<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<TEI.2><text><body><div0 type="alphabetic letter" n="S" org="uniform" sample="complete"><entryFree id="n42726" type="main" key="satur" opt="n"><orth extent="full" lang="la" opt="n">sătur</orth>, <itype opt="n">ŭra, ŭrum</itype>, <pos opt="n">adj.</pos> <etym opt="n">satis</etym>, <sense id="n42726.0" n="I" level="1" opt="n"><hi rend="ital">full</hi> of food, <hi rend="ital">sated</hi>, <hi rend="ital">that has eaten enough</hi> (class.). </sense><sense id="n42726.1" n="I" level="1" opt="n"> <usg type="style" opt="n">Lit.</usg>: <cit><quote lang="la">ubi satur sum (opp. quando esurio),</quote> <bibl n="Pl. Men. 5.5.27" default="NO" valid="yes"><author>Plaut.</author> Men. 5, 5, 27</bibl></cit>; so (opp. esurientes) <bibl n="Pl. Poen. prol." default="NO" valid="yes"><author>id.</author> Poen. prol. 6 sq.</bibl>: <cit><quote lang="la">sopor quem satur aut lassus capias,</quote> <bibl n="Lucr. 4.957" default="NO" valid="yes"><author>Lucr.</author> 4, 957</bibl></cit>: esurientibus pullis res geri poterit; <cit><quote lang="la">saturis nihil geretur,</quote> <bibl n="Cic. Div. 1.35.77" default="NO" valid="yes"><author>Cic.</author> Div. 1, 35, 77</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">postquam isti a mensā surgunt saturi, poti,</quote> <bibl n="Pl. Ps. 1.3.62" default="NO" valid="yes"><author>Plaut.</author> Ps. 1, 3, 62</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">cum tu satura atque ebria eris, puer ut satur sit facito,</quote> <bibl n="Ter. Hec. 5.2.3" default="NO" valid="yes"><author>Ter.</author> Hec. 5, 2, 3</bibl></cit>; <cit><quote lang="la">so (with ebrius and crudus),</quote> <bibl n="Quint. Inst. 11.3.27" default="NO" valid="yes"><author>Quint.</author> 11, 3, 27</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">et exacto contentus tempore vita Cedat, uti conviva satur,</quote> <bibl n="Hor. S. 1.1.119" default="NO" valid="yes"><author>Hor.</author> S. 1, 1, 119</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">capellae,</quote> <bibl n="Verg. Ecl. 10.77" default="NO" valid="yes"><author>Verg.</author> E. 10, 77</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">colonus,</quote> <bibl n="Tib. 2.1.23" default="NO"><author>Tib.</author> 2, 1, 23</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">histrio,</quote> <bibl n="Mart. 12.79.1" default="NO" valid="yes"><author>Mart.</author> 12, 79, 1</bibl></cit>.—Humorously, of a pregnant woman, <bibl n="Pl. Am. 2.2.35" default="NO" valid="yes"><author>Plaut.</author> Am. 2, 2, 35</bibl>.—</sense><sense id="n42726.2" n="(b)" level="5" opt="n"> With <case opt="n">abl.</case>: <cit><quote lang="la">qui non edistis, saturi fite fabulis,</quote> <bibl n="Pl. Poen. prol." default="NO" valid="yes"><author>Plaut.</author> Poen. prol. 8</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">quadrupedes suco ambrosiae,</quote> <bibl n="Ov. Met. 2.120" default="NO" valid="yes"><author>Ov.</author> M. 2, 120</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">nepos anseris extis,</quote> <bibl n="Pers. 6.71" default="NO" valid="yes"><author>Pers.</author> 6, 71</bibl></cit>.—</sense><sense id="n42726.3" n="(g)" level="5" opt="n"> With <hi rend="ital">gen.</hi>: <cit><quote lang="la">postquam intus sum omnium rerum satur,</quote> <bibl n="Ter. Ad. 5.1.3" default="NO" valid="yes"><author>Ter.</author> Ad. 5, 1, 3</bibl></cit>; so, <cit><quote lang="la">rerum (with plenus),</quote> <bibl n="Lucr. 3.960" default="NO" valid="yes"><author>Lucr.</author> 3, 960</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">altilium,</quote> <bibl default="NO"><author>Hor.</author> Ep. 1, 7, 35</bibl></cit>.—<hi rend="ital">Comp.</hi>: <cit><quote lang="la">agnus saturior lactis,</quote> <bibl n="Col. 7.4.3" default="NO" valid="yes"><author>Col.</author> 7, 4, 3</bibl></cit>.—</sense><sense id="n42726.4" n="B" level="2" opt="n"> <usg type="style" opt="n">Transf.</usg>, of things (<usg type="style" opt="n">poet.</usg> and in post-Aug. prose). </sense><sense id="n42726.5" n="1" level="3" opt="n"> Of color, <hi rend="ital">full</hi>, <hi rend="ital">deep</hi>, <hi rend="ital">strong</hi>, <hi rend="ital">rich</hi>: <cit><quote lang="la">color,</quote> <bibl n="Plin. Nat. 37.170" default="NO" valid="yes"><author>Plin.</author> 37, 10, 61, § 170</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">vellera saturo fucata colore,</quote> <bibl n="Verg. G. 4.335" default="NO" valid="yes"><author>Verg.</author> G. 4, 335</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">(purpura) quo melior saturiorque est,</quote> <bibl n="Sen. Nat. 1.5.12" default="NO"><author>Sen.</author> Q. N. 1, 5, 12</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">vestes Tyrio saturae ostro,</quote> <trans opt="n"><tr opt="n">richly dyed</tr>,</trans> <bibl n="Sen. Thy. 956" default="NO" valid="yes"><author>Sen.</author> Thyest. 956</bibl></cit>.—</sense><sense id="n42726.6" n="2" level="3" opt="n"> In gen., <hi rend="ital">well filled</hi>, <hi rend="ital">full; rich</hi>, <hi rend="ital">abundant</hi>, <hi rend="ital">fertile</hi>: <cit><quote lang="la">praesepia,</quote> <bibl n="Verg. G. 3.214" default="NO" valid="yes"><author>Verg.</author> G. 3, 214</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">Tarentum,</quote> <bibl default="NO"><author>id.</author> ib. 2, 197</bibl></cit>; cf. <cit><quote lang="la">rus,</quote> <bibl n="Pers. 1.71" default="NO" valid="yes"><author>Pers.</author> 1, 71</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">auctumnus, Col. poët. 10, 43: messes,</quote> <bibl n="Lucil. Jun. 12" default="NO"><author>Lucil.</author> Aetn. 12</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">locis ob umidam caeli naturam saturis et redundantibus,</quote> <bibl n="Sen. Nat. 5.9.1" default="NO"><author>Sen.</author> Q. N. 5, 9, 1</bibl></cit>.—* </sense><sense id="n42726.7" n="3" level="3" opt="n"> <hi rend="ital">Fatted</hi>, <hi rend="ital">fat</hi>: <cit><quote lang="la">aves paludis,</quote> <bibl n="Mart. 11.52.14" default="NO" valid="yes"><author>Mart.</author> 11, 52, 14</bibl></cit>.—</sense><sense id="n42726.8" n="II" level="1" opt="n"> <usg type="style" opt="n">Trop.</usg>, <hi rend="ital">rich</hi>, <hi rend="ital">fruitful</hi> (opp. dry, simple; very rare; <cit><quote lang="la">perh. only in the two foll. passages): nec satura jejune, nec grandia minute (dicet),</quote> <bibl n="Cic. Orat. 36.123" default="NO" valid="yes"><author>Cic.</author> Or. 36, 123</bibl></cit>: <cit><quote lang="la">gestus,</quote> <trans opt="n">i. e. <tr opt="n">various</tr>,</trans> <bibl default="NO"><author>Manil.</author> 5, 474</bibl></cit>.—Hence, <orth extent="full" lang="la" opt="n">sătŭra</orth>, <itype opt="n">ae</itype>, <gen opt="n">f.</gen> (sc. lanx), orig., <hi rend="ital">a dish filled with various kinds of fruits</hi>, <hi rend="ital">a plate of fruit;</hi> hence, also, <hi rend="ital">food composed of various ingredients</hi>, <hi rend="ital">a mixture</hi>, <hi rend="ital">medley</hi>, <hi rend="ital">olio</hi>, etc. (both significations, however, rest only on the statements of the grammarians); and hence, transf., </sense><sense id="n42726.9" n="A" level="2" opt="n"> Per saturam, <hi rend="ital">in the gross</hi> or <hi rend="ital">in the lump</hi>, i. e. <hi rend="ital">without order</hi> or <hi rend="ital">distinctness</hi>, <hi rend="ital">confusedly</hi>: <cit><quote lang="la">lanx plena diversis frugibus in templum Cereris infertur, quae saturae nomine appellatur, Acro,</quote> <bibl n="Hor. S. 1.1" default="NO" valid="yes"><author>Hor.</author> S. 1, 1</bibl></cit>: satura et cibi genus ex variis rebus conditum et lex multis aliis legibus conferta (this latter signif. has perh. arisen from an erroneous explanation of the foll. expression, per saturam). Itaque in sanctione legum ascribitur: neve per saturam abrogato aut derogato. Ti. Annius Luscus in eā, quam dixit adversus Ti. Gracchum: Imperium, quod plebes per saturam dederat, id abrogatum est. Et C. Laelius in eā, quam pro se dixit ... (<bibl n="Sal. Jug. 29.5" default="NO" valid="yes"><author>Sall.</author> J. 29, 5</bibl>) Dein postero die quasi per saturam sententiis exquisitis in deditionem accipitur, <bibl n="Fest. p. 314" default="NO"><author>Fest.</author> p. 314</bibl> Müll.: satira dicta a saturā lance, quae referta variis multisque primitiis in sacro apud priscos diis inferebatur ... sive a quodam genere farciminis, quod multis rebus refertum, saturam dicit Varro vocitatum. Est autem hoc positum in II. libro Plautinarum Quaestionum: Satura est uva passa et polenta et nuclei pinei mulso conspersi: ad haec alii addunt et de malo Punico grana. Alii autem dictam putant a lege saturā, quae uno rogatu multa simul comprehendat, quod scilicet et satura carmina multa simul et poëmata comprehenduntur: cujus legis Lucilius meminit in primo: Per saturam aedilem factum qui legibus solvat et Sallustius in Jugurtha: Deinde quasi per saturam sententiis<cb n="SATU" />  exquisitis in deditionem accipitur, <bibl default="NO"><author>Diom.</author> p. 483</bibl> P.: <cit><quote lang="la">hoc opus legentibus tradebatur non secundum edicti perpetui ordinationem sed passim et quasi per saturam collectum et utile cum inutilibus mixtum, Just. praef. Dig. ad Antecess. § 1: Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert, Carthaginienses, etc.,</quote> <bibl default="NO"><author>Lact.</author> 1, 21, 13</bibl></cit>.—</sense><sense id="n42726.10" n="B" level="2" opt="n"> <orth extent="full" lang="la" opt="n">sătŭra</orth>, and after the class. per. <orth extent="full" lang="la" opt="n">sătĭra</orth> (erroneously <orth extent="full" lang="la" opt="n">sătyra</orth>), <itype opt="n">ae</itype>, <gen opt="n">f.</gen>, <hi rend="ital">a satire</hi>, <hi rend="ital">a species of poetry</hi>, <hi rend="ital">originally dramatic and afterwards didactic</hi>, <hi rend="ital">peculiar to the Romans</hi> (not connected with the Greek Satyri); it first received a regular poetic form from Ennius, and after him was cultivated by Lucilius, Horace, Persius, and Juvenal; <bibl n="Liv. 7.2" default="NO" valid="yes"><author>Liv.</author> 7, 2</bibl>: <cit><quote lang="la">sunt quibus in saturā videar nimis acer,</quote> <bibl n="Hor. S. 2.1.1" default="NO" valid="yes"><author>Hor.</author> S. 2, 1, 1</bibl></cit>; <bibl n="Stat. Silv. 1.3.103" default="NO" valid="yes"><author>Stat.</author> S. 1, 3, 103</bibl>; <bibl default="NO"><author>Amm.</author> 16, 6, 3</bibl>.—Personified: <cit><quote lang="la">Satura jocabunda,</quote> <bibl default="NO"><author>Mart. Cap.</author> 6, § 576</bibl></cit>.</sense></entryFree></div0></body></text></TEI.2>