Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics


1.

Non est iste calor febriculosus
Quo me cernitis, hospites, peruri:
Verum est vis rabidi aestuans Amoris
Quae depascitur ossa, quae medullas
5Et cor depopulatur, et cruorem
Vitalem mihi perbibit maligna.
Non iccirco tamen, puer, vocato
Infames medicos mutoniatos,
Ne quicquam mihi dent mali veneni;
10Sed dic ut veniat mea Ipsitilla
Quae apportet mihi mille basiorum
Mellitis labiis et ore hiulco:
Haec nostri medicina sit caloris.


2. de Marte amante Pallada

Mars Veneris quondam carae est exosus amores:
Quis putet? Amisit fabula prisca fidem,
Dumque colit terras, Violanthida deperit unam;
Rem miram: Mavors Palladis igne calet.


3. de Venere Theia

Cypria, frenatis percurrens aethera cycnis,
Federicum Theiique aurea tecta videt.
"Roma, vale, Cyprosque: - inquit - hic ocia degam;
Hic Roma, hic Cypros: Mars meus hic habitat.
5Antehac si me igitur dixerunt Cyprida vates,
Ex isto dicar tempore Theia Venus".


4. Madrutium cardinalem Tridentinum Roma alloquitur

Si votis hominum respondent numina divum
Et si pro meritis congrua quisque refert,
Madruti, nostras moderaberis - auguror - arces:
Haec te pro meritis regna beata manent.

5.

Sergius est dives: quidni? Qui possidet hortos
Defuncti fratris, oppida, prata, casas.
Sergius improbus est: quidni? Qui monstra facit cum
Cugnata, et fratris conscelerat thalamum.


6. Federici illustrissimi ducis Mantuae proles secunda

Sydera dum ducunt choreas nascente secunda
Progenie Mantus, solito dum purior aer,
Et fecunda novo vestitur gramine tellus
Illustrumque patrum pertentat corda voluptas,
5Consociate illis vos, Minci et Mantua, plausum
Luce sacra et quarta semper florentis aprilis,
Ut caeli terraque simul sint gaudia mista.


7. ad Lagarinum

Olim Aganippeos, Lagarine, haurire liquores
Suetus eras, at nunc perplacet unda Tagi.


8. invocatio operis

Pontani manes et docti sacra Catulli,
Me sinite e vestro fonte levare sitim.
Foelices animae, vestigia sancta docete
Atque ubi priscorum est orbita facta patrum.
5Audax ingrediar vestrum nemus et pede dextro
Vos ego Parnasi per iuga celsa sequar.
Este duces, et me sublimem attollite coelo,
Ut volitem aeterna laude per ora virum.


9.

Est mihi Federicus semper deus. Ipse sepulcro
Illius et flores sertaque odora feram
Et tumulo sacros manes <umbramque> ciebo
Vota status statuens annua temporibus.


10.

Mantua, Federico, pulcherrima, principe gaudes
Et frueris Iove foelici divisque secundis,
Numine tuta tuo, nec saevo obnoxia Marti.
At nos, infelix quos iam Verona creavit
5Eduxitque solo infausto, rerum omnium egeni
Cogimur antiquas sedes et dulcia tecta
Linquere et externas errando qu<ae>rere gentes.
Nos bella et quicquid miserandum et quicquid acerbum est
Exagitat: nostras populatur barbarus aedes
10Italiae exultans spoliis praedaque cruentus
Vi potitur; nobis ostendunt omnia lethum;
Omnia sunt deserta et spes est nulla salutis.
Hoc erat auguriis olim, quod saepe deorum
Vidimus infando crinitos igne cometas
15E coelo ruere et diras facies animantum
Saepe sub obscurum nocte apparere silenti.
Vidimus altum Athesim spumantem sanguine tetro
Vorticibus rapidis; excelsa cacumina Baldi
Fulmine deiiecit divum pater, et pastores
20Terruit et deserta ipsi magalia sylvis
Deseruere; ipsi flerunt cum matribus agni,
Pastores nisi vana ferunt; nemora alta dedere
Ingentes gemitus et robora suspirarunt.
Continuo invasere domos bellumque famesque,
25Dira utraque lues, sed pestis peior utroque,
Ah dirum exitium, errupit de faucibus Orci
Infecitque homines: aeger procumbit humi vir
Correptus tabe et gemitum dat pectore ab imo,
Torva tuens, vitam et tenues exhalat in auras
30Crudelesque vocat superos atque aspera fata.
At nos relliqui<ae> pestis, miserabile visu,
Sive ira id superum sive hoc astra ipsa ferebant,
Et parvos trahimus natos carosque nepotes;
Pars fessos patres senio et sine sanguine matres.
35O fortunatos vos o quibus ipsa dedere
Fata mori, quorum in patria saltem ossa quiescunt!
Vos non captivos iuvenes, non templa deorum
Vidistis dirrepta et lamentabile fatum,
Fatum quod sicco non cernat lumine miles
40Adriacus, quamvis sit tantae cladis origo.
Tu vero qu<ae> magnanimo sub principe tuta es,
Mantua, cui resonis applaudit Mincius undis,
Cuius ab Occeano fama usque ad sydera nota est,
Qui quotiens saevis acies diffulminat armis
45Mars pater huic galeam cedit currumque flagellumque,
Ocia laeta diu teneas et pace fruaris,
Fulta deo meliore et nixa potentibus armis.
Gaude igitur, Manto, vosque o quorum irrigat arva
Eridanus: nos, <Veronae> infoelicis alumni,
50Fortunam profugi et crudelia fata sequemur
Qua nos cumque trahent, donec miseratus ab alto
Quis superum nostros casus, dabit his quoque finem
Rebus et ille malis hominum mansuescere discet.

11. Bernardo Clesio Cardinali Tridentino

Quum te purpureo decoratum Rhoma galero
Audiret: "Longe te meliora manent:
Ipse meas, Clesi, moderaberis - inquit - habenas.
Hoc votum est hominum, sic pia fata dabunt".


12. ecloga sub allegoria ad illustrissimum Franciscum | Mantuae Secundum ducem sub persona Tityri

Insere nunc, Galathaea, pyros, pone ordine vittes:
Barbarus has nunquam miles habebit opes.
Insere poma, tui carpent tua poma nepotes:
Barbarus Italiae finibus exul erit.
5Exul erit: fugiet, fugiet, male parta relinquet:
Pascite vos, pueri, pascite ut ante boves.
Iam libertatis spes est: post tempore longo
Fient colla gravi libera servitio.
Insere nunc, Galathaea, pyros; vos ite, capellae:
10Pascite iam salicem, pascite iam cythisum.
Non tibi sit tuguri cura, o Galathaea; quiesce:
Tytirus et tauros et tibi servat oves.
Ducite vos saltus per compita: ducite, Nymphae,
Et nudate pedes, et celebrate diem.
15Salva domus, Galathaea, tua est: tibi floret arista;
Plena caprae referunt ubera lacte domum.
Tytire, te Galethaea vocat: te, Tytire, silvae.
Duc pecudes pastum, Tytire: pelle sitim.
Tu picturatum buxi de fronde galerum
20Texe, Amarylli, tuae, texe, Amarylli, comae.
Carpe levem somnum donec, tua cura, palumbes
Aeria rauco murmure rupe gemunt,
Et donec querulis resonant pineta cicadis
Te sacra quercus protegat umbra coma.
25Cumque tibi excubitor lucem praedixerit ales,
Tytirus incipiat ducere monte pecus".
Audiat hanc vocem et timeat quicunque colonus
Foelici Ausoniae vomere sulcat humum.
Tytirus ipse venit: foelix, Galath<e>a, quiesce
30Nec metuas posthac, o Galathaea, lupum;
Nec timeas pecudis scabiem: tibi nulla nocebunt
Frigora, sit modo dux Tytirus inter oves,
Hac igitur viridi et laeta proiectus in herba,
Ut serves pecus hoc, Tytire, tura feram.
35Interea, Galathea, vale, Galathea, valeto
Sintque lui curae delici<a>e domini.
Fortunata veni: semper tibi Tytiyrus adsit
Candidior pecori candidiorque tuo.

13. ad lectum amicae bononiensis

Lectule, qui suaves spiras lascivus odores
Quique foves dominae mollia membra meae,
Hoc ego te fletu decoro et te floribus orno
Suspendens lachrymis humida serta meis.
5Et libet antiquos paulum renovare dolores
Tecum et de domina, lectule, pauca qu<ae>ri
Ut, si forte olim novisti gaudia nostra,
Sis quoque nunc fletus conscius ipse mei.
Scis bene me quondam carae placuisse puellae
10Cum syncere ambos unus alebat amor:
Nulla puella suo fuit unquam foedere tali
Iuncta viro ut nobis Flavia iuncta fuit.
Lectule, tu saepe audisti qu<ae> verba locuta est,
Iuppiter, illa mihi qualia pollicita est.
15Quum mihi languidulis somnus penderet ocellis,
Haerens illa mihi talia dicta dabat:
"Nulla dies unquam nostros delebit amores,
Nulla fidem nostram tempora dissoluent".
Sed postquam patriae dulcis me cura coegit
20A domina parvo tempore abesse mea,
Illam mutavit subito deus: illa repente
Multivola est alii conciliata viro,
Sive quod ille prius nostrum simulabat amorem,
Seu quod praecipue fedifraga est mulier;
25Namque ubi conspexit venientem ad templa deum me:
"I modo - ait - iuvenis, i modo, quaere aliam".
Nunc cernis quantis fortunae fluctibus errem,
Qualia et a misero praemia amore feram.
Iccirco haud potui tantum reticere dolorem:
30Nam mea quis posthac membra tepefaciet?
Quod si forte illam posses lenire furentem,
Lectule, dic dominae talia verba meae:
"Ipse puer Veneris qui dulcia miscet amaris,
Qui divum patrem temperat atque hominum,
35Hoc iubet: ut parcas vati, ne carmine dicat
Te tam formosam non habuisse fidem".


14. Antonio Pyrrho. De morte Cottae

Pyrrhe, coronato iuvet indulxisse Phalerno
Et mentem dulci tradere nequitiae.
Lude, bibas, dormi, ride, cane, amato, laveris:
Ocia, Amor, Genius sit comes et Bromius.
5Pluma, Venus, chore<ae>, cyathi, puer, oscula, saltus,
Arguta et crepitent basiola in thalamo;
Sit rosa, triclinia et calices crothalumque lyraeque,
Lascivum et roseo necte caput folio
Donec nulla tuae venerunt taedia vitae
10Et iuvenis vasto es inguine terribilis.
Mors tacito venit atra pede et praeterfluit aetas
Muscoso ut flumen prosiliens lapide.
Illa meum rapuit Cottam iuvenilibus annis:
Illa decus virtutum abstulit et Veneris:
15Illa eadem iuvenem primo sub flore iuventae
Nundum maturum dempsit acerba manu.
Ah quoties dixi: "Romanae credere pesti
Nolli, in tam puro pectore natum animum:
Nam moriar de te ad nostras si venerit aures
20Aut de te si quid tristius audiero".
Et credo forsan mi spiritus exiliisset
Hesterna visus ni mihi nocte foret.
Nam mihi: "Vive, puer - dixit - me fata tulerunt;
Vive, puer, fato sed meliore meo"
25Abstersitque oculos tenuesque evasit in auras;
Inger millia mi vasa, puer, Bromii.
Interea, Lalage, mellitae verbere linguae
Imprime suaviulum dulcius ambrosia;
Hauri animam ex anima, sorbilla ex ore liquorem,
30Roscida lascivis tange labella oculis.
Cantemus: "Cotta, aeternum victure, valeto,
O Veronensium, Cotta, decus iuvenum.
Hei mihi quod non te doctae potuere Camenae
Perpetuo aut Phebus demere ab exilio?
35Sis foelix, o Cotta, et felix, Cotta, quiescas
In tua Romano quod tegit ossa solo:
Nos te immaturum fato ploramus ademptum
Et pia cum maestis tura damus lachrymis".
At tu, Pyrrhe, inter gelidum nemus incipe carmen
40Iucundum et curis gaudia iunge meis.
Incipe, dic lenem suadentia carmina somnum
Pontani lepidi naenia naeniola,
Aut modo quae Hyppolytae modulans pro munere misi:
- ut vidi perii, vos procul este viri -
45Aut modo qu<ae> ad Lalagem scripsi - dulcissima cura
Est Lalage: quondam Flavia cara fuit:
Flavia mobilior ventis crucieris oportet
Pro Lalage, cum me ut unicum amicum habeat -
Seu sordent haec, cantemus quae nocte serena
50Plena sale effudi carmina Cecropio.
Interea tu, Pyrrhe, adsis, nam vita malorum
Plena cupit dulces delitias animi;
Et mors: "Vivite - ait - venio, vivatis, amici;
Vivite, nam celeri clauda gradu venio".

15.

A te non possum flagrantia declinare
Lumina, virgo oculis unica visa meis;
Non possum hanc animam compescere suspirantem
Quae te conspecta nititur aufugere,
5Quanvis nulla mei tibi sit clementia praesto,
Et quanquam miserum me patiare mori.
Sed potius vitam hanc quam spiro amittere certum est
Quam te mutata destituisse fide;
Nam promissa fides cordi est mihi: sed tua cur sic
10Promissa in media scribere oportet aqua?
Promissa illa olim quam me sperare iubebas
Tanquam in amore tuo prospera cuncta forent?
Quum promissa dabas olim: "Mea verba teneto -
Dixisti - et memori condita corde feras".
15Dicebas: "Longa iucondior, unice, vita,
Cuius ero donec mortua pulvis ero,
Nulla dies unquam nostros oblitteret ignes:
Stemus et in nostro semper amore pares".
At nunc vis audire meas neque reddere voces,
20Perfida, nec dubitas eviolasse fidem.


16.

***
Sperato et multo tempora sparge maero:
Conspicis ut ventura dedit bona signa Lyaeus
Utque virens medio palmite gemma tumet.
5Bella etiam procul hinc, procul hinc sint bella: nec emses
Classica nec somnum formidolosa fugent.
Mars pater, aspira patriae: fera bella fugato.
Hic nulla in nostro tela sonent latere;
Hoc tonitru quod nocte venit nulla arma minetur;
10Significet nullas strix violenta minas:
Aut modo si bellum portenditur omine tali,
Nos frustra immeritos pertimuisse velis.
Bella alibi insurgant, nos pax tranquilla quietos
In patria teneat defficiente metu.
15Tunc templi ante tui manabit victima postes
Et loquar ante tuos mystica verba pedes.


17. Iulio Turriano Veronensi

Iuli, ni pigeat, tuos amores
Velim quam referas tuo poetae,
Quos ardes nimis impotente amore.
Nam si sunt lepidi et satis venusti,
5Volo scribere nec tacere possum;
Si sunt illepidi ac inelegantes,
Volo ducere candidam puellam
Quae te sub teneris fovebit ulnis,
Quae te suscipiet benigno amore,
10Quam suges simul osculaberisque.
Sed dum te gremio fovebit illa,
Miscens millia basiationum,
Cave ne placidum tibi venenum
Instillet labiis et ore hiulco:
15Nam dum haec basia porriget labellis,
Dum dulcem accipies suum liquorem
Et dulcem accipies in ore linguam,
Orabis subito deos deasque
Totum ut te faciant repente linguam.


18. sylva

Et iam purpureo ex oriente Aurora resurgens
Extulit os roseum caelo tenebrasque fugavit
Alma, relucentes auro interplexa capillos;
Et iam mane novo veteres Philomena querellas
5Integrat et silvis fundit miserabile carmen:
Sit mihi fas etiam nostros memorare dolores.
O Nymphae altorum nemorum, dum non coquit aestus
Ardentes campos nec terras findit hiulcas,
Vos audite meos, praesentia numina, quaestus,
10Numina quae colitis nemora et loca cognita Ph<a>ebo.
Dum queror indigno quod cogor amore perire,
Cur igitur nostri, cur non vos poenitet aurae,
Aurae hominum dulcis requies aestusque levamen?
Cur non vos tangit cura infoelicis amantis
15Qui toties errans per inhospita lustra ferarum,
Per scopulos, per saxa ruebat montibus altis
Maesta gemens, largoque rigabat flumina fletu
Clamorem attollens, cuius modo carmine rupes
Impulsae et resonis antra ingemuere querellis?
20Testes vos orni virides, quae saepe gementem
Vallibus umbrosis maestae excepistis in umbra
Sole sub ardenti, donec defessus et amens
Cogebar cantu nigrae decedere nocti
"Nysa" vocans, te, Nysa, vocans: "Nysa" omne sonabat
25Omne nemus Nysamque iterabat vallibus Echo,
Eccho Narcissum expectans, Echo abdita sylvis.
Tempore non alio vidit me nocte iacentem
Mollibus in pratis Ticini prope littus amoenum
Cynthia, furtivos hominum qu<a>e cernit amores.
30Crudelis sed Nysa meum despexit amorem,
Crudelis nimium nec nostris mota querellis.
Sensit me tantis maeroribus extenuatum
Nec se se dedit in conspectum corde cupita;
Illa nec est oculis post illo tempore nostris
35Reddita, quo perii demens et funditus arsi:
Tantum inter sylvas fugiens lucosque sonantes,
Agglomerata choris Dryadum, tantum inter opacum
It nemus et dulcem sylvarum amplectitur umbram.
Illam omnes venerantur Oreades, illa Dianae
40Cara comes gratorum operum consorsque laborum:
Haec tenerum pharetra latus et succincta cothurno
Insectatur apros et nostrum fallit amorem.
O Nysa, ingratamque fidem sterilemque laborem
Conqueror, et quod nulla meis bene gratia factis
45Respondet quodque incassum mea cura peracta est!
Quam satius fuerat gratae servire puellae
Atque tegi corylis cum Maenalio Melibaeo
Et sentire altis spirantem e vallibus auram,
Pascere et herboso niveos in flumine cygnos!
50O me foelicem, si Flavia iuncta fuisset,
Flavia qua non Archensi sub vertice ad umbram
Texuit aut calathos aut serta decentius ulla,
Seu caro iuveni sive haec distingueret aris.
Illam mille sibi sociam optavere napeae,
55Hanc Phauni petiere et capripedes Satyrisci,
Tandem illa est omnes hos dedignata maritos:
Namque mihi iucunda quies, primisque sub annis
Miscuit haec curas et certos iunxit amores.
Et quid tum, roseis si Nysae est purpura labris,
60Quid tum, si extersis ebur illi in dentibus albet?
At constans animi et mihi Flavia certa fuisset,
Et nostros ignes longumque bibisset amorem:
Illam ego donassem serpillo et suavibus herbis;
Flavia me violis et viminea fiscella
65Purpureoque amaranto et castaneis hirsutis
Donasset, mecum et gelida iacuisset in umbra.
Tunc ipse illius referentia nomen ad astra
Carmina fudissem, quis quondam in vallibus Haemi
Euridicem et totis resonarat montibus Orpheus.
70Sed quid ego haec? Nysae haud possum mutare calores.
Cuncta tuus sepelivit amor - pulcherrima virgo -
Sive ita diis placitum est seu me tua forma coegit;
Pone igitur fastus, tandem mansuescere discas
Neve tuo credas nimium formosa colori:
75Nam vitae spatium incertum est properatque senetus;
Mors avidas iniecta manus et tarda vocantem
Auxilia ad tenebras atque atrum detrahet Orcum.
Nunc o nunc oculos ad lumina nostra reflectas:
Pone iram et nostrae facilis iam parce iuventae;
80Sit modus, et fore credo equidem, nam nostra voluntas
Est eadem: nam me vestris deus appulit oris.
Sed rursus vacuas abeunt mea dicta per auras.
Ah puer infoelix, quae te fata aspera tangunt?
Nisae iam nulla est clementia; saxa valete,
85Et vos, foelices fati melioris amantes,
Quos fortuna et dii ex imo ad convexa tulere,
Vivite foelices: valeo, mea vita peracta est.
Ecce ferar praeceps de verticibus praeruptis,
Hic ubi radices alti montis mare lambit.
90At vos, o vates, nostros cantabitis ignes
Et dabitis laurum et bene olentia serta sepulchro,
Exemploque meo Nysae fugietis amores
Quae me infelicem miseranda morte peremit.

19. lyricon

Arces sacratas et Capitolium,
Colles Quirini tectaque Caesarum
Urbemque longaevam repostum
Mente sedet, dominamque Rhomam
5Rerum videre et divitioribus
Ellata muris tecta Quiritium
Tybrimque, quo circum sonoras
Ingeminant volucres querellas.
Hic sumptuos<a>e culmina porticus,
10Hic et deorum templa, potentium
Aedes et annosas columnas
Cernere erit veteresque fontes.
Hic et piorum relliquias patrum,
Manes verendos, atque reconditas
15Flammaque consumptas edaci
Congeries tenuis favillae.
Hic et volentis, Melpomone, volens
Cinge<t> corona tempora laurea
Myrthoque collataque fronde
20Caesariem dea consecrabit.


20. elegia

Dii, prohibete minas: dii, talem avertite casum
Et ferte ominibus, dii, meliora meis.
Somnia, ferte pedem procul hinc, temeraria, nec me
Efficite haec vanis credere imaginibus:
5Omina falsa monent volucrum, neque nuntia veri
Vera monet Tuscis consuluisse focis.
Si praesaga tamen veri neque falsa loquuntur,
Irrita fac nullam, Delia, habere fidem.
Mane erat et nondum croceis evecta quadrigis
10Tythoni coniunx expulerat tenebras,
Cum subito infaustum cecinit de turre propinqua
Importuna malis vocibus omen avis:
Territus hoc vereor ne externis missus ab oris
Quis patrias hostis depopuletur opes;
15Attonitus vereor patriae ne bella minentur
Aut avis irato nuntiet ista deo.
Dii patrii, servate igitur patriamque domumque
Finitimisque hostes pellite limitibus;
Aut si certa manet patriae domuique ruina,
20Aversaque meas sumitis aure preces,
Castra sequi lib<et> et densata per agmina et ignes
Perque hostes medios irrequietus agar.
Mars aderit, Bellona aderit, metuenda virago,
Quae caput ad conctos circumaget strepitus.
25Dulce erit ut dicar iuvenis subiisse labores
Pro patria immensos nec timuisse mori;
Dulce erit ut dicar turma cinxisse cohortes
Et penitus turpi terga <coacta> fugae.
Si deerunt vires, iniuria suggeret iras:
30Nusquam pro patria debilis ultor ero.
Ferro adero, ferroque hostes perque aequora et undas
Ipso animo vires suppeditante sequar.
Si tamen et post tot clades, post funera tanta,
Quis malus adverso tella figat latere,
35Ossa brevi tumulo condantur nec mihi amomum
Nec nostro cineri spiret inustus odor:
Nam sat erit tumulo si de me fama loquetur
Et si perpetuo carmine scriptus ero.
Sed deus in melius tale omen vertat et illud
40Hyppotades iubeat per mare terre Nothos.


21a. ad Lalagem

Ne me conspitias, in me ne lumina torque
Et vela vultus et faciem, Lalage;
Namque expurgavi mea crimina, crimina fassus:
Nunc interdictae sunt in amore viae.
5Dum poteram, sprevisti inopem, crudelis, amantem;
Nunc ego non possum: dum nequeo, renuo.
Dicebam: "Cape delicias atque oscula iunge,
Dum licet, inque sinus laeta recurre meos".
At tu lenta preces ac indurata querellas
10Non poteras laetis auribus accipere;
Et tibi dum moneo sterilis fastidia lecti,
Dum tibi suavioli dimidium eripio
Dumque tuo cupio circumdare brachia collo,
Passa es me conctis excruciare modis:
15Quin etiam saevo atque infixo dente labellis
Fixisti morsus unguibus horribiles,
Et mihi tunc trepidi praeclusus anhellitus oris,
Dum tango sparsas per tua colla comas.
Dicebam: "Lalage, tempus fugit ocyus Euro", .
20At tu irata mihi terga dabas misero.
Dicebam: "Nudato sinus, nudato papillas:
Iunge cupidineis otia temporibus";
Dicebas: "Ne me crutia, ne me tange, poeta.
Esto procul: non sum, non sum ego quae fueram".
25Iurgia iactabas: male mi mala multa precata es
Taurino superis sanguine pollicito.
Nunc abiere dies, fugit acceptabile tempus:
Occlusus tenebris nunc requiescit Amor.
Quaere alios igitur, Lalage crudelis, amantes;
30Ure alium aut alium, perde alium aut alium:
At nos <a>eterno reddemus vota pudori
Custodietque domus casta pudicitiam.


21b. alia particula huius elegiae

Fibula Lampsatio nunc est ponenda Priapo,
Lascivam ignavus ne ruat in Venerem:
Mentula, adulteriis tacitos cohibeto furores,
Ne raphani currant inter adulteria.
5Tu tamen interea nulli concedito amorem,
O Lalage, et serva casta pudicitiam.
Templa petas humilisque deos et templa revise:
Imprimis magnos et venerare deos.
Limina cinge rosa et violis et fronde recenti
10Et fac ne in triviis sint sine flore lares.
Restituas mihi cor furtivaque claustra relaxa:
Aversa fures negligit aure deus.
At postquam ventura dies accedet aprilis,
Tecum ego continuos pervigilabo dies.
15Tunc mensis Veneris sacer est, tunc rustica pubes
Mense incomposita carmina voce canit
Et cantans per agros: "Sobolem da, Cypria: prolem
Da agricolis, Cypron qui colis atque Paphon",
Ponit et ante aras niveas de more columbas
20Statque coronata ligneus aede deus.
Tunc si non, Lalage, fugias - in rupe latebo
Sacra videns Veneris - tunc ego sacra feram;
Inter nos volo tunc pactum hoc ineamus amantes:
Ipsa petas quum vis, des mihi quum cupio.

22. convivium et illustrissime Eleonora laudes

Quam timui nuper ne dum inter pocula et inter
Formosas sedeo saxeus efficerer;
Quam timui ne dum mortalia numina cerno
Spiritus aegram animam linqueret exiliens!
5Namque steti ut cupido coniuncta puella marito
Quae vix experta est dulcia furta tori
<Et> carum retinens sponsum sub veste locatum
Adventu patris protinus excutitur:
Tunc pudor ingenuus gratumque effundit honorem
10Virginis ante oculos candida simplicitas;
Sic <mihi> su<ff>usi manabant ore rubores
Luteolisque color pallidior violis.
Dicebam mecum haec: "Flamma est tibi, flamma parata est:
I procul hinc"; mecum saepius erubui.
15Attonitus circumspiciens mirabar Amores
Qui tristes animos exhilarare solent.
Hic ego nescio quid magnum et c<a>eleste videbar
Aspicere: humanae hoc non erat artis opus.
Mirabar <castum> pectus, mirabar ocellos
20Quos nitidus propriis fecit Amor manibus.
Mirabar veluti solis nitor obscuratus
Nusquam de obscuris nubibus exierat;
Mirabar caput et radiantia colla dearum,
Saepe aliam atque aliam, saepe aliam atque aliam.
25Iccirco, saeclis ne obliviscentibus aetas
Deleat haec, scribendo anxius invigilo:
Id gratum est Musis, grata est meminisse voluptas;
Vos igitur, doctae, pergite, Pierides.
Navita turbati iactatus turbine ponti
30Iratum gaudet se superasse salum
Et puppem quassatam undis de more coronat
Persol<u>ens udis munera littoribus;
Sic gratum est superasse ignem et vicisse periclum:
Hinc de me nunquam fama tacebit anus.
35Accipito hoc iucunde meum, Scaramucia, carmen
Nec dedigneris hospitis officium.
Namque hos Musarum decrevi expromere foetus
Et dare parva tibi, maxima quum nequeam.
Quod me dii bene ament; ita me fortunet Apollo
40Et faciat quae opto singula perficere
Puriter: ut quodcunque canam et quodcunque fatebor
Utque erit, hoc casti quod loquar ingenii.
Helleonora mihi ante omnes pulcherrima visa est:
Cogor ego ingenue id dicere et ex animo -
45Vera fatebor enim - si coner dicere laudes
Illius, haud satis est sole oriente dies.
Ingenium huic praecox dedit et dedit ille nitorem
Ortus qui astrorum temperat atque obitus.
Haec dum essem casu et fortuna oppressus acerba
50Naufragus a mortis limine restituit;
Illa eadem quum me coelesti lumine vidit
Curarum nebulam dispulit ex animo;
Illa eadem Charites coeloque vocavit Amorem
Qui gyro allatus sederat aereo.
55Hanc flamma undanti stipabat veste Cupido
Qui circumsiliens seminat illecebras.
Roscidulo <haec> fert ore rosam et iaculat Amores;
Ingenua huic Cypris fronte supervehitur;
Instillat mellitum hymbrem labrisque liquorem;
60Flava inhonorato est vertice caesaries.
Hinc illa dignum et dignum illa et regium adepta est
Pollicitum coeli munere coniugium:
Huic dulcis coniunx, Scaramucia, flore iuventae
Emeruit zonam solv<e>re virgineam.
65Optato iunxit foelix Cytharaea cubilli
Una anima bina corpora iuncta simul:
Compare non gaudet tam turture turtur in ulmo
Mordenti rostro basiola ingeminans,
Quam syncera fides ab utraque est parte reperta
70Illis, pacatoque comes in thalamo.
Nec <tantum> gratus telluri vere maritus
Est hymber quantum est mutui amoris amor;
Nec tantum rivus sicienti estate repertus
Seu fons muscoso pumice prosiliens.
75Quid referam cum formosum, sua pignora, partum
Progeniemque inter brachia suscipiunt?
Sive vident balbus quum ludit <puer in> aula:
Cor salit hi<s>, trepidant pectore laeticia;
Sive vident patris tangentem affixa trophaea,
80Pluribus erreptas regibus exuvias.
Hoc puero surgente canunt balla saecula Parcae,
Surgente hoc puero dii meliora dabunt.
Dii meliora ferent, surget melioribus annis
Ni aspecto dudum fallimur augurio.
85Aurea succrescent surgente hoc saecula, ni me
Frustravit niveis Delius alitibus.
Quid referam? Illorum nusquam orta est rixa cubili,
Rixa tori et virtutum omnium amara lues.
"Cor" vocat illa, vocat "Vitam", vocat ille "Levamen",
90"Liliolum" haec "Lucem" hic, haec " Animam", hic "Animam".
Illa dea est cuius si dent mihi fata senectam
Egregium in solo nomine opus faciam;
Illa dea est cuius si dent mihi fata senectam
Carminibus longas ordiar Illiadas.
95Vive igitur, dea, vive diu, sis omine foelix
Quod Cytharaea tuas intulit in tabulas.
Sitis foelices et tu simul et tuus infans
Et coniunx quo non alter amabilior,
Qui victor, qui magnanimus post bella quiescit
100Et post tot durae tempora militiae,
Cuius si Musae mihi dent in carmine vires
Facta canam ut gemina laude triumphus eat,
Cuius si Musae mihi dent in carmine vires
Nomina clara leget invida posteritas:
105Vive deum auspicio dulci sociata marito
Magnus ut aeterna te deus auctet ope.
At quis non arsisset uti Trinacria rupes
Aut laevia Aetneis saxa perusta iugis,
Si sponsam videat cui lux meliore lapillo
110Et signanda venit candidiore nota?
"Pace tua - fari liceat - huic cede, Diana;
Pulchrior haec est te" diceret Endymion.
Si videat quisquam nativo ut lumine fuscum
Coelum omne irradiet, hanc putet esse deam.
115Haec dulci coniuncta viro, coniuncta marito,
Stillat ab ore omnes delicias animi:
Cui tam foelicem portendunt astra quietem,
Quae tam foelici iungitur auspicio
Quaeque verecundo faciem depicta colore
120Arguta saltat molliter in solea;
Pro qua ut communes exercerentur amores
Coena datur luxu plurima regifico.
Conveniunt proceres magni Europaeque Asiaeque:
Pronuba adest Iuno maxima c<a>elicolum.
125Quid memorem reliquas coelesti <lumine> divas
Quarum fama altum praeterit Occeanum,
Quae possent oculis avertere fulminis iram,
Quae possent ferri frangere duriciem,
Quae iungunt choreas manibus per mutua nexis
130Quas etiam omnivolus Iuppiter ipse petat?
Quarum ne nomen fato moriatur, habebit
Nescio quid maius carmine Callimachi;
Quarum ne facies aevo rapiatur, Apellem
Inveniet rosei qui notet oris opes.
135Has inter timui ne sensus pectore abirent
Neve his conspectis saxeus efficerer.
Dicebam: "Flamma haec, flamma haec tibi pervicenda est,
Sive tuo hoc animo est non pote sive pote".
Dicebam "Miserum aspicite, o dii, si modo pure
140Vitam egi et mea quid si benefacta valent".
Feci vota igitur Veneri bona verba precatus
<Atque illi...> dona beata feram
<Et> illi prima tonsam lanugine pubem
(...) f(.. .)ae delitia(m) Lalages:
145Vernantem do florem aevi pubentis (...).
Hoc Veneris carmen pendeat ante fores:
"(Archius) vates servatus ab igne propinquo
Haec, Cytharaea, tibi munera persoluit:
Servatus vovit pubem, servatus ab igne,
150Floridulum quum aetas (florida) ver ageret".


23. lyricon

Intaminata solvitur alite
Navis, poetam haud illepidum ferens
Fratresque festivamque matrem.
Puppe cupit celeri videre
5Et lar paternum et tecta domestica:
Optat secundis tendere flatibus
Terramque ad altricem redire
Hyppotade et Zephyro favente.
Non, o, rudentes non feriat Notus
10Fractosque remos differat Aeolus
Nec puppem in adversum retundat
Flante l<o>cum Borea protervo:
Verum in quieto tuta sit aequore
Benaci et ipso tuta sit Aeolo,
15Pictaeque supponat carinae
Sacra manum Thetis et maritus.
Nymphae quadrigis et levibus rotis
Adsint secundae, seu tubicen deum
Triton marinorum vocatus
20Praestet iter facilemque cursum.
Quod si secundi res erit exitus,
Lascivientem solvere diis caprum
Promitto et in udo capellam
Littore sacrificare pinguem.

24. iambus in Annibalem

Et haec potes videre et ista perpeti,
Pater deorum, et omnium alme Iuppiter?
Potesne iusta continere fulmina?
Neque hic scelestus Annibal luet scelus,
5Nephandus ille poena cui fuit fides,
Adulter ille et hostis ille patriae
Et impudicus prostitutor virginum,
Sacrarum et ille latro dirus aedium?
Quid hoc scelus fovetis? Ite, Galliae,
10Et ite Brixiae optimi patres meae;
Luem hanc fugate ad Occidentis insulas,
Et exul erret ultima in Britannia.
At o bene est; nephandus Annibal luet
Scelus repente: Erynnis atra fulminans
15Retorquet ora sibilante vipera;
Megaera utraque concutit manu faces.
Tandem audiere dii querentium preces
Et impium scelus pios movit deos;
Adest, nephande, poena, carnifex adest,
20Adest securis, et necem denuntiat:
Avis sinistra cor vorabit perfidum;
Erit rapacis esca vulturis iecur.
At ipse diis dabo bovem cornupetam
Iovique maximo immolabo victimas.


25. Hippolytae marchionissae

Etsi rura colas, coleris tamen urbibus, alma
Hyppolite, et tecum rure pudicitia est:
Sors tua divina est quamvis sit rustica: namque
Sordibus urbanis quae caret, illa dea est.


26. de lachrimis puellae

Dulces lachrymulae meae puellae,
Quas desiderium pium movebat,
Per vultus modo candidos rigabant
Guttatim et roseis genis fluebant:
5Ac si rivulus irrigaret unda
Flores purpureosque candidosque
Et per florida prata laberetur.
Tam suavi in pluvia nitens Cupido
Stabat ceu solet insidens volucris
10Ramo, vere novo, ad novos tepores,
Post solem accipere aetheris liquorem,
Gestire et pluviae ore blandiendo.
Tunc illis Amor insidens ocellis,
Has inter lachrimas et hunc dolorem,
15Sic ignem ex oculis suis movebat
Exire ut faceret novas favillas.


27.

Perfer et obdura et legem hanc in amore frequenta:
Perfer et obdura, dii meliora dabunt;
Obdura et patere ut veniat meliore lapillo
Et signanda dies candidiore nota.
5Nonne vides ut post hyemem crinita hiacyntho
Fundat odoratas terra benigna rosas?
Nonne vides veluti post tristia nubila caelo
Irradiet solis flammeus ore nitor?
Nonne vides veluti post aequora turbida tendant
10Sedatis pinnas fluctibus halcyones?
Obdura et patere et legem hanc in amore frequenta:
Incipe firmata plurima mente pati.
Namque mihi eveniunt - et quae non dicere fas est
Pr<a>eter amanti - animo vix patienda meo.
15Nam dominae dum cingo rosa limenque corono
Et sedeo solus ianitor ante fores,
Nocte occurrit anus trutinansque verba labellis,
Infirmum baculo fertque refertque pedem. .
Haec est - ut puto - quae pastorum fascinat agnos
20Et quae mansuetas murmure cantat oves;
Haec est quae caelo ducit vaga sydera cantu;
Haec est quae manes elicit e tumulis.
Illa in me torsit tot iurgia quot mihi nunquam
A quoquam aut alibi dictaque factaque sunt.
25Illa mihi dixit: "Quid agis, malesane poeta,
Quem miserum assiduo cura dolore coquit?
Tune es quem falsae iactarunt murmura famae
Ferre pudoris adhuc munera virginei?
Sic casta est Helene, sic est Venus aurea casta,
30Casta etiam Lais sic Ephyraea fuit.
Ah pater infoelix, qui tot solatia fingit
De te, cui vita es carior atque anima!
Certe tanta tuos expectat fama penates:
Sic frustrata tui vota parentis erunt.
35Ah pater infelix! Isti mollire sepulchrum,
Et mala qui extructum devoret ossa rogum!
Hic solus triviis furtivum exercet amorem,
Pallentemque illum Cynthia nocte videt.
Accipit hunc etiam demisso fune fenestra:
40Ille etiam Lalages uritur igne pari.
Uritur et toti iam factus fabula vulgo,
Et digito ostendens qui videt inquit: 'Amat'.
Iccirco, infoelix pater, huic mollire sepulchrum
Teque etiam nato finge carere tuo".
45Haec postquam magico fudit mala verba susurro
Sollicitum in tenebris nocte reliquit anus.
Ista tamen patior, patior quia fortiter uror,
Quod graviora animo sunt patienda meo.
Tu quoque - ni gravius quicquam hoc nascatur amore -
50Obdura, infelix: dii meliora dabunt.
Nec cura maledicta tuae furiosa puellae:
Illa recorderis quae benefacta iuvant.
Cum semel et semel illa tibi et semel illa negabit
Immittis, tandem lenior hostis erit.
55Obdura, miser, et legem hanc in amore teneto:
Firma animum nec te tam miser excrucies.
Hac arte est nostrae contusa superbia vitae;
Illius fregi sic ego nequitiam.
Tu quoque si ingratae vis conciliare puellae,
60Exemplo poteris me superare meo.
Quisquis amas saevoque ardes in amore perire,
Obdura, perfer fortiter et patere.


28. Flaviae

Postquam me odisti, mea Flavia, semper et odi
Me miserum, potui nec bene velle mihi.
Namque illi mihi nulla fides praestatur, et illum
Non amo quem odisti, Flavia amata mihi.


29. Flaviae

Flavia, de nobis vulgi fiala fama susurrat
Promissam nostrum fallere utrumque fidem.
Sed neque amat vere tantum rude vulgus amicam
Ut noscat quanta est nostro in amore fides.


30. ode

Dii, quibus imperium undarum et qui mittitis imbres
Arboribusque satisque,
Hanc impendentem pluviam et compescite ventos
Ne obruat unda caput;
5Erripite hunc capiti et venientem avertite nimbum:
Nubila ferte procul.
Sed, dii, quos video flammarum albescere tractus;
Fulmina quanta micant?
Ecce fugit sylva pastor lucosque relinquit
10Agmen agens pecudum;
Et dum nescio qua cantant dulcedine; linquunt
Compita Amadryades;
Surgentem ob tempestatem de vallibus imis
Carbasa nauta legit.
15Omnia rura natant et plenis omnia fossis
Et pecus omne latet.
At me percutiunt venti pluviaeque solutae
Et caput unda ferit.
Dii, removete igitur tempestatem imbribus atris
20Et capite aure preces;
Sive sedet segeti largos infundere rores,
Hos date nocte, precor:
Aut mea me optata donec tellure receptum
Patria suscipiet,
25Aut magalia vel ramorum protegat umbra
Aut rudis agricolae
[***]
Facta sine arte casa.

31.

Militat ut Mavors et habet tentoria virtus;
Militat et Musis ingeniosa cohors.
Nam matutinus si surgit miles in armis
Fortis, et ignavam non sinit esse tubam,
5Et matutina surgit studiosus in arte
Strenuus, ignavam nec sinit esse lyram.
Si neque delectant Martem vacua ocia, et ipsi
Phaebo nullo umquam tempore deffit opus:
Si Mars stratus humi et si sub Iove dormit aperto
10Et dant nativi huic pumicis antra torum,
Idem sub dio et nativi pumicis antro
Dormit et in nuda tergora ponit humo.
Si non hunc terret rapidi incl<a>ementia coeli
Frigora nec solita detinuere via,
15Frigora nec terrent Phaebum aut incommoda caeli
Nec pluviae admissas qui bibit Arquus aquas.
Si Mars, hostili dans vulnera saeva catervae,
Arma cruentatus sanguinolenta ciet,
Et studiosa cohors inter se praelia miscet:
20Certa itidem sibi dant vulnera certa manu.
Felix ille igitur quisquis duce Apolline certat,
Nolluit et Martis castra cruenta sequi!
Ferreus exultat Mars sanguine: sanguine nunquam
Per Phaebum pinguis luxuriavit humus.
25Auspice non illo trepidant hastilibus aurae
Sanguineis, nullas misit ad arma manus;
Nulla hominum caedes: pax est, duce et auspice Phaebo,
Quae pecudes, homines, quae moderatur aves.
Hinc me sub tenera Phaebo indulsisse iuventa
30Et iuvat hinc mi hederas circumiisse comam.
Quod si non possem huc inglorius ire meumque
Circa cor sanguis frigidus obstiterit,
Flumina et irrigui placeant in valibus amnes
Et sylvas et rus incoluisse velim.
35Ipse ego vimineis portarem poma quasillis,
Ferrem autumnali caerea pruna die.
Ipse ego Maenalio starem qua mille sub antro
Phistula pastoris garrit arundinibus.
Et cum se scopulis et cum se condet hirundo,
40Verberet et gelidos garrula vere lacus,
Iungam robustos tauros robustus arator,
Liberem ego emerito fervida colla bovi.
Et teretes herbis videam colludere gemmas
Et matutino rore madere diem.
45Foelices igitur quater ii quibus ore benigno
Et placido affulsit sydere Mercurius!
His si haud Tenariis surgunt pallatia tignis,
Si neque habent dives quas tenet Indus opes,
His tamen ingenii non pauper vena beati
50Efficit ut regum despiciantur opes.
Haec mihi si optato fulxerunt sydera cursu
Et si me Aoniis Delia lavit aquis,
Linquo ego opes aliis: quid mi cum divitis Indi
Divitiis? Stolido nil mihi cum populo est.


32. epithapium mediculi

Solus, non solus, habuit uxorem non habuit;
Vixit vix nec vixit: calebat nec callebat;
Sapiens neque sapiens, medicus mendicus;
Omnibus notus <et> ignotus:
5Qui illum non nosti, laetare.


33. ode

Et vino et numeris iuvat
Dulci laeticiae solvere pectora,
Postquam prata rigent gelu
Hiberna et fluvii sunt nive turgidi
5Et gaudet stabulis pecus.
Donec alba procul canities abest
Mordaces Mareotico
Curas, o socii, pellite: ne brevem
Turbet laeticiam deus
10Aut ne sors hominum haec auferat invida.
Omnes sint oculi putres
Conversi in Lalagem, et dividat oscula
Acme delitiae meae.
Formose et viridi flore puerciae
15Dulcis, solve comam, puer
Lascivo vitulo luxuriosior:
Ambi colla manu
Serpentique hederae sis similis, precor,
Stringenti veterem illicem.


34.

Kare puer, mellite puer: quid lente moraris,
Expectate puer? Me tuus urit amor.
Me tuus urit amor, sed cur mea gaudia differs?
Et cur me miserum perdis amore tuo?
5Kare puer, libeat croceo requiescere lecto
Et celer in nostros ipse recurre sinus
Protinus, et da mille mihi, da basia raptim,
Qualia dat blando iuncta puella viro.
Sed fugis, et nostras spernis, formose, querellas:
10Me scaeva cogis denique morte mori.
Confidisque tuo nimium, dilecte, colori:
Carmina nil curas, nil miserere mei.
O ego non foelix, quem tu fugis ut fugit acres
Tigres cerva, truces ut fugit agna lupos!


35. ode

At, o dii deaeque et quidquid deum est in caelo,
Audite horrendum scelus:
Audite facinus Ariminensis vetulae
Et comitum in triviis. Magae inamabiles,
5Tinnitu puerorum acuto,
Tinnitu aeris exagitemini
Sub luna in triviis nudae,
Vocantes triplicem deam
Quae praeest veneficiis, et quae
10Ponitis vestimenta prope filicem
Venosam et imaginibus cereis
Acus in cor mortalium dirrigitis,
Cyclon spargentes semitarium limo
Putrique saliva marcidaque urina,
15Urentes lauros crepitantes et bitumen viscosum:
Hesterna modo nocte vidimus, vidimus.
Quum iam Bootes lentius declinaret
Et nox intempesta taceret et atris
Caelum caligaret nubibus et maritus
20Hymber in gremium coniugis descenderet,
Vidimus convolantes ad praedam execrandam,
E tecto lapsas uti edaces aquilas:
Aggressaeque infantis mollicelli animulam,
Qui vagiebat in cunis sine matre,
25Sine nutrice, ita exsiccastis sanguinem,
Ita medullas absorpsistis, impiae,
Ut non ossa suis ossibus adhaererent.
Sensi ego membra crepitantia sub dentibus,
Sensi artus fragiles, sensi tenuem vocem
30Nescio quid triste sonantem: viscera levi
Tosta Vulcano aemulabantur dapibus
Infandi Terei; vidi gramen, vidi
Ensem et cicutam, vidi venenum Tessalum
Et resecatum ahaena falce gutur.
35Horrendam sensi vocem: "Sorores, ite,
Ite huc, sorores, et sparsae comas ventis
Dilaceremus et voremus imfantem
Ut quuondam Maenas Penthea, Penthea!
Ite huc, sorores: mala mater,
40Tuo expiabis paenam sanguine!
Quod si, poeta qui taciturnus lates,
Quis te furor impegerit ut dicas,
Caveto hunc emsem, caveto istam manum
Et iracundae Circes numina".
45At ego in sponda latebam miser:
Ut cor exangue et trepidum palpitaret
Animaeque anhellitus ne exiliret
Conabar: latebam ut lepus in stipulis
Aut in vepre reconditus arrectis
50Auribus, qui venatoris sanguinolentum
Telum et spicula promta de pharetra
Videns et prope Amycleos molossos,
Dente timet rabido vorari.

36.

Martinalia sunt: valete, curae
Mordaces! Puer, huc cados frequentes
Inger, dein cyathos capaciores;
Huc affer pateram, ebriosum ut omnes
5Tingamus caput aebrio Liaeo.
Fer Vernatiolum Thyonianum:
Moro millia vasa, mi ducenta;
Cottae plena dyota sit Falerno;
Da centum altera vasa, deinde centum;
10Da centum altera: da ducenta, mille,
Ut quum multa biberimus superque
Potaverimus illa, dormiamus.
Tu verum interea, puer, memento
Nulli dicere, ne invidere possit
15Quisquam quum sciat amphoras Falerni
Et Vernatioli ducenta vasa
Et potasse ducenties ducenta.


37. divo Caesari

Vivat io foelix Caesar geminetque triumphum,
Et Caesar fines proroget Imperii!
Assyrios domitet Caesar Parthosque feroces
Caesareoque Gethae dent fera colla iugo.
5Tardius accipiant hunc sydera; terra fruatur
Caesare: sit terrae rex domitorque maris.
Vivet io Caesar vincetque aetate trisaeclem
Nestora: dii longos huic cecinere dies.
Cura deum Caesar vivet felicibus annis:
10Sic cupiunt homines, sic voluere dei.
Ecce triumphanti ascendens Capitolia curru
In Capitolinos fert sua signa lares.
Huic laeti arrident pueri praesagaque veri
Pectora dant aris tura merumque focis.
15Ara Iovi struitur: stacten myrrhamque recentem
Ara olet, exultat cum seniore puer.
O, mihi si liceat magni componere laudes
Caesaris et numen demeruisse meum!
Ipse Propontiaca non qua fluit Istmos ab unda
20Cantarem: hospitium nec, Polydore, tuum,
Nec qua septeno Nilus praeterfluit alveo,
Nec memorem Idaei cymbala rauca chori.
Fortia facta mei memorarem Caesaris et me
Sublimem ex humili fama levaret humo.
25Sed quoniam hoc vetitum est, saltem voluisse licebit
In mediaque loqui talia verba via:
"Caesar ave, divum soboles: te numina servent
Teque bona magnus Iuppiter auctet ope"!


38. Ad Neeram

Non saevum Boream times, Neera,
Horrorem aut Zephyri Favoniumve,
Sed ventum horribilem tui mariti
Pinguis, sordiduli atque pestilentis.


39.

Flavia, amarem ego te plusquam cor, plusquam et ocellos
Si me et amares ut nata patrem atque virum:
Sed quoniam ex animo proprie nil sentio amari
Non ideo haud amo te, at cogor amare minus.
5Quare, si sapies, ut de te impensius urar,
Incipies et amare et magis atque magis,
Ne neglectus ego aut aliam mihi comparem amicam
Aut aliam quae me diligat et cupiat:
Huic quicquid poterunt omnes benedicere amantes
10Aut facere, haec a me dictaque factaque erunt.
Invida tu interea insano capieris amore,
Cumque tuis vives libera adulteriis.
Hoc tamen, o superi, aspicite <e>t miseremini utrumque:
Reddite et illam mi pro pietate mea,
15Aut hanc conciliate et non dissolvite; possum
Non desistere amare omnia si paterer.


40. de Cotta Veronensi

Haec infausta dies nigroque notanda lapillo
Semper tristis erit - sic voluere dei -
Quandoquidem illa mihi misero te, frater, ademit,
O Cotta, et Musarum decus et Veneris.
5Hac iccirco die tabescent lumina fletu,
Nec cessabo meas imbre rigare genas.
Et ne forte animo nostro effluxisse putares,
Prisco more tuo sacra feram tumulo;
Quin etiam ne forsan edax te deleat aetas,
10Saecula te in nostro carmine pervoluent.


41.

Mvsae. Clavigero meo poetae
Vellem paucula verba nuntiare
Ut se se ferat ad suum sodalem,
Montanas Stenici domos relinquens:
5Quod - si quid poterit fides - repente
Huc gressu celeri viam vorabit.
Namque est pollicitus suo poetae
Venturum huc, licet hunc roget morari
Uxor casta, ducentiesque collo
10Utrasque iniiciens manus precetur
Ne se se ferat ad malum poetam,
Et det millia basiationum.
Quod si huc accelerabis, o poeta,
Quantum suscipies facetiarum,
15Quantum suscipies cachinulorum!
Hic regina Paphi ac arundinosi
Gnidi non renuet diebus octo
Tecum continuas movere rixas.
Hic multas tibi cogitationes
20Volo pandere: nanque tu solebas
Partiri quoque tu tuas Camaenas.
Scripta hic crus<t>ula et os papillulasque
Formos<a>e Lalages meae videbis:
Quae cum legeris et satis superque,
25Una cum agricolis agros petemus
Omni deposita severitate.
Dices tunc: "Patrii lares, valete;
Arcus mi placet, ii placent recessus:
Hic est altera Roma iudicandus".


42. Ad illustrissimum Sigismundum Estensem

Te "sidus mundi" veri dixere parentes:
Nam totum illustras variis virtutibus orbem.
Hinc tibi divinos debere fatemur honores:
Attamen hos quos sylva tulit ne despice fructus.


43. sylva

Romani heroes et vos, fortissima quondam
Pectora, quae toties fudistis finibus hostes
Hesperiae, quorum sensit gens barbara vires,
Decolor audito quo nomine palluit Indus,
5Auspiciis quorum toties illa inclyta Roma
Imperium terris, animos aequavit Olympo,
Audite haec, seu vos regio tenet ardua caeli
Iuppiter et merito superum dignatur honore,
Seu vos Elysias sedes, et amoena vireta
10Excolitis; vos, Scipiadae, et te, maxime Caesar,
Illustres animae testor: quae fata Latinos
Saeva manent, aut quae miseris fortuna minatur?
Tota ruit bello Italia et iam fessa procumbit:
Degeneres dant terga Itali, iam tota cruore
15Exundat multoque implebit milite fossas
Brixia. Mela