Epithalamium
Forte procellosi remeans ex arce Capherei,
Phoebados Iliacae raptum satis ulta pudorem,
Pallas Erechtheo Xanthum mutabat Hymetto.
aurato micat aere caput, maiusque serenum
5de terrore capit; posito nam fulmine necdum
Cinyphio Tritone truces hilaraverat artus.
Gorgo tenet pectus medium, factura videnti
et truncata moras; nitet insidiosa superbum
effigies vivitque anima pereunte venustas;
10alta cerastarum spiris caput asperat atrum
congeries, torquet maculosa volumina mordax
crinis, et irati dant sibila taetra capilli,
squameus ad mediam thorax non pervenit alvum
post chalybem pendente peplo; tegit extima limbi
15circite palla pedes, qui cum sub veste moventur,
crispato rigidae crepitant in syrmate rugae,
laevam parma tegit Phlegraei plena tumultus:
hic rotat excussum vibrans in sidera Pindum
Enceladus, rabido fit missilis Ossa Typhoeo;
20Porphyrion Pangaea rapit, Rhodopenque Damastor
Strymonio cum fonte levat, veniensque superne
intorto calidum restinguit flumine fulmen;
hic Pallas Pallanta petit, cui Gorgone visa [p. 226]
invenit solidum iam lancea tarda cadaver;
25hic Lemnon pro fratre Mimas contra aegida torquet,
impulsumque quatit iaculabilis insula caelum;
plurimus hic Briareus populoso corpore pugnat,
cognatam portans aciem, cui vertice ab uno
cernas ramosis palmas fruticare lacertis.
30nec species solas monstris, dedit arte furorem
Mulciber atque ipsas timuit quas finxerat iras.
hastam dextra tenet, nuper quam valle Aracynthi
ipsa sibi posita Pallas protraxit oliva,
hoc steterat genio, super ut vestigia divae
35labentes teneat Marathonia baca trapetas.
Hic duo templa micant; quorum supereminet unus
ut meritis sic sede locus, qui continet alta
scrutantes ratione viros quid machina caeli,
quid tellus, quid fossa maris, quid turbidus aer,
40quid noctis lucisque vices, quid menstrua lunae
incrementa parent, totidem cur damna sequantur. [p. 228]
ilicet hic summi resident septem sapientes,
innumerabilium primordia philosophorum:
Thales Mileto genitus vadimonia damnat;
45Lindie tu Cleobule iubes modus optimus ut sit;
tu meditans totum decoras, Periandre, Corinthon;
Atticus inde Solon ‘ ne quid nimis ’ approbat unum;
Prienaee Bia, plures ais esse malignos;
tu Mytilene satus cognoscere, Pittace, tempus,
50noscere sese ipsum, Chilon Spartane, docebas;
asserit hic Samius post docta silentia lustri
Pythagoras solidum princeps quod musica mundum
temperet et certis concentum reddat ab astris,
signaque zodiacus quae circulus axe supremo
55terna quater retinet proprio non currere motu,
aequis inter se spatiis tamen esse locata
fixaque signifero pariter quoque cernua ferri,
praecipuumque etiam septem vaga sidera cantum
hinc dare, perfectus numerus quod uterque habeatur,
60hoc numero adfirmans, hoc ordine cuncta rotari:
falciferi zonam ire senis per summa polorum,
Martis contiguum medio Iove pergere sidus,
post hos iam quarto se flectere tramite Solem,
sic placidam Paphien servare diastema quintum,
65Arcadium sextum, Lunam sic orbe supremo
[p. 230] ter denas tropico prope currere climate myras.
si quos ergo chelys, si quos lyra, tibia si quos
ediderint cum voce modos, exemplar ad istud
ponderibus positis, quantum proportio suadet,
70intervalla sequi septem sideris edit;
harmoniam dicens etiam quod quattuor istis
sic sedeant elementa modis ut pondere magnis
sit locus inferior media tellure (quod autem
perfecte medium est, imum patet esse rotundi);
75hinc fieri ut terram levior superemicet unda,
altior his quoque sit qui purior eminet aer,
omnia concludat caelum levitate suprema,
pendeat et totum simul hoc ab origine centri.
Thales hic etiam numeris perquirit et astris
80defectum ut Phoebi nec non Lunaeque laborem
nuntiet anterius; sed rebus inutile ponit
principium, dum credit aquis subsistere mundum,
huius discipuli versa est sententia dicens
principiis propriis semper res quasque creari,
85singula qui quosdam fontes decernit habere
aeternum irriguos ac rerum semine plenos. [p. 232]
hunc etiam sequitur qui gignere cuncta putabat
hunc aerem pariterque deos sic autumat ortos.
quartus Anaxagoras Thaletica dogmata servat,
90sed divinum animum sentit, qui fecerit orbem.
iunior huic iunctus residet collega, sed idem
materiam cunctis creaturis aera credens
iudicat inde deum, faceret quo cuncta, tulisse,
post hos Arcesilas divina mente paratam
95conicit hanc molem, confectam partibus illis
quas atomos vocat ipse leves. Socratica post hunc
secta micat, quae de naturae pondere migrans
ad mores hominum limandos transtulit usum.
hanc sectam perhibent summum excoluisse Platona,
100sed triplici formasse modo, dum primus et unus
physica vel logico, logicum vel iungit ad ethos,
invenit hic princeps quid prima essentia distet
a summo sextoque bono: cum denique saxa
sint tantum penitusque nihil nisi esse probentur;
105proxima succedant, quibus esse et vivere promptum est,
addere quis possis nil amplius, arbor et herba;
tertia sit pecorum, quorum esse et vivere motu
non caret et sensu; mortales quarta deinde
respiciat factura suos, quibus esse, moveri,
110vivere cum sensu datur, et supereminet illud,
[p. 234] quod sapiunt veroque valent discernere falsum;
quinta creaturas superas substantia prodat,
quas quidam dixere deos, quia corpora sumant
contemplanda homini, paulo post ipsa relinquant
115inque suam redeant, si qua est tenuissima, formam —
sic fieri ut pateat substantia summa creator,
sexta tamen supraque nihil, sed cuncta sub ipso.
hoc in gymnasio Polemi sapientia vitam
excolit adiunctumque suo fovet ipsa Platoni;
120obviet et quamquam totis Academia sectis
atque neget verum, veris hunc laudibus ornat.
Stoica post istos, sed concordantibus ipsis,
Chrysippus Zenonque docent praecepta tenere,
exclusi prope iam Cynici, sed limine restant;
125ast. Epicureos eliminat undique Virtus.
At parte ex alia textrino prima Minervae
palla Iovis rutilat, cuius bis coetus aeno
serica Sidonius fucabat stamina murex.
ebria nec solum spirat conchylia sandix;
130inscrtum nam fulgur habet, filoque rigenti
ardebat gravidum de fragmine fulminis ostrum,
hic viridis patulo Glaucus pendebat amictu;
undabant hic arte sinus, fictoque tumore
mersabat pandas tempestas texta carinas.
135Amphitryoniadi surgebat tertia vestis:
parvulus hic gemino cinctus serpente novercae [p. 236]
inscius arridet monstris ludumque putando
insidias, dum nescit, amat vultuque dolentis
exstingui deflet quos ipse interficit angues,
140praeterea sparsis sunt haec subiecta figuris:
sus, leo, cerva, Gigans, taurus, iuga, Cerberus, hydra,
hospes, Nessus, Eryx, volucres, Thrax, Cacus, Amazon,
Cres, fluvius, Libs, poma, Lycus, virgo, polus, Oete.
hoc opus, et si quid superest quod numina vestit,
145virgineae posuere manus, sed in agmine toto
inter Cecropias Ephyreiadasque puellas
Araneola micat; proprias conferre laborat
ipsa Minerva manus, calathisque evicta recedens
cum tenet haec telas vult haec plus tela tenere,
150hic igitur proavi trabeas imitata rigentes
palmatam parat ipsa patri, qua consul et idem
Agricolam contingat avum doceatque nepotes
non abavi solum sed avi quoque iungere fasces.
texuerat tamen et chlamydes, quibus ille magister
155per Tartesiacas conspectus splenduit urbes
et quibus ingestae sub tempore
praefecturae conspicuus sanctas reddit se praesule leges,
attamen in trabea segmento luserat alto [p. 238]
quod priscis inlustre toris. Ithacesia primum
160fabula Dulichiique lares formantur et ipsam
Penelopam tardas texit distexere telas.
Taenaron hic frustra bis rapta coniuge pulsat
Thrax fidibus, legem postquam temeravit A verni,
et prodesse putans iterum non respicit umbram,
165hic vovet Alceste praelato coniuge vitam
rumpere, quam cernas Parcarum vellere in ipso
nondum pernetam fato restante salute,
hic nox natarum Danai lucebat in auro,
quinquaginta enses genitor quibus impius aptat
170et dat concordem discordia iussa furorem;
solus Hypermestrae servatus munere Lynceus
effugit; aspicias illam sibi parva paventem
et pro dimisso tantum pallere marito,
iamque Iovem in formas mutat quibus ille tenere
175Mnemosynam, Europam, Semelen, Ledam, Cynosuram
serpens, bos, fulmen, cygnus, Dictynna solebat,
iamque opus in turrem Danaae pluviamque metalli
ibat et hic alio stillabat Iuppiter auro,
cum virgo aspiciens vidit Tritonida verso
180lumine doctisonas spectare libentius artes;
commutat commota manus ac pollice docto
pingere philosophi victricem Laida coepit,
quae Cynici per menta feri rugosaque colla [p. 240]
rupit odoratam redolenti forcipe barbam,
185subrisit Pallas castoque haec addidit ore:
‘ non nostra ulterius ridebis dogmata, virgo
philosopho nuptura meo; mage flammea sumens
hoc mater sine texat opus. consurge, sophorum
egregium Polemi decus, ac nunc Stoica tandem
190pone supercilia et Cynicos imitatus amantes
incipies iterum parvum mihi ferre Platona.’
haerentem tali compellat voce magister: ‘
perge libens, neu tu damnes fortasse iugari,
quod noster iubet ille senex qui non piger hausit
195numina contemplans Anyto pallente venenum.’
Dixerat; ille simul surgit vultuque modesto
tetrica nodosae commendat pallia clavae.
amborum tum diva comas viridantis olivae
pace ligat, nectit dextras ac foedera mandat,
200Nymphidius quae cernat avus. probat Atropos omen
fulvaque concordes iunxerunt fila sorores. 201
