Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics


1. ad Iulium ...

Virtutem cunctis rebus praeponere, Iuli,
Non dubitem, fortis munere posthabito.
Divitiis alius fulvo quoque splendeat auro,
Alter et ingentes extruat arte domos.
5Alter ad extremos populos, eat alter ad Indos,
A Borea ad Gangem vel Scythicasque nives.
Atque alius teneat, quae multi iugera tauri
Invertunt, Cererisque horrea plena videns.
Alter in adversos hostes eat, alter in undis
10Per freta caeca velit sollicitare rates.
Me iuvet in parva componere carmina cella,
Me iuvet in libris consenuisse meis.
Me mea paupertas delectet, me mea cura
Angat, in umbrosis stet mea Musa locis.
15Sit satis aestivos soles vitare sub umbra
Arboris ad rivum lene sonantis aquae.
Atque mihi placeant olentes floribus horti,
Quos muniant parvae vimina iuncta casae.
Me spectare iuvet, quo sit ponenda colono,
20Planta ferax rivos quae bibat irriguos.
Haec placidae sint longa meae, et grata otia menti
...... haec magnae sint mihi divitiae.
Divitias orbis superat, carissime Iuli
Virtus, mortales si facit illa Deos
25Nescia fortunae, contentaque vivere parvo est;
Quippe modum in rebus praeteriisse nefas.
Quod natura dedit nobis, vivamus in illo,
Hoc est cuique satis, vivere ne pereat.


2. ad Albertum Lolium

Qui cupit, o Loli, felicem degere vitam,
Securus ruri transeat ille dies.
Rura voluptates praestant, grata otia vates
Sumunt, rure levi sibilat aura sono.
5Et volucres querulas emittunt gutture voces,
Et passim in pratis pascitur omne pecus.
Foenora dant segetes, oneratis vina racemis
Pressa ferunt domino rura beata suo.
Rura levant curas tristes, placidamque quietem,
10Et molles somnos pacis amica ferunt.
Haec olim Heroas Curios habitasse, feruntque
Haec et Scipiadas, Fabriciosque graves.
Aurea Saturnum referentem saecla beatum
Fecerunt magnis rura habitata Deis.
15Quidquid ad humanae respectat commoda vitae
Praebent rura, animi, corporis atque bonum.
Quodque magis, laudare bonum cum saecula civem
Vellent, laudabant tunc nisi ruricolam.
Fortis arator erat bello, fortissimus armis,
20Et clypeo magnus, clarus et arte togae.
Non puduit veteres Romanos vertere terram,
Non durum curvo frangere dente solum.
Saepius et stiva ad fasces veniebat in urbem,
Pascebatque suas ipse Senator oves.
25Nec fuit opprobrio sanctum degisse Senatum
In prato, atque humili tunc habitasse casa.
O fortunatos illos qui rura colebant,
O tunc felices qui coluere casas.
Nam vere vitam tunc agnovere beatam,
30Ipse timor ferri tunc procul omnis erat.
Non enses, galeae, ferri non horrida massa
Tunc fuit, immitis nec faber ullus erat;
Sed ferro subigebat humum contentus arator,
Edoctus plaustro iungere colla boum.
35Rura igitur quicunque colit, Clarissime Loli,
Delicias omnes hic habet, estque probus.
Hic pacem quaerit, qui rus colit; arva colenti
Curae absunt tristes, et procul invidia est.
Et sua discedens terris vestigia fixit
40Iustitia in nivea ....... rura toga.
Rura igitur, Loli, laetus cole, sacra colentem
Te facient tandem rura, Deumque, vale.


3. ad Iohannem Sanseverinum

Virtutem labor insequitur, Clarissime Princeps,
Gloria difficili parta labore venit.
Virtus nec plumis capitur, nec cantibus ullis
Non vini Cyathis, nec laqueo Veneris.
5Odit delicias, pretiosaque balsama virtus
Pectora contemnit mollia, dura petit.
Noctes atque dies duros perferre labores
Est opus, et longos pervigilare dies.
Qui cupit aeternam per saecula quaerere famam,
10Qui cupit aeternum vivere magnanimus;
Huic opus est tolerare famem, perferre calores
Aestivos, glacies, immodicamque sitim.
Inclita nam virtus ad summa cacumina tendit,
Principio cunctis semper amara suo est.
15Hunc callem quondam fortis superavit Achilles,
Annibal hoc caeso militat hoste potens.
Caesaris ingentes extollit fama labores,
Pompeiumque canunt splendida facta ducem.
Hoc nisi principium fecisset cura laboris
20Virtutis, non tu tantus, Homere, fores.
Illustris non ter superasset Scipio Poenos,
Quos post Romano subdidit imperio.
Laus in Alcida, Nemeum stravisse Leonem,
Saevaque tartareo vincla dedisse cani.
25Anguem Lernaeum domuisse haud infima laus est:
Hoc Deus Alcides factus et ex homine est.
Romanos orbis dominos fecere labores,
Haec Curios magnos extulit, haec Decios.
Virtus mortales aeternos efficit una,
30Ex homine in summum vertit et illa Deum.


4. ad Federicum Scotum

Quid dulces spernis fontes? quid gratia Camoenis
Otia? cur solitos non finis ire pedes?
Pectora cur duro tua nunc adamante rigescunt?
Evenit hoc ne animae quod data cura tuae?
5Hoc si sit, curare velim te carmine nostro,
Ne veniant humeris pondera tanta tuis.
Crediderim potius, dum tetrica iura revolvis,
Non placidas menti posse subire Deas.
Te graviora tenent, altis dum rebus adhaeres,
10Gloria nec studii te movet ulla levis.
Hoc nobis quodcunque tamen sit debile quamvis,
Quod studiis tribuit munera parva Deus.
Tempus in hoc totum, seu nocte dieque libenter
Contero, nec rerum me movet altus honos.
15Non ego divitias, aurum Crassique requiro
Divitis aut opto regna opulenta Midae.
Sit mihi parva satis bene culto messis in arvo,
Praebeat ut varias pinguis agellus opes.
Sit satis et iunctus casulae qui floreat hortus,
20Herbarum omne genus mihi suppeditet.
Similus huic custos pauper ponatur, et a me,
Huius sit cultor, Corytinusque senex.
Hinc post haec nobis faciles in amore Camoenae,
Auratam quae dent sollicitare lyram.
25Meque ingens quercus ramorum protegat umbra,
Arida cum scindit laetifer arva canis.
Te moveant igitur Charites, Federice, sub undis
Eridani, quae te progenuere Deae.
Quaeque sinu alterno puerum fovere sorores,
30Dum tua nectareo labra liquore rigant.
Incipe Pierios facilis iam promere cantus,
Et subeat menti Calliopea tuae.
Aonia dum plectra moves spatiare sub umbra,
Iam iam mollis erit versus in ore tuo.
35Et studio desiste gravi, nimioque labore,
Et mecum tales ede poeta iocos.


5. ad Hieronymum Fracastorium

Quis caput umbrosa nostrum tegat arbore, solem
Ut vitare queam? quis mihi serta dabit?
Quis mihi componat vario de flore corollam?
Quis det purpurei lilia mixta rosis?
5Quis mea odoriferis onerabit limina lauris?
Quis cinget nostras fronde virente comas?
Quis mihi det Vates perdulcia carmina cultus?
Quis mihi Pierio digna liquore dabit?
Esto meis mihi grate ausis, Hieronyme, praebens
10Aures, atque meos i modulare sonos.
Tu mihi solus eris lassae solatia mentis,
Et minues animi taedia longa mei.
Te duce pulverei spatiosa per aequora campi
Insuetus noster currere discet equus.
15Tu mihi ne desis, veniunt iam tempora veris,
Floriferosque aperit terra benigna sinus.
Mollia laetantur bene cultis gramina campis,
Laetaque nunc vario prata colore nitent.
Nunc placidis volucres concentibus aera mulcent,
20Rusticus et viridi gramine pascit oves.
Et curvi ludunt tremulis Delphines in undis,
Orilegaeque ferunt munera mellis apes.
Nunc carmen gracili modulatur pastor avena,
Inter pascentes lata per arva greges.
25Eia age nunc violas albis contexe ligustris,
Atque verecundis lilia pinge rosis.
Et mihi, ne cesses, viridem reflecte corollam,
Ornet ut aeternum tempora nostra decus.
Nec minus et geminas ornent tua munera postes,
30Cinctaque sit varia ianua fronde mea.
Atque biceps habeat flores in limine Ianus,
Nostraque balsamino fragret odore coma.
Et quos Castalio perdulces fonte liquores
Exhauris cordi pocula grata tuo.
35Iam dignare meis precor instillare labellis,
Et sacri manibus sumere fontis aquas.
Ipse tuas melius sublimi, Hieronyme, laudes
Ore canam, et de te crescet in ora sonus.
Ne cesses igitur mihi gratos mittere versus,
40Et nunc digna tuae funde canora lyrae.


6. in diem Natalem Christi

Iam venit alma dies, albo signanda lapillo,
Quae toties nostros laetificavit avos.
Quam fore divini vates cecinere, Maroni et
Hanc fore praedixit certa Sibylla diem.
5Haec en alma dies, in qua de Virgine nasci
Dignatus Regum Rex, Deus omnipotens.
Angelicae voces cui dicunt carmina mille,
Cuius in adventu carmina mille stupent.
Nascenti plumae non stragula picta soporem
10Induxere, illi praebuit herba torum.
Aurea non illi, non illi argentea vestis,
Non gemmis illi vestis onusta fuit.
At vix Pastorum sub vili culmine natus,
Inclusus cultu paupere membra tegit.
15Hunc tamen et Reges summi venerantur, et omnes
Circumstant, miroque hunc in honore tenent.
Huic aurum et myrrham cum sacro turis honore
Dant Reges ducti sidere conspicuo.
Illum myrrha hominem, Regem auro, ture Deumque
20Testantes, nec non oscula dant pedibus.
Luce igitur sacra mortales ponite fastus,
Quodlibet et festo tempore cesset opus.
Quisquis si impurus sacris descendat ab aris
Turpia cui Veneris facta placere solent.
25Hac quoque voce omnes laetemur, voce canentes,
Quod sit magna Deo gloria, paxque homini.
Quique lares curet benedicta spargere lympha,
Ritus ut a nostris traditus extat avis.
Turbaque vernarum, veterum de more parentum,
30Ingerat arsuris grandia ligna focis.
Et precibus bene quisque suis pia Numina Christi,
Ut procul a nobis sint mala cuncta roget.
Ut sit ager penitus scabie rubiginis expers,
Nec vitium corbis sentiat aegra seges.
35Ne infelix lolium et steriles dominentur avenae,
Ne invisae messes depopulentur aves.
Vosque Sacerdotes pura cum veste venite,
Uriteque aeterno tura Sabaea Deo.
Et signum puris manibus portetis ad aras,
40Dulcibus hancque hymnis concelebrate diem.
At tu sacra dies cunctos celebranda per annos
Candidior semper, candidiorque redi.


7.

Puniceis quod silva rubens haud aspera pomis
Exuberat viridi picta colore coma,
Quodque hominum nullo surgit laetissima cultu,
Et sibi non parvo est, et Dominae decori.
5Desine mirari, tali se vimina iactant
Tutela, et certo numine firma vigent.
Illius est quicquid ramos obstendit olentes;
Tantus caelesti venit ab ore nitor.
Non hos demulcent satus Zephiritides aurae,
10Non matutinis educat imber aquis.
Non pater Autumnus posuit, non aethere ab alto
Firmavit solis ignea vis rapidi;
Sed nos dum tenerum incedens arridet ocellis,
Et molli attactu culta Camilla fovet.
15Plus illa excoluit nostra haec plantaria terra,
Et tantam in speciem surgere posse dedit.
Aspice diducto qua rimula calle cucurrit,
Et rupto inclusas cortice prodit opes.
Ut nulla his nostris praelucet purpura gemmis,
20Nec rosa cum minio sparsa decente micat;
Quaque instans tenues iam messis hiulcat amictus,
Atque urgens tunicas dividit ante leves.
Nimirum erecta in teneris corallia labris
Effinxisse ingens haec quoque cura fuit.
25Scilicet et rarum nos duximus inde colorem,
Unde suas etiam mater, amorque faces.
Quisquis ades, Dominae haec referas mandata, precamur,
Quae secum nostra est saepe locuta coma.
Ut primos illi ruris properamus honores,
30Sic norit laetos anticipare dies.


8.

Magnanimi Proceres, quorum haec virtute tenemus
Regna, ex angustis maxima principiis,
Quo primum laudem vos nomine? quaeve rependam,
Digna sati vestris carmina pro meritis?
5Vos regni decus, et columen, gens maxima nostro
Tantum hoc splendoris additis imperio;
Nam nullis aeque terra Itala gaudet alumnis,
Neve ullis effert se magis ingeniis.
Sive graves tractet quis doctae Palladis artes,
10Seu texat stricto carmina vincta pede;
Et Regum magnas illustret carmine laudes,
Vel ludat pugnas saeve Cupido tuas.
Quid memorem ut dulcem inter nos spiramus amorem?
Et quisque alterius subiacet imperiis?
15Et vos regna manent, regnique insigne corona
Cuique suo cinget tempora vestra die.
Atque ego qui nutu inter vos nunc cuncta guberno,
Iam cupio vestro subdere colla iugo.
Felices nimium Reges, felicia regna,
20Talia ubi in Regem sunt Procerum studia;
Atque is qui regno inter vos, rerumque potitur
Summa, animi dubius fluctuat usque tamen,
An vobis, tali ingenio, iucundius ille
Imperet; an vestro pareat imperio.


9.

Galle potens quondam belloque, et fortibus ausis,
Terrarum merito quem tremuere sola:
O ubi nunc priscum decus, et quaesita sub armis
Illa tibi toties sanguine fama prior?
5Ten Superum, iustique ferus contemtor et aequi
Hispanus patriis artibus exuperet?
Sume animos, conversa Deum sunt Numina, et ipsum
Iam coepit fatum suppuduisse sui.
Primus caeruleo Rhodanus qua labitur amne
10Devictos sensit vertere terga Duces.
Pallenti Caesar gemeret cum barbarus ore,
Et tremeret iugulo Gallica Caesa suo.
Nec mora, procurvo fluvius caput extulit antro,
Hostili cupiens se exhilarare fuga.
15Proiectas volvens rapido cum gurgite parmas
Haesit, et hos rauco mox dedit ore sonos.
Siste fugam, latebrosa tibi se flumina pandunt,
Et praebet vanos hospita terra metus.
Hoc erat hoc Romae Patribus quod saepe vocatis
20In sacrum Regis solveris ora caput,
Scilicet exciderunt, quae tum sis magna loquutus
Horrida quae venti per mare verba ferant?
Cum te excisurumque urbes, flammisque daturum,
Iactabas saeva Gallica regna manu.
25Nam te magnanimum poscente in praelia Regem,
Ipsae etiam risum vix tenuere trabes.
Addebat victori animos tibi Bagrada, et Afer,
Qui tua direpto fugerat arma grege;
Quique mari assuetus tantum, subitisque rapinis
30Bellorum imprudens Arriadenus erat.
Huc huc verte aciem; Rhodanus, non Bragada cursum
Pernegat, atque minas despicit usque tuas.
Non hic Pastorum positis fera praelia castris
Turba ciet, pulsa terga datura tuba,
35Ordinibus; sed sueta acies turbare iuventus
Belgica, et audaces comminus ire viros.
Arma tenens medio Franciscus in agmine fulget,
Et simul admissis fulminat altus equis.
Fulminat, et Nati fatum suspirat ademti,
40Qui dira nuper morte peremtus obit.
Quam magno haec olim stabunt tibi funera, Praedo,
Concreta ad tumulum cum statuere coma.
Moxque tuum fassus crimen raptabere circum,
Et voce infelix supplice colla dabis.
45Desecto donec placentur gutture manes,
Et conspersa tuo sanguine roret humus.
Haec memorans rapidus laxatis fontibus amnis
Murmurat, et venas evocat inde truces.
Insonuere omnes silvae, collesque propinqui
50Testati luctum, quo potuere sono.
Omnis eo terrore tremens diffugit Iberus,
Nudaque sunt Gallo castra relicta duci.


10.

Magne puer, curas puerili in corde viriles
Qui geris, atque annos qui venis ante tuos;
Dum studia exercens durae laudanda Minervae,
Casuras nullo tempore quaeris opes.
5Ne te deficiat longos perferre labores;
Dulcia sunt longo parta labore bona.
Hinc decora ad seros tibi stant ventura nepotes,
Famaque per nullos deperitura dies;
Ut tua cum livor post fata quieverit, ingens
10Magnorum volites docta per ora virum.
Respice nobilium monumenta superba parentum,
Nominaque antiquae conspicienda domus.
Ipse novos patribus magnis adiungere honores
Incipe, et in titulos crescere disce tuos.
15Per te habeant nomen doctae Tritonidis artes,
Illa est una tuis meta terenda rotis.
Cetera labuntur, fama est ea sola superstes;
Sed sunt difficili magna petenda via.
Ipse, modo Aonios detur contingere fontes,
20Et laurum insigni sustinuisse coma,
Qua iacet immenso foecunda sub aethere tellus,
Qua vastam Nereus fluctibus ambit humum;
In tua deducam dignum praeconia carmen,
Ut resonem grandi maxima facta tuba.
25Nunc prius exitio dabitur mare, sydera, tellus,
Cunctaque fatali corripienda rogo,
Quam tua labatur memori mihi pectore virtus;
Nec venerer nomen tempus in omne tuum.


11. Leucippi et Daphnes fabula

Iam satis innuptae vulgata est fama puellae,
Cui Lycius tanto favit honore Deus.
Inter Hamadryadas fuit haec formosior omnes:
Durior haec omnes inter Hamadryadas.
5Hanc videt Oenomao natus Leucippus Achaeo:
Ut videt, ut capitur, captus ut inde furit!
Illa mares omnes fugit aversata, negatque
Nubere: nec magnum malit habere Iovem.
Attamen hanc Leucippus amat, speratque potiri
10Usque adeo in propria re sibi quisque favet.
Quid faciat puer infelix? quave arte cupitos,
Speret in amplexus coniugis ire suae?
Quid non monstrat Amor? patrio nutrire capillum
Incipit Alphaeo, nectereque arte comam.
15Flava erat, et studiis circum muliebribus aures
Pressa per inflexus ludit ad usque pedes.
Adiicit ornatum qualem Spartana gerebat
Venatrix Pholoes lustra per alta Sacri.
Iam Coos macuolsa sinus lynx cingit ab armis:
20Levia purpureus crura cothurnus habet.
Iamque habilis pharetra ex humero dependet, et arcus:
Connectunt geminos ferrea vincla canes.
Iam iuga Cyllenes Daphne transgressa paventes,
Dum sequitur cervos, impavidosque sues;
25Innumeris velox aderat comitata Lacaenis:
Vixque premit celeri gramina summa pede.
Hanc puer Eleus petit, audacterque locutus,
Dilectam tali voce moratur heram.
Dic, Dea, qua pater Oenomaus direxerit axes:
30Qua soror acta citis Hippodamia rotis.
Namque ego dum alipedem sollerti indagine cervum
Persequor; his erro sola relicta iugis.
Nympha huic: Parthenium lustravi, et Maenala: nusquam
Sunt mihi mortalis signa notata pedis.
35Tu vero ne sola die errabunda cadente
(Sol Tartesiacas pronus amabat aquas)
Tristis eas: mecum potes expectare parentem:
Ni veniat, silvis tuta latere meis.
Nayadum chorus omnis adest, et Hamadryadum omnis:
40Ergo, ait, hic potius cara puella mane.
1



12.

Te videt accensas spatiantem Nola per aras,
Nola suis nimium facta beata Deis.
Et vaga procedis tota spectabilis urbe,
Inque tuos inhiant improba turba finus.
5Quid tibi cum externis sine me, mea Delia, templis?
O nimio exitio relligiosa meo.
Vaditis una domus matres, mistaeque puellae,
An ne alios illic creditis esse Deos?
Unus habet cunctos, uni sunt omnia curae;
10Nec magis hoc alio Iuppiter orbe manet.
Quid iuvat agresti toties dare tura sacello,
Delia, an hic Divi, fanaque deficiunt?
Hic Venus, et quam tu tanti facis optima Iuno,
Sacraque votivis Pallas imaginibus.
15Hic tibi vel toto Nymphae Sebethides anno,
Et veniunt faciles sponte sua Satyri.
Te tamen insolito miratur Nola triumpho,
Nola meo Libyca salva dolore manu.
Non potuit Poeno quondam comburier igne:
20Ah tibi Carthago gloria quanta foret.
Nunc mihi non tales victrix daret illa timores,
Nec quererer longi tempora dissidii.
Quid faciam sola sine te mea dulcis in urbe
Delia, dimidium nunc ego parsque mei.
25Te sine tam longos potui producere soles,
Quantum sub gemino forsitan axe micant.
Illic (ut perhibent) senis data mensibus umbra est,
Et totidem obliquo lumine multa dies.
Mens mea (me miserum) gelido damnata sub axe
30Noctibus, et totis anxia luciferis.
Te cupide expectans longum te, vita, morando
Luminibus somnos expulit, ore cibos.
Felix Nola meis nimium ditata ruinis,
Quis tibi pro meritis tam bona relligio est,
35Ut tua formosae veniant ad templa puellae,
Nec possint toto mense redire domum;
Scilicet et nostro spectando fruaris amore,
Quis sibi non tales optet habere Deos?
Mens fuerat mihi nolle meos spectare dolores,
40Dum fugeret patriis Delia liminibus.
Fors tamen illa mihi se se obtulit insperanti,
Qualis Luna vaga nube relapsa redit.
Illa redit, subitoque urbes, et opaca locorum,
Stagnaque purpureo lumine pulsa micant.
45Ut vidi, ut stupui, ut me stetit aurea contra,
Fixaque sunt oculis lumina nostra suis!
Non mihi mortali similis Dea visa repente est,
Quae solet armato gratior esse Deo,
Vel quae Dulichio colitur celeberrima templo,
50Cypri, tua venia, pace, Minerva, tua;
Sed postquam mihi cor secum divellitur una,
Et sua mi facies protinus eripitur.
Ipsa sui desiderio labefacta cadit mens,
Et riget in toto corpore sanguis iners.
55Mox feror, ut iaculo quae fixa latronis acuto
Cerva pererratis fertur anhela iugis.
Hac illac ingrata vagans per nota viarum,
Sive agro potui cedere, sive domo.
Nec mihi parta domi requies, nec rure propinquo,
60Tristis agro redii, tristior urbe fui.
Tu mihi sola quies, tu, Delia, sola voluptas,
Nec sine te nobis vita placere potest;
Et me sive Dryas causa est, seu Nola relinquis,
Res erit exitio quaelibet apta meo;
65Sed postquam nullae mihi te tenuere querelae,
Ipse nec assiduis fletibus interii;
Dic mihi dum resides istic mea, an iter eundum
Ipsa Venus nostri, Delia, summonuit:
An tibi proiecta potius sum vilior alga,
70Quae fluitat salsis lurida vorticibus;
Nec te noster amor, nec te mea vulnera tangunt,
Scilicet indoctis nupta futura viris.
O quantum est thalami potius quam spernere nomen,
Possis ut obscuro funere tota mori.
75Carmina formosis placeant Musaeque puellis,
Si quibus est pulchro pectore laudis amor.
Lesbia carminibus clara est, Dis nota Lycoris,
Pulchrior et vati visa Corinna suo.
Carminibus Nemesis Latias it clara per urbes,
80Claraque tu nostro carmine semper eris:
Semper eris nostris notissima forma libellis,
Delia, et Hesperii gloria rara soli.
Delia, perpetua semper celeberrima fama
Una eris; abstineat mors violenta manus.
85Vatibus ingenium divitinus accidit, et tu,
Tu mihi nescio quid Numinis instar habes.
Sive animi virtus, seu gratia cernitur oris,
Nil erit in tota me prius Iliade.
Tu modo sancta Venus, cuius sub numine gressus
90Detulit e patrio Delia pulchra solo.
Hanc nihil oblitam nostri, sed amore fideli
Restituas oculis Diva benigna meis.
Non mihi regna Phrygum, non divitis arva Nyphatis
Deprecor, una mihi grata puella sat est.
95Sic mea saepe tuis adolebunt Cynnama templis,
Albaque turicremos imbuet agna focos;
Nec te, Cara, Deae monitis parere pigebit;
Non ego, si nescis te vocat acer amor:
Acer amor caelo cogit descendere Divos,
100Blandaque mortali ducere verba sono;
Europamque, Asiamque gravi decernere bello,
Improbus et saevas nare libenter aquas.
Nat iuvenis, turrique accendit lampada Virgo,
Mergitur hic ponto, moenibus illa ruit.
105Crudeles venti, crudelia litora quantum
Hellespontiaco tunditur Oceano.
Saepe procellosas potuit vir nare per undas,
Ipse sibi classis, navita, remigium;
Saepe suo coniux madidum siccavit amictu,
110Obvia dum celsa prosilit e specula.
Illius amplexa est spumantia colla, sinuque
Fovit anhelantem blanda puella virum.
Nunc tamen infami scopulos diverberat unda,
Qui fuerat tanti pontus amoris iter.
115Magnus ubique Deus amor est, fluit aureus illo
Iuppiter; ah nescis ferrea quid sit amor.
Ille ciet pugnas, illi pax optima rerum
Creditur, et certo foedere cuncta regit.
Quare seu Dryades colis istic, sive Napaeas,
120Delia, maiori numine iussa redi.


13.

Quaenam adeo humanis inimica laboribus astra
Exercent tantis saecula nostra malis?
Illa quidem infausta diris mage saeva cometis,
Nunc face ab aethereo tristius axe micant.
5At nihil ipsa Deum fato mortalibus aegris
Imperitant, caeli lucida signa decus.
Nec quenquam rapuisse valent, ut nescia veri
Turba putat, refugo quo neget ire pede.
Iuppiter alta suis iussit convexa moveri
10Legibus, atque homini libera corda dedit.
Exitium sibi sponte petit, caecoque furore
Gens adhibet proprias in sua fata manus.
Hoc potis est insana mali quodcunque ministrans
Ambitio, infidos igne perusta sinus.
15Hanc olim, cum prima novum fulsere per orbem
Saecula, non ipsis despicienda Deis,
Concordes animos, veri felicia amoris
Vincula paulatim dissoluisse ferunt;
Nunc eadem turpi stimulata cupidine cogit
20Pectora divitias acrius usque sequi.
At tu, conspicuo primus qui vertice cuncta
Fecisti imperiis inferiora tuis.
Umbrarum nigro despectus in agmine, nusquam
Tuta petens, profugus turpia ubique feras.
25Et querulae gemitus aurae vocesque dolentis
Assiduo referant per loca senta sono.
Sed quid dira illi merito nunc parva reposcens
Imprecor? ah nimium poena sit ista levis.
Huic tu Tartarei custos metuenda barathri,
30Tisiphone, anguineis tempora cincta comis.
Terribiles acuens foecundi pectoris iras,
Poenarum insolita profer ab arte genus.
Cui rabida sitis aucta fame, lacerumque cruento
Cedat inexpleti vulturis ungue iecur.
35Quaeque ferens oculis raptos Ixionis artus,
Praecipiti stridens volvitur orbe rota.
Non iniusta peto, nulla unquam noxia tanti
Venit ad infernos criminis umbra lacus.
Ferreus hic miseris abrumpens aurea terris
40Otia, curarum semina prima tulit.
At vos foeda sequi iam nunc vestigia tandem,
Definite, et turpis facta nefanda viri.
Poena eadem sontes ne postmodo terreat instans,
Ultima cum fato venerit hora pari.
45Quis furor est, quae mens, auro maiora parantem,
Quod satis est patrius cum bene reddat ager;
Velle per innumeros vitam duxisse labores,
Perque mali quicquid terra fretumque parant.
Scilicet ut primos opibus tibi pauper honores
50Deferat, et titulo nobiliore vocet.
Heu quam vana hominum fastu sublimis inani,
Tollitur incerto mens male nixa pede.
Dum quisque egregium fatis obstantibus alte
Quaerimus ante alios exeruisse caput.
55Omnia mox aequans pariter metitur eundo,
Ferrum adhibens rapida mors violenta manu.
Vera quidem loquimur, sed nulli audita per auras
Nostra cadunt tepidis verba ferenda notis.
Perstat in inceptis monitu deterrita nullo
60Gens fera, permissum quae putat omne nefas.
Recta cadunt, nulli iam parcitur, omnia vincit
Parva licet cupida praeda petita manu.
Hinc iacet alma fides, rumpuntur vincula cari
Sanguinis, inficitur labe perennis amor.
65Quid referam invidiae stimulos, turpesque rapinas,
Diraque furtivo damna parata dolo?
Et placide incautis abscondita funera mensis,
Quaeque tuum possent vertere Phaebe iubar?
Credam equidem Libyae desertis montibus acres
70Mitius aut ima degere valle feras.
Frangere mos illis alienos unguibus artus,
Improba donec hians liquerit ora fames.
Sed proprio respersa hominum vesana cupido
Sanguine, non ullum novit habere modum.
75Ferro alii invigilant, caedesque et castra sequuntur,
Tristibus inque armis regna superba tenent.
Hic stata laudis amor, hic gloria quaeritur ingens,
Tempora post fati nec moriturus honos.
Saevius his nihil est, vitam qui crinime nullo
80Proiicere, et quodvis sustinuisse iubent.
Nunc odium, nunc ira manus, nunc iurgia poscunt,
Nunc mixta indignis fortia verba minis.
Emicat hinc acies subito glomerata tumultu,
Arma ferens, celeri curritur urbe pede.
85Excita sic etiam levibus civilia causis
Saepe tument aestu postmodo bella gravi.
Testis adhuc veteres animos, patriamque retractans
Vim Mutina, in proprios saevior usque sinus.
Quis tua, Romanae nimium modo vera propago
90Gentis, inexhaustus concitat arma furor?
Non ne satis nostrae sub moenibus urbis avito
Incaluit quondam terra cruore semel?
Cum scelere exultans Antonius, agmina pugnae
Immeritum doluit victa referre decus.
95Saevus et ingenti victorum stragis acervo
Non tulit egressos parta videre Duces.
Nuper ab exhaustis aspeximus ossa sepulchris,
Relliquias media sparsa iacere via.
Cum fuit ingentis longo munimine fossae
100Tutior urbs imis undique septa vadis.
Heu validas inhibete manus, nec fata parentum
Innumeris, Cives, nunc revocate malis.
Pax veniat, solitum nostris quae rebus honorem
Reddat, et antiquum suscitet alma decus.
105Bella procul genus assuetum discordibus armis
Per steriles campos, et iuga sola gerat.
Quid loquor? ah potius violentae semita morti
Occidat, insanus Martis ubique furor;
Quicquid et humano generi nunc tempora laeta
110Saevius infestis non sinit ire modis;
Ut tandem vigeat terras optata revisens
Blanda, ulli posthac nec violanda quies.
Qualis erat quondam, foetu cum maxima quercus
Praebuit in victum brachia curvo suo;
115Omnia et in medium nullo vexata bidenti
Sponte sua cunctis terra benigna dedit.
Nondum facta potens manifesto numine caeli
Fortuna aethereis parte recepta Deis,
Instabili suspenda rotae mortalia volvens,
120Miscebat versa tam cito cuncta vice.
Nec varios operum casus mentita iubebat
Saepe nova incautum ferre pericla caput.
Ergo immatura languentia lumina morte,
Ante diem nulli clausit acerba quies;
125Sed vitae defecit iners felicibus annis,
Iam bene completo tempore quisque senex.
Illo tunc aderat quicunque in funere, luctu
Ora rigans flebant vir mulierque pio,
Exacta et sociae referentes gaudia vitae,
130Oscula singultu mixta tremente dabant.
Illic purpureum quicquid florentibus arvis
Fertilis exorto vere ministrat humus.
Exanimum cari decorabat corpus amici,
Nulla nec his inerat gratia muneribus.
135Sic bene compositi manes nomenque vocabant,
Ipsaque defosso sunt data membra solo.
Hinc secum digressa putans, properantibus annis
Cuncta daret subitae quam brevis ora neci;
Mollibus in studiis, sinerent dum fata, iocosos
140Ducebat passim turba serena dies.
Hic pedibus viridi choreas plaudebat in herba,
Cui dabat intentos ore puella modos.
Atque alia implexae circum de more coronae,
Iuncta cohors socium stabat utrinque latus,
145Tunc aliquis laetas emisit pectore voces,
Accendens hilari corpora fessa sono.
Nec minus, undantes ubi late spargeret umbras
Incisum nulla brachia falce nemus;
Blanditias alii placido sermone serebant,
150Arboreis streperet dum levis aura comis.
Cura erat interdum vario depicta colore
Serta domum pleno cuique referre sinu.
Ut laribus parvis sacros renovaret honores,
Et positis staret floribus ara recens.
155Illius agnovit quondam vestigia vitae
Cymba satis miris parva manere modis;
Quae velut antiquae ratis Argus aemula, vasti
Aequoris ignotum sollicitavit iter,
Oceanoque domos Phebi transgressa cadentis,
160Qua sibi mens nullas fecerat ante vias.
Prima novae gentis populos, orbemque retexit,
Quem procul impositi detinet unda maris.
At si nos iterum penitus florentia saevis
Aurea temporibus saecla videre iuvat.
165Non opus est alio terras sub sole iacentes
Quaerere, tam longo nec dare vela mari.
Est locus aerii magno sub vertice montis,
Findit ubi celeri rura Metaurus aqua,
Quem late nitidis proprio stans pondere circum
170Frondibus intecta quercus obumbrat humo;
Sed quid ego? in tantum nullis obnoxia ventis
Tollitur, et virides explicat alta comas,
Illius ut iuga summa tenens, declivis in unda
Paulatim Adriaci procubet umbra sinus.
175Haec loca praestanti fortunatissima Divum
Munere gens priscis moribus aequa colit.
Perque urbes sine fraude suas, et amoena per arva
Rursus agit veteris otia laeta Dei.
Non illam tristi fervescens Syrius aestu,
180Turbida nec saevo frigore laedit hiems.
Ingeminans atris nec tempestatibus aer,
Horrida nec tonitru fulgura missa gravi.
Nimirum assidua mentes dulcedine captant,
Et placido rident omnia laeta situ.
185Quin priscos etiam Heroas, seriemque revectam
Semideum adversa fronte videre licet.
O quali Polus ipse nitens hinc auctus honore
Fulget adhuc? quantum mox decus astra manet?
Felices, clari quoscunque in luminis auras
190Eductos illic terra paterna dedit.
Tuque magis salve ramis felicibus arbos,
Ante alias merito gratior una Iovi,
Quae veteris mores vitae foecunda beatos,
Nunc alis aeterno frondis honore virens.
195O utinam proprius stellantis regia caeli
Summa tuum asp..... iam tetigisse caput;
Ut terrae immensos fines, totoque tueri
Humanum valeas altior orbe genus.
Quam bene mutato rerum tunc ordine vitae
200Incipient facilem saecla aperire viam.
Scilicet acta prius mala secum aboleverit aetas,
Cunctaque letaeis deferet amnis aquis.
Eveniet, properant vario mortalia cursu,
Perpetuoque eadem nulla tenore manent,
205Iam satis haec longos .... erunt ferrea in annos
Tempora, quae tantis nos habuere malis.
Auxilium humanis Dii ferte laboribus, ulla
Si tangi fas est numina vestra prece.


14.

Vos mecum Hetruscis Nimphae requiescite in arvis,
Aonii colitis quae nemora alta iugi.
Hic ubi frondosam vitis rara occupat ulmum,
Quae viridem patulo tegmine opacet humum;
5Sunt tenerae gregibus herbae, sunt pabula nota,
Discurritque sonans quae levet unda sitim.
Pascere neu quenquam per gramina laeta capellas
Mox pudeat, superi dulcia rura colunt.
Rusticus antiquis primas sibi fecit in agris,
10Quo consumat iners otia tuta, casas.
Dicitur et niveas qui custodisse iuvencas
Admeti, vestrum pars bona Phoebus erat.
Aut Deus est, cuium pecus has cogemus in umbras,
Aut quid sit, certe numen habere puto.
15Nam quid id est? tacitae mentis vigilantibus hausit,
Quae natura negat sensibus, ille oculis.
Tempora qui gratae peragit secura quietis,
Dum, quae nocte videt, luce oriente docet.
Semina terrarum, et magni primordia mundi
20Ex nihilo in nihilum posse redire canit.
Unde genus nobis, defectaque corpora filo
Edocet, aeternis vim facere ausa Deis.
Unde nives, quique astra regit, quae murmure venti
Praelia terrifico per mare saeva movent.
25Sol quoque cur tenebris obductis volvitur atris,
Menstrua quid crescat, deficiatque soror.
Interea in numerum ludunt Dryadesque puellae,
Nec fures metuit molle pecus celeres.
Tangere ne ulla mei potis est vos cura? salutem
30Ipsa dari cupiunt arva benigna sibi;
Nam si forte vagae pereant sine duce capellae,
Contrahet aeternum maxima damna seges.
Carmina per dulces adimas resonantia versus;
Debita non reddet semina tristis ager.


15.

Qui patitur vitam externis traducere terris,
Et patrii fines deseruisse soli.
Congerat ut grandes cumulos sibi divitis auri,
Findat et innumero pinguia culta bove,
5Insignesve ferat titulos, et nomina patrum
Extollat, quae post fama loquatur anus;
Illi saeva tenent silices praecordia duri,
Humanumque ferus nil nisi nomen habet.
Scilicet Oceano, et gelida Deus abscidit Alpe,
10Quae nolit nostris arva teri pedibus;
Ferreus ille tamen, vetitis moriturus in oris,
Aeternum patria sede carere potest.
Huic igitur si mors fati praevenerit annos,
Quam merito iustas inferet illa manus?
15Tunc sibi quid prosint argenti pondera? quid si
Gemmarum quidquid India mittit, habet?
Quid celebri captas gentes traxisse triumpho?
Aut alio quovis munere partus honos?
Si nec mater adest misero, dulcesque propinqui,
20Anxius obsequio quisque iuvare suo?
Si nec cara soror, potu quae leniat usque
Arentem vita deficiente sitim?
Postque fleat fratrem extinctum, multoque dolore,
Et lacrymis lectos contumelet cineres?
25Talia praesentes a me depellite Divi
Immerito, cupidos haec mala habere decet.
Vos celebrare mihi veteres concedite sedes
Patris, et antiquo tura adolere lari.
Tunc laeter ruris placidos habitare recessus,
30Rusticaque insueta munera obire manu.
Culta seram, valido subigamque novalia tauro;
Nec renuam vitis falce putare comas;
Ac teneros duro scindens de caudice ramos,
Deponam scrobibus vere ineunte cavis.
35Maturoque legam redolentia tempore poma,
Et condam e pleno dulcia musta lacu.
Ducere nec pudeat ad pabula laeta iuvencos,
Ubera dum saturi plena domum referant.
His felix opibus, de parvo inglorius agro
40Despiciam insani rostra superba fori.
Huc venies Tyrio interdum praefulgidus ostro,
Spes et cura animi prima, Rodulphe, mei.
Ipse tuo adventu laetus te paupere cultu
Sedulus, et festis excipiam dapibus.
45Et tecum gelidos fontes, et flumina visam,
Et nemora, et notis antra reposta iugis.
Quod si forte voles magnos circumdare saltus,
Retibus et celeres sollicitare feras.
Ipse sciam quae pascat aper, quae devia cervus,
50Atque aptis laqueos disposuisse locis.
Ipse vagos tremula venabor arundine pisces,
Altera si capto gaudia pisce voles.
Dulcia tum grati amplexus solatia ruris,
Liberior curis ad tua sacra redi.
55At tu pone metum, et tristes depone querelas,
Iulia, nec comptum neglige moesta caput.
Neu cupidae teneros macies deformis in artus
Serpat, et niveo defluat ore color.
Namque parata tibi reditus sunt gaudia nostri,
60Incolumem et servat me tibi sancta Venus.
Quae velit unanimes utinam nos vivere, donec
Extremos claudat tarda senecta dies.


16.

Suffia luminibus qua se pulcherrima vestris
Summovet, et celsa stat Iovis arce domus,
Advenio, Regina tuo exhibitura dolori
Laeta modum, teneris tu modo parce genis.
5Lucidius tergo vellus ut fulgeat aureo,
Eque meo absistat flammeus ore nitor;
Aspice, quaque tenax animum tibi cura remordet,
Iam celeri pereat diripienda Noto;
Nam neque me tristes Orci rapuere tenebrae,
10Implicuit tenerum nec Stygis unda pedem,
Cerberus ingressu pavidam nec terruit ingens,
Nec rauco auditus de Phlegetonte fragor.
Collapsam fato nitidis sed Iuppiter astris
Intulit, et claro mox dedit ore loqui.
15Scilicet hoc lacrymae nobis peperere decorae,
Hic geminus caeli fluxit et oris honor.
Ipsi etenim ante oculos spreti versantur amictus,
Turbata et flavo vertice caesaries.
Lacteolas tereti strophio cum exuta papillas
20Prodebas culti tot bona rara sinus,
Cernere erat viltas capitis sine honore iacentes,
Et tenuis mitrae vincula fracta manu.
Non tulit hanc speciem magni regnator Olympi,
Turgidulo victus lumine pulchra tui;
25Me fati vires ultra sed comminus astans
Hic coetus inter collocat aetherias,
Augeat Arigones lacrymis ne lucida tantum
Illatus caelo Syrius astra canis.
Mi quoque nunc fletu victus, victusque querelis
30Siderei voluit limitis esse locum.
At pavidam excepit gremio Venus aurea molli,
Attrectans tenera terque quaterque manu,
Et totam ambrosiae liquido perduxit odore,
Continuo ignavus corpore torpor abit.
35Quaque manum abstersit, niveum duxere colorem
Vellera, suntque modis lucida facta novis.


17.

Hic quoque ni refugis, Charitum mollissimo possum
Ora tibi, et dulces mille referre iocos,
Meque sinu ut teneant blando, digitoque procaci
Incitet ut morsus illa vel illa leves.
5Illa mihi collum niveis affusa lacertis
Applicat, haec epulas fida ministra gerit.
Tum varios sternunt ignoto gramine flores,
Spirat composito molliter aura toro.
Nulla + moestam derivant gaudia mentem,
10Nec caeli prae te regna tenere iuvat.
Verum audita mihi, Parcae fatalia nentes
Dum volvunt certa mollia pensa manu
Accipe, teque alto prognatam sanguine Regum
Fortunae scopulos trasiliisse puta.
15Cuius adhuc tenero vicisti sola furorem
Pectore, tot saevis exagitate malis.
Vix bene prodieras dias in luminis oras,
Exul cum tristi cogeris esse fuga.
Expulsum fatis regno comitata parentem
20Flexisti primis barbara corda sonis.
Hic deformatos fraterna morte penates
Deflesti exectis ante sepulcra comis.
Funeris hoc tibi tamquam late vulnus adactum
E nostro poterit discere quisque rogo,
25Cui tumulum moerens flatuis frondente sub umbra,
Cum fuerim vestrae pars quotacumque domus.
Purpureosque addis flores, et turis honorem,
Quicquid et e gleba divite mittit Araba.
Quique olim inscripto nectebat gemmeus auro
30Cervicem, exiguas nunc quoque Millus habet.
Nunc, si vera monent Divae, properantibus horis
Ultimus errorum iam tibi finis adest.
Effluxere tibi, effluxere incommoda tandem,
Ipseque lux properat candidiore nota,
35Cum tibi splendenti procedens Noctifer ore
Coniugii felix candida vincla ferat.
Gonzagae magno quo iuncta Aragonia virgo
Optati capias regna superba tori.
Quodque magis placeat; tanti tibi nominis auctor
40Caesar erit, votis annuit ille piis.
Mincius assurget nitidis largius undis,
Aequoraque elatis cornibus alta petet.
Eridanusque pater taeda tumefactus herili
Certabit magno caerulus Oceano,
45Excitae toto properabubt flumine Nymphae,
Et quaesita imo gurgite dona ferent.
His fluet ad taeda Satyrorum mixta iuventus,
Et molles ducent lata per arva choros.
Tunc vos unanimes ac dextro sidere iunctos,
50Ne pigeat placidi iura subire tori.
Non istuc satis est, pariter sudate medullis
Omnibus, et vobis mutuus afflet Amor;
Utque tenax hederae truncum vis alligat arcte,
Et torto serpens implicat usque pede;
55Sic vos corporibus, nexis haerete lacertis,
Nec liceat quamvis te explicuisse velis.
Dignaque coniugio tali date pignora terris,
Antiquum ut revocent Italia regna decus.
Evinctumque scelus iaceat sub nocte profunda,
60Et passim rivis vina iocosa fluant.
Tu vero, Regina, modum iam pone querelis,
Et tristi cessent imbre madere genae.
Ecce tibi comitum series efffusa per agros
Texit odoratis florida serta rosis.
65Et secum meditata toro iam carmina promit,
Iam quatit accensas fax tibi laeta comas.
At cum maternos invises nupta penates,
Hic ubi sunt viridi nostra sepulchra solo;
Ante meum praefata rogum mox dicito: Amoris
70Exiguo huic cineri nunc quoque sensus inest.
Dilectae lacrymas deinceps sic pelle catellae,
Ut tibi non omnis diffluat ex animo.


18. fragmentum

At requieta petis, seu forte recentia prosint;
Iudice me potior sit tibi cura recens.
Conficienda tamen primo mihi sumseris haustu,
Impare quae numero lex iubet ipsa capi.
5Haud alium in morem vasto Poliphemus in antro,
Dulichios fertur ventre vorasse viros,
Appulsus Siculis olim cum naufragus oris
Rex Ithacae undosum flamine currit iter.
Non ingrata tamen fuerint tibi mollia, quaeque
10Exiguo motu subtremuisse solent.
At quae dura vocant, duris messoribus illa
Apponet prudens qui mihi structor erit.
Vidi ego qui prehensumque manu multumque rotatum
Auribus admorit terque quaterque suis;
15Scilicet explorans quae fida silentia servent,
Quaeque satis firma sint sibi nota fide;
Nec desunt sole adverso qui saepe lacunas
Scrutentur parvas liberiore polo.
Ipsa etenim quando tenuant dispendia Lunae,
20Cum latet, et versis fessa revenit equis.
Vera cano, et secto comperta putamina pridem,
Aligeri fuerit cum mihi cura gregis.
Cetera rura olim repetam, notosque recessus
Exequar, et forsan commodiore sono.


19. Daphnis. In obitu Raphaelis Urbinatis pictoris

Propulerant primo pecudes in pascua Sole
Gaudia pastorum, Thyrsisque, et pulcher Amyntas,
Dumque haec per teneras herbas et mollia prata
Immixta infirmis agnis, omnique vagantes
5Parte, avido tondent viridantia gramina morsu,
Perculsi fato iuvenes et funere acerbo
Daphnidis, exesae rupis petiere latebras,
Qua prope vicini campos secat unda Metauri,
Et placido mordet flaventes gurgite arenas.
10Tum prior immiti confectus corda dolore
Hanc imo promsit Thyrsis de pectore vocem.
Vos o Virginei coetus, placidissima Nimphae
Numina, quae virides saltus, secretaque rura
Curatis, quasque arva iuvant, obductaque nigris
15Fontibus, et vario gemmantia prata colore,
Ferte pedem, et nostros faciles ne spernite fletus.
Tuque o, seu choreas silvis nunc ducis in altis,
Seu celer agrestes pernicis robore lyncas
Plantae agitas, pariterque tibi nemus omne remugit,
20Pan gregis intacti custos, cui fistula septem
Decrescit numero imparibus compacta cicutis,
Huc ades, et querulae miseratus sibila cannae
Menalios linquas saltus, et templa Lycei,
Dum repeto extinctum crudeli funere Daphnim.
25Ille etenim (iuvenem vix tum firmaverat aetas)
Ignotas ausus mentem traducere ad artes,
Sacra Deum variis ornavit templa figuris,
Et vestros duxit laevi de marmore vultus.
Non illi pingues tabulis expellere tauros
30Cura fuit, glebasve attrito invertere aratro;
Semina non longo deductis ordine sulcis
Mandare, et gravidis falcem supponere aristis;
Non ferro attenuas frondes hic strinxit acuto,
Tantum pallentes hederasque, cruentaque myrti
35Brachia, et incertos deflexa umbracula ductus
Assiduo cultu studia ad diversa vocabat
Gratum opus, antea et in mediis iam surgere silvis
Cernere erat Panes, et Faunigenos satyriscos,
Intextasque simul buxo frondent e Napaeas.
40Horruit, et latebris fugiens se credidit altis
Inscia pastorum pubes, sed pocula vobis
Quae posuit Musae nuper quo carmine dicam?
Non illi Alcimedon aequo certavit honore,
In medio Cypris madidos in litore crines
45Abstergens, molli terras arridet ocello.
Illam gens vasti spectat procul humida ponti,
Piscosos circum scopulos Delphines in orbem
Caerula verrentes dispergunt marmora caudis.
Aligeri hos frenant pueri, tergoque recurvo
50Excepti varios agitant per litora lusus,
Spiculaque, interdum flaventes unda capillos
Aggravat, et salsa rorant aspergine crines.
Quid referam torni decus et quae plurima utrinque
Ansas silvestres sparsit labrusca racemis
55Densior, et croceis hinc inde evincta corymbis.
Talibus in studiis curas en Daphnis agebat,
Linquere cum patrios colles dilectaque rura
Cogitur, et dulci sese divellere ab ora.
Egressus silvis formosi ad Tybridis undam
60Constitit, et fama iam iam super aethera notus
Immensas tandem moles et tecta domorum
Conformare cupit, fructisque incingere muris.
Et dum conspicuis cumulat fulgentia signis
Templa Deum, splendentque novis Altaria donis,
65Illi iam sordent postes fuligine nigri
Assidua, et parvis foenilia nixa tigillis.
Sic humiles quondam virgae mollissima silva
Roboribus crescunt duris, et brachia iactant;
Mox tamen has fractis tempestas disiicit umbris
70Acta Erebo. Daphnis primo sub flore iuventae
Occidit, et tenebris moriens circumdatur atris.
Nil illi ingenuas animum excoluisse per artes
Profuit, aut superis struxisse ingentia templa,
Quae Leo, qui paribus mundum compescit habenis,
75Iampridem aethereas iussit consurgere ad auras.
Quo superi, quo docta manus, et cognita caelo?
Quo vis clara animi? quo tot inventa? sepulcrum
Cuncta tulit: lacrymis aeternum, et nocte profunda
Urgetur Daphnis, nec me dolor improbus egit
80In scopulos, clausitque atro torpentia somno
Lumina, vel divum quisquis miseratus ab alto,
Excussit summo aerei de vertice montis?
Quis pecori signum, postquam te fata tulerunt
Imprimere, aut certo partiri