuna fuit, dum prisci temporis aetas
Vatibus attulerant praemia certa bonis:
5Non tamen haec sperem, cum tanto pessimus horum
En ego sim vatum, qui cecinere prius,
Tu regum quanto dator optimus omnibus illis,
Qui scriptis aliquid promeruere suis.
Id modo te, princeps, tantum mihi, summe, rogabo,
10Quod capit, ut mos est, hostis ab hoste datum:
Ut mihi rescribas, iaceam ne principe tanto,
Si nihil attuleris, iudice semper ego.


54. Dulci iureconsulto nobili

Quam tibi conveniens nomen posuere parentes,
Par fuit ingenio quam tibi sorte datum!
Nomine nam proprio Dulces ut forte vocaris,
Utque tuum nomen nil nisi dulce sonat,
5Sic tibi sunt mores dulces, tibi dulcia passim
Verba fluunt, dulci provenit ore melos.


55. ad eundem Dulcem

Non quia sit magnum nos nunc quod mittimus ad te,
Sed quia nominibus convenit usque tuis:
Dulce tuum nomen, sunt haec quoque dulcia vina,
Quae damus ut, Dulces, nil nisi dulce bibas.


56. ad se ipsum

Nil mihi vobiscum: valeas, pharetrate Cupido,
Iam Venus et Veneris turba iocosa, vale!
Nam, mihi quae vita fuerat iocundior ipsa,
Quae fuit atque oculis carior una meis,
5Iam mihi nunc alium praeponit iniqua videnti
Et iubet in regno regna tenere meo.


57. ad Antonium sacerdotem

In mare dum fluvii current, dum lucidus astra
Sol aget, aut pisces frigidus humor alet,
Nomen et ingeniumque tuum laus usque manebit,
Longaque posteritas nec minuisse queat:
5Non modo quod nuper nobis ea poma libenter
Misisti, Alcinous qualia ferre solet,
Sed tibi quod vati dictant nova carmina Musae,
Et favet ingenio pulcher Apollo tuo.

58. ad Pinum Ordelaphum Forilivii principem

Quam bene, Pine, tibi nomen posuere parentes
Arboris, alta sua quae petit astra coma:
Nam, velut ipsa gravi fortissima robore pinus
Exuperat quicquid fertilis hortus habet,
5Sic virtute duces, Martem quicunque sequuntur,
Flamineos superas, Pine verende, tua.


59. ad Pinum eundem de laudibus Lucretiae uxoris

Foelix sorte tua - nam te neque clarior alter
Est neque Flamineo maior in orbe viget -,
Fortunatus et uxoris virtute canentis
Omina, quae sortem sint habitura bonam.
5Nam velut urbe Remi nympham rex maximus olim
Dicitur Egeriam consuluisse Numa,
Romanis legesque novas aut sacra daturus
Aut quoties mores impositurus erat,
Sic quodcunque domi, foris est quodcunque gerendum,
10Uxorem veluti consulis ante deam,
Ut, quantum dedit illa Numae dea prisca favoris,
Dum bene Romuleos temperat arte patres,
Uxor, Pine, tibi tribuat Lucretia tantum,
Egregia populos dum regis arte tuos.

60. ad Lucretiam Pini Forilivii principis uxorem

Roma tuum quondam, Lucretia, prisca decorem
Laudibus in caelum substulit alta suis;
Altera Flamineis Lucretia fulget in oris
Romana in nulla parte futura minor.
5Nanque pudicitiae proprium sic servat honorem,
Sic facit in sanctis sacra pianda focis,
Castior ut tota non inveniatur in urbe
Ulla, nec in superos relligiosa magis.


61. ad eandem Lucretiam Pini Forilivii principis uxorem

Si me nosse velis cupidum quae causa coegit,
Ut peterem vestros, diva benigna, Lares:
Tu, ne falsa canam, Lucretia docta, fuisti,
Huc iter ut caperem, maxima causa mihi,
5Quod mihi te talem sperabam in cuncta futuram
Eneae qualis prisca Sibylla fuit,
Italiam Troiae postquam depulsus ab oris
Venerat, Iliacas igne cremante domos.
Ergo, si quod erat Phrigio Cumea parenti,
10Hoc itidem, vates, sis mihi rursus idem,
Ut possim, sacro quae vaticinaris ab antro,
Auribus accipiens illa notare meis,
Talibus auspiciis non sum minor inde futurus,
Ut reor, Ascanii quam fuit ante pater:
15Ingenium tanti facio, Lucretia, summum,
Quod tibi nascenti Calliopea dedit.

62. ad Pinum Forilivii principem

Militiae cum sis primas ducturus habenas,
Dentur et auspiciis bella gerenda tuis,
Efficit hoc virtus primum tua, Pine, per orbem
Illa quidem gravibus concelebranda modis
5Inde facit Xistus, cum te velit esse supremum
Fortes inter equos inter et arma ducem.


63. in Franciscum Arculanum morientem

Quid te forma decens tenerum, Francisce, quid aetas
Culta, quid usque tibi vita pudica iuvat,
Si nimis ante diem raptus puerilibus annis
Deseris, heu, nigris corpus inane rogis?


64. ad Peregrinum Pini Foriliviensis scribam

Cum te quid facerent comites, Peregrine, rogarem
De mensa domini quod superesset, ais:
Hac licet id vetitum sit tempestate, sit alti
Id vetitum Christi relligione licet,
5Principis e cena carnis quod restat, hianti
Ore minister habens devorat omne suo.


65. ad Peregrinum eundem

Quis decor in facie siquis, Peregrine, notabit,
Aut tibi sit toto quantus in ore modus,
Aut bene quam versu doctos imitere poetas,
Utque facis numeris carmina blanda bonis:
5Aptior hoc Musis qui sit placidaeve quieti,
Flaminea - dicet - nullus in urbe manet.
Siquis at interdum te fortia verba loquentem
Audiat et fortes tollere in astra viros,
Et iactare acies Pompeianosque triumphos
10Et duce Pompeio grandius esse nihil,
Agnoscens animos, notat ille ferocia corda,
Pectore quae gestas, dulcis amice, tuo.

66. ad Iohannem Bencium sacerdotem

Candida cum fuerit semper tibi vita, Iohannes,
Moribus atque tibi culta sit illa probis,
Cumque ita Pieridas libeat coluisse puellas,
Cura sit ut studium par in utrunque tua:
5Livia iure tibi datur erudienda iuventus,
Vir quod et ingenio sis quod et arte bonus.


67. de puella Foriliviensi nomine Helena, | quae a sponso cupidiore rapta fuerat | e templo quodam ob amoris impatientiam

Quae fuit a priscis Helene vocitata Pelasgis,
Haec Paridi Phrigio facta rapina fuit;
Altera Flamineas Helene vocitata per urbes
Est iterum fato rapta puella gravi.
5Nam, Paris exitium velut ante sibique suisque
Substulit accensas in sua tecta faces,
Sic miser insani stimulis agitatus amoris,
Dum rapit a templis membra cupita sacris,
Granellus, penis graviter confectus amaris,
10Perdidit infoelix seque suamque domum.


68. ad Pinum de pena in Granellum Helenae raptorem illata

Quam sapis hinc, princeps, licet aspectare volenti,
Quae tibi sit patriae quantaque cura tuae:
Cum Paris audisses velut acre dedisset, adulter,
Civibus exitium tempus in omne suis,
5Ilion ut ducibus Troianaque moenia Grais
Tunc ob adulterium diruta tota forent,
Tindariden Helenam postquam Lacedemone pastor
Substulit et Phrigias vexit ab urbe domos,
Praecipis, ecce, tua qui raptor in urbe puellae
10Nunc fuit, in poenas corruat ille graves,
Qui templo castos violare sit ausus honores
Criminis ultorem credat ut esse deum.


69. ad Rufum Numaglium Pini principis Foriliviensis scribam

Rufe, pater vatum, carmen cui dictat Apollo,
Cui tribuit numeros Calliopea suos:
Sic sis delitiae domini, velut ante fuisti
Semper et optanti cuncta det ille tibi,
5Fac tua me magno commendet gratia Pino,
Fac ita, me meritis diligat ille tuis,
Ut tua quod per me nequeam clementia possit,
Et mea quod non dat, det tua Musa mihi.


70. ad Iohannem eiusdem Pini scribam

Cum doctrina tibi, cum sit prudentia rerum
Quanta nec in multis cernitur esse viris,
Cum quoque sit, quoties tibi rex arcana, Iohannes,
Detegit, ut teneas, tam tibi sancta fides,
5Evenit ut Pinus tantum tibi praestet honoris,
Virtuti quantus convenit inde tuae.


71. de die quo Mariae nuntiatum est ut erat, | licet virgo, Christum Deum o. m. paritura

Ecce dies, superis est cum tibi missus ab oris
Nuntius, ut castas funderet ore preces:
Tu tamen ut primum sensisti verba loquentis
Plena timore gravi corda fuere tibi;
5Mox, ubi nota satis fuerant mandata Tonantis,
Cessisti summo, virgo benigna, deo,
Parta salus hominum per te venit unde, nec ullus
Te duce Tartarei contremit ora canis.


72. ad Baverium Bononiensem Forilivium venientem, | ut curam susciperet Pini aegrotantis Forilivii principis

Cum deus hic idem, Baveri, et carminis auctor
Et medicae fuerit, docte, repertor opis -
Siquid vera canunt vates memoratque vetustas,
Siqua viris priscis est adhibenda fides -,
5Debuit ista tibi venienti occurrere Musa,
Teque salutandi prima tenere locum.
Ausa tamen non est: tua sic reverentia fregit
Conspectum titubans illa subire tuum.
Ast, ubi te novit servato principe summis
10Artibus in patrios velle redire Lares,
Audax facta sui rupit modo cuncta timoris
Vincula, quae pavidam detinuere prius,
Visat ut illa virum, cui tam bene pulcher Apollo
Curanti medicam tradidit auctor opem,
15Cedat ut Italiae tellus tibi tota medenti,
Baveri, patriae gloria magna tuae.


73. ad Baverium eundem de discessu eius | post Pini curationem ab urbe Foriliviensi

Qualis erat Liciae tellus, ubi cessit ab illa
Inque vices Delon visit Apollo suam,
Cum genitale solum maternaque regna sub aestu
Expetit hibernas destituitque domos,
5Talis item nobis te docta Bononia postquam
Et vocat et patrios cogit adire Lares,
Talis et ipse dies noctique simillimus atrae
Extitit, ex illo luxque maligna fuit:
Tam graviter tulimus digressu moesta supremo
10Livia te nuper destituisse fora.
Ista sed interdum de te solatia restant,
Causaque tristitiam mitigat ista gravem:
Quod, velut hic idem Phoebus, licet ardua mundi
Deserat et rapidis ima subintret equis,
15Occultas bonus ille tamen dat in omnia vires,
Vimque calore suo mittit in arva prius -
Ut, sol donec abest, etiam sub nocte silenti
Progenuisse queat multa latenter humus -,
Sic ea tu nobis abiens praecepta dedisti,
20Baveri, Latii fama decusque soli,
Nullus ut ignoret nascenti occurrere morbo,
Arte sit aut quali cuique tuenda salus.


74. ad Faustum Foriliviensem

Fauste, tuum carmen, nuper quod Apolline dextro
Tam bene Pieria doctus ab arte canis,
Tale fuisse putes ac tam mihi dulce, per aestum
Quale sitim gelida pellere fontis aqua,
5Quale vel in tenera mollique sedentibus herba
Est, ubi grata quies corpora fessa levat.
Nam, modo cum medio lymphas Helicone petitas
Hauseris atque sacro merseris amne caput,
Fit, velut Amphion Thebana in moenia quondam
10Inque novum lapides carmine movit opus:
Sic tibi sint pariter divino ex ore canenti
Rursus Apollinea saxa movenda lyra.


75. ad Rubertum Ursum Ariminensem iureconsultum nobilem

Urse, quod affirmas raptum tibi iure videri
Marsilium, Paulus dum canit ut rapitur,
Sydera dum scribit quae mens habitatque tenetque
Splendida, caelestes quis regat arte domos,
5Sentio quod sentis, cum sit divinitus illi
Ingenium mira de Iove sorte datum.
Sed tamen hoc addo: si raptus in astra sit ille,
Ut canis, egregium quo meditetur opus,
Te quoque Pieridas